Түркияда басты оппозициялық күш саналатын Республикалық халық партия ұйымның (CHP) Анкарадағы штаб-пәтеріне полиция кіріп, елдегі саяси дағдарыс жаңа деңгейге көтерілді, деп жазады Ertenmedia.kz.
Даудың басы апелляциялық соттың CHP төрағасы Өзгүр Өзелдің 2023 жылғы сайлануын жарамсыз деп тануынан басталды. Сот шешімі бойынша партия басшылығына бұрынғы төраға Кемал Қылышдароғлы қайтарылуы тиіс еді. Reuters дерегінше, сот Өзел сайланған партия съезінің нәтижесін жойып, шешімді съезд кезіндегі заңбұзушылықтармен байланыстырған.
Осы шешімнен кейін Өзелді қолдайтындар CHP штаб-пәтерінде бірнеше күн бойы бекініп отырды. Ғимаратқа кіреберіс автобустармен, жиһаздармен бөгелген. Жексенбі күні полиция сот шешімін орындау үшін ғимаратқа кіріп, көзден жас ағызатын газ қолданды. Euronews мәліметінше, полиция қабылдау қабатын орындықтар мен дивандармен бөгеген партия өкілдерін тарату үшін күш қолданған.
Оқиға кезінде журналистер де ғимараттан шығарылғаны, іште есік-терезе мен жиһаз бүлінгені хабарланды. Associated Press дерегін таратқан Local10 басылымы полицияның көзден жас ағызатын газ және резеңке оқ қолданғанын жазды.
Өзгүр Өзел сот шешімін саяси қысым деп бағалап, оны «сот төңкерісі» деп атады. Ол ғимараттан шыққаннан кейін жақтастарымен бірге парламентке дейін жаяу жүріп, партияны қайта қалпына келтіруге уәде берді. Өзел партия төрағалығынан шеттетілгенімен, Маниса провинциясынан сайланған депутат және CHP парламенттік тобының өкілі ретінде саяси қызметін жалғастыра береді.
Партия басшылығы үшін күрес күшейді
Кемал Қылышдароғлы CHP-ны 13 жыл басқарған. Бірақ ол ұлттық деңгейдегі сайлауларда Режеп Тайып Ердоғанның партиясын жеңе алмады. Ал Өзел партия басына келгеннен кейін 2024 жылғы муниципалдық сайлауда CHP Ердоғанның Әділет және даму партиясына елеулі соққы беріп, бірнеше ірі қалада позициясын күшейткен еді.
Осы себепті қазіргі сот шешімі оппозиция үшін жай ішкі партиялық дау емес, алдағы сайлау алдындағы саяси алаңды тарылту әрекеті ретінде қабылданып отыр.
Reuters жазуынша, Түркиядағы күрдшіл DEM партиясы да сот шешімін қатаң сынап, партия басшылығын сот емес, партия мүшелері мен сайлаушылар анықтауы керек екенін мәлімдеді. Ал Ердоғанның партиясы сот шешімін CHP ішіндегі мәселеге берілген заңды жауап ретінде қорғап отыр.
Бұл жағдай Түркиядағы саяси жүйенің ең сезімтал тұсын қайта ашты. Бір жағында – сот шешімін орындау қажеттігі туралы ресми ұстаным. Екінші жағында – оппозицияның «бұл шешім билікке қарсы негізгі күшті әлсірету үшін жасалды» деген күдігі тұр.
Түркия оппозициясы үшін символдық соққы
Түркия үшін CHP қатардағы партия емес. Ол 1923 жылы Мұстафа Кемал Ататүрік негізін қалаған тарихи саяси күш. Сондықтан партия штаб-пәтеріне полицияның кіруі тек бір ғимараттың босатылуы емес, түрік саясатының символдық кеңістігіне жасалған ауыр соққы ретінде қабылданды.
Келесі президент сайлауы 2028 жылға жоспарланғанымен, Ердоған ерте сайлау жариялау құқығына ие. CHP үшін бұл кезеңде ішкі тұрақтылық, көшбасшылық және сайлаушы сенімін сақтау аса маңызды. Ал Ыстанбұл мэрі Экрем Имамоғлының былтырдан бері қамауда отырғаны, оппозиция өкілдеріне қатысты жемқорлық айыптарының көбеюі Түркиядағы саяси бәсекенің бұрынғыдан да қатал сипат алғанын көрсетеді.
Анкарадағы соңғы оқиға Түркия оппозициясының алдында екі үлкен сұрақ тұрғанын аңғартты. Біріншісі – CHP ішкі даудан аман шыға ала ма? Екіншісі – сот, полиция және саяси қысым араласқан жағдайда оппозиция сайлаушы сенімін сақтап қала ала ма?
Қазір Түркия саясаты тағы бір күрделі бұрылысқа келіп тірелді. Партия ішіндегі жетекшілік дауы енді құқықтық тартыстан асып, бүкіл оппозициялық алаңның тағдырына әсер ететін үлкен саяси сынаққа айналды.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
