Автор: Асылхан Бөрібай

Қазақстанда несие нарығының тренді өзгеруде. Банктер бұрынғыдай кез келген клиентке қарыз бере салуды тоқтатып, талаптарын күшейте бастады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Қаржыгерлер қауымдастығының дерегіне сүйенсек, 2025 жылы несие алуға берілген өтініштер саны 13,7%-ға қысқарған. Негізгі төмендеу ең көп сұранысқа ие болған кепілсіз тұтынушылық қарыздар сегментінде байқалды мұнда өтініштер 16,9%-ға азайды. Бұл ма, бұл сегмент көп жылдар бойы тез ақша алудың жеңіл жолы саналатын. Енді осы модельдің уақыты өтіп бара жатқаны анық байқалды. Бұған басты себеп ақша-несие саясатының қатаюы, несиенің қымбаттауы және халықтың кірісінің төмендігі. Тағы бір себеп нарықтың тұралауы. Көптеген клиенттер бұрын алған несиелері бойынша борышын өтеуге қабілетсіз немесе қарыз ауыртпалығын…

Қазақстанда тұтынушылық несиелер мен бөліп төлеудің кең таралуы нарықтағы сұранысты тым арттырып, инфляцияны қоздырып отыр деген пікір асыра айтылған. Экономист Айдархан Құсайыновтың айтуынша, мұндай несиелер ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіретін деңгейде емес деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Сарапшының пайымынша, халықтың тұтынушылық несиеге деген сұранысы ақшаның жетіспеуінен емес, қазіргі сауда жүйесінің ерекшеліктеріне байланысты өсіп жатыр. Ірі сауда орындары мен маркетплейстер бөліп төлеуді белсенді ұсынғандықтан, тұтынушылар өз ақшасы болған күннің өзінде тауарды бірден сатып алмай, бөліп төлеуге көбірек жүгінетін болған. «Тұтынушылық несие сұранысты өршітпейді, тек бар сұранысты ұстап тұрады. Адамдар көбіне ақшасы болмағандықтан емес, депозиттегі қаражатын сақтап, одан пайыздық табыс көргендіктен бөліп төлеуді таңдайды», – дейді…

Қазақстанда банктер азаматтардың мобильді аударымдары туралы мәліметті салық органдарына жолдай бастады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Енді күмән тудырған ақша қозғалысы камералдық бақылау сүзгісінен өтіп, кей азаматқа түсіндірме беру туралы хабарлама келуі мүмкін. Билік мұны қарапайым халықты жаппай қудалау емес, табысын жасырып, жеке картаны кәсіп көзіне айналдырғандарды анықтау тетігі ретінде түсіндіріп отыр. Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметінше, екінші деңгейлі банктер биылғы бірінші тоқсан бойынша деректерді 15 сәуірден кешіктірмей өткізуі керек. Ведомство өкілдері мәселенің қалай жүретінін былай түсіндірді: «Бұйрыққа сәйкес, екінші деңгейлі банктерден биылғы жылдың бірінші тоқсаны бойынша мәлімет 15 сәуірден кешіктірілмей күтіледі. Банктер тізіміне енген тұлғаларға камералдық бақылау нәтижесінде анықталған алшақтықтар бойынша хабарлама…

Қазақстанда инфляцияның баяулауы зейнетақы жинағының табыстылығына оң әсер етуі мүмкін деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Сарапшылардың пайымынша, баға өсімінің тежелуі Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры активтерін қайта бағалауға жол ашып, салымшылар үшін нақты табыстың жақсаруына ықпал етуі ықтимал. Мұндай өзгеріс сәуір айындағы ЕНПФ көрсеткіштерінен-ақ аңғарылуы ғажап емес. Ұлттық статистика бюросының дерегіне қарағанда, 2026 жылдың наурыз айының қорытындысы бойынша Қазақстандағы жылдық инфляция 11 пайызға дейін төмендеген. Қаңтарда көрсеткіш 12,2 пайыз болған еді. Ал 2026 жылғы 1 наурыздағы мәлімет бойынша, Ұлттық банктің сенімгерлік басқаруындағы зейнетақы активтері 25,87 триллион теңгеге жеткен. Qazaq Expert Club қаржыгері Саида Тілеуленованың түсіндіруінше, инфляцияның төмендеуі зейнетақы активтерінің табыстылығына тікелей ықпал етеді.…

Алматы көшелерінде тәртіпті енді формалы экипаж ғана емес, қарапайым көлікпен ағылған жасырын бақылау да қадағалай бастады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Қала жолдарында «Стоп-құқықбұзушылық» жедел-профилактикалық шарасы аясында жасырын патрульдеу тәсілі енгізілді. Мақсат айқын: көлікті бейберекет айдап, жол үстінде қауіп төндіретін жүргізушілерді ағынның ішінен-ақ ұстап, апатқа апарар әрекетті ертерек тоқтату. Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, патрульдік полиция қызметкерлері енді штаттық киімсіз, азаматтық автокөлікпен жалпы көлік легінің арасында жүреді. Олар ең алдымен өрескел жол ережесін бұзу деректерін анықтауға басымдық береді. Әсіресе күрт жол ауыстыру, «шашка» ойнау, өзге көлікті қысып өту, авариялық жағдай туғызу секілді қауіпті әрекеттер бақылауға алынған. Осындай заңбұзушылық тіркелген сәтте жасырын патруль ақпаратты…

Қазақстанда халықаралық ғылыми конкурстарда жеңіске жеткен оқушылар мен оларды дайындаған ұстаздарына бір реттік ақшалай сыйақы беру жүйесі енгізілді деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бұл туралы Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мәлімдеді. Жаңа бастама Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша жүзеге асырылады. «Мемлекет басшысының тапсырмасымен биыл халықаралық ғылыми жарыстарда жүлделі орындарға ие болған оқушылар мен оларды дайындаған ұстаздарға бір реттік ақшалай сыйақы тағайындалады», – деді министр. Оның айтуынша, өткен аптада бұл бастаманы іске асыру туралы бұйрық бекітілген. Енді халықаралық конкурстарда 1-ші, 2-ші және 3-ші орын алған оқушыларға берілетін сыйақы көлемі 2 миллионнан 6 миллион теңгеге дейін болмақ. Жеңімпаздарды дайындаған мұғалімдер де назардан тыс қалмайды. Оларға…

Алматыда болған қайғылы жол апатының тергеу барысы Ішкі істер министрі Ержан Сәденовтің жеке бақылауында деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Министр тергеудің ашық және әділ жүргізілетініне кепілдік беріп, кінәлілердің ешқандай лауазымы мен байланыстары оларды жауапкершіліктен құтқармайтынын мәлімдеді. Министрдің айтуынша, ведомство Алматыдағы жол апатының барлық мән-жайын объективті зерттеп, кінәлі тұлғаларды анықтау бойынша президент Тоқаевтың тапсырмасына сай жұмыс істеп жатыр. «Бұл ма, бұл іс менің жеке бақылауымда. Барлық кінәлі адамдар, олардың қызметіне, қоғамдағы орны мен байланыстарына, тамыр-таныстарына қарамастан заң алдында жауап береді. Ешкім жазадан жалтармайды. Заң мен тәртіп қоғамның қауіпсіздігі мен әділеттілігінің негізі», – деді Ержан Сәденов. Еске сала кетсек, 21 наурызға қараған түні Алматыдағы…

Жыл басынан бері полиция мен еріктілер бірлесіп әрекет етудің арқасында есірткі қылмысымен байланысты онлайн ресурстардың жолын кесуде айтарлықтай нәтижеге қол жеткізген. Бұл туралы Алматы қалалық Полиция департаментінің Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі Сұлушаш Досболова мәлімдеді, деп жазады Ertenmedia.kz. Оның айтуынша, есірткі саудасын насихаттайтын интернет-ресурстардың көбі тұрғындардың белсенді көмегімен анықталады. «Әрбір азамат, әсіресе күмәнді сайттар туралы хабарлайтын еріктілер қауымы осы бағытта бізге үлкен көмек көрсетіп келеді», – дейді маман. Наркосайттарды анықтау бірнеше арна арқылы жүзеге асады. Атап айтқанда, интернет кеңістігіне мониторинг жасау, арнайы сенім телефондарына келіп түскен хабарламалар, сондай-ақ «E-Өтініш» электрондық платформасы мен жедел байланыс арналары арқылы бақылауда ұсталады.…

Қазақстанда алдағы тәуліктерде ауа райы көбінесе ашық әрі жайлы болады. Ел аумағының басым бөлігі кең антициклонның ықпалында болғандықтан, жауын-шашын күтілмейді, деп жазады Ertenmedia.kz. Дегенмен, республиканың батысында атмосфералық фронттардың өтуіне байланысты жаңбыр жауып, кей жерлерде найзағай ойнайды. Солтүстікте, орталықта тұман және көктайғақ байқалса, оңтүстік пен оңтүстік-шығыста жел күшейеді. Ірі қалалардағы ауа райы болжамы: Астана қаласында күн ала бұлтты, жауын-шашынсыз. Түнде тұман түсіп, жолдарда көктайғақ болады. Ауа температурасы түнде -4…-6°C, күндіз +5…+7°C. Алматыда күн райы құбылмалы, бірақ жауын-шашын күтілмейді. Ауа температурасы түнде +3…+5°C, күндіз +15…+17°C. Шымкентте күн ашық, ала бұлтты, жауын-шашынсыз, жел күшейеді. Түнгі температура +8…+10°C болса, күндіз +25…+27°C-қа дейін жылынады. Ақтауда…

19 наурыз күні Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы қаласына барып, ғылыми қауымдастық алдында сөз сөйледі деп жазады Ertenmedia.kz. Президент мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарын – адами капиталды, ғылым мен инновацияны дамыту, сондай-ақ жаңа Конституцияның елді жаңғыртудағы рөлін айқындады. Патернализмнен – мүмкіндіктер қоғамына Мемлекет басшысы өз сөзінде елдің даму моделін өзгерту қажеттігіне ерекше назар аударды. Оның айтуынша, Қазақстан патерналистік тәсілден бас тартып, басты ресурс ретінде адам мен оның қабілеттері алға шығатын жүйеге көшуі тиіс. «Ғылымда нақты нәтижеге жету үшін адами капиталға айрықша көңіл бөлу қажет. Біз жас ұрпақты тәрбиелеу мен азаматтарды қолдау тәсілдерін әлеуметтік әділдік, патриотизм және еңбекқорлық тұрғысынан қайта қарауымыз керек»,…