Баян Алагөзова халық әртісі, «Қыз Жібек» фильміндегі басты рөлі арқылы қазақ киносының символына айналған Меруерт Өтекешоваға ай сайын 1 млн теңге көлемінде өмір бойғы жеке төлем беретінін мәлімдеді, деп жазады Ertenmedia.kz.
Продюсер бұл шешімін актрисаға және оның қазақ мәдениетіне қосқан үлесіне деген жеке алғысы ретінде түсіндірді. Баян Алагөзова әлеуметтік желідегі жазбасында бұл бастаманы өзі мен жұбайының атынан қолға алып отырғанын айтты. Сонымен қатар келесі «Қазақ аруы» байқауларының бірін Меруерт Өтекешоваға арнайтынын және актрисаға жеке сыйлық жасайтынын жеткізді.
Бұл жаңалық қоғамда екі түрлі ой туғызды. Бір жағынан, көпшілік қазақ киносының аңызына айналған өнер адамына көрсетілген құрметті жылы қабылдады. Өйткені Меруерт Өтекешова бір фильмдегі рөлмен ғана емес, қазақ қызының экрандағы көркем бейнесімен халық жадында қалған тұлға. «Қыз Жібек» картинасы ұлттық киноның алтын қорындағы шығарма болса, Өтекешованың бейнесі сол фильмнің рухани өзегіне айналған.
Екінші жағынан, осы оқиға «Қыз Жібек» фильміндегі тарихи камзол төңірегіндегі дауды қайта қозғады. Бұған дейін Баян Алагөзова әлеуметтік желіде әйгілі фильмге қатысы бар камзолдың өзінің жеке коллекциясында екенін айтқан.
Продюсер оны сыйға алғанын, қазір толық сақтаулы тұрғанын және ерте ме, кеш пе музейге өткізетінін мәлімдеген. Бұл жағдай қоғамда қызу пікірталас тудырды. Бір тарап мұндай киім ұлттық мұра ретінде музейде сақталуы керек десе, екінші тарап камзолдың бүлінбей, қадірін білетін адамның қолында тұрғанын алға тартты.
«Қыз Жібекке» көрсетілген құрметтің нағыз үлгісі
Мәдениет және ақпарат министрлігі де осы мәселеге назар аударды. Ресми түсіндіруге қарағанда, «Қазақфильм» киностудиясының музей қорында «Қыз Жібек» фильмінде қолданылған бір түпнұсқа камзол сақтаулы. Ал Баян Алагөзованың жазбасында айтылған екінші камзолдың жеке қолда қалай пайда болғанын мамандар анықтап жатыр. Бұл – жай тұрмыстық дау емес, ұлттық кино мұрасының есебі, сақталуы және құқықтық мәртебесіне қатысты мәселе.
Камзолдың түпнұсқалығына қатысты Меруерт Өтекешованың өзі де пікір білдіргені жазылды. NewTimes мәліметінше, актриса Баян Алагөзованың қолындағы камзол фильм түсіріліміне қатысы бар түпнұсқа киім екенін растаған.
Сонымен бірге ол қоғам назарын тек затқа емес, сол мәдени мұраны жасаған адамдардың тағдырына да аудару қажет екенін айтқан. Бұл ой да салмақты. Өйткені ұлттық мұра дегеніміз тек музейде тұрған бұйым емес, сол мұраны өмірге әкелген өнерпаздың еңбегі, абыройы және бүгінгі жағдайы.
Баян Алагөзованың Меруерт Өтекешоваға ай сайын 1 млн теңге төлеу туралы шешімі осы тұрғыдан ерекше қабылданып отыр. Қоғамда көптен айтылатын бір мәселе бар: мәдениет пен өнерге өмірін арнаған тұлғалар қартайғанда лайықты құрмет пен тұрақты қолдауға толық ие бола ма? Бір актердің, бір әншінің, бір режиссердің, бір суретшінің еңбегі халық жадында қалғанымен, олардың тұрмыстық жағдайы әрдайым сол деңгейге сай келе бермейді. Сондықтан жеке бастама болса да, мұндай қолдау қоғамға ой салды.
Әрине, ұлттық өнер адамдарына қамқорлық жеке тұлғалардың көңіл қалауына ғана тәуелді болмауы керек. Бұл мемлекет, мәдениет институттары, кино қоры, театр қауымдастығы және қоғамдық ұйымдар жүйелі түрде ойланатын мәселе. Бірақ Баян Алагөзованың қадамы осы тақырыпты қайтадан күн тәртібіне шығарды. Өнер адамының беделі тек мерейтойда айтылатын сөзбен емес, нақты қолдаумен өлшенетіні байқалды.
Камзол төңірегіндегі дау да мәдени мұраны қорғау жүйесін қайта қарауға себеп болуы мүмкін. Егер тарихи костюм, реквизит, қолжазба немесе киноға қатысты құнды зат жеке адамдардың қолында жүрсе, оның есебі, мәртебесі және сақталу тәртібі анық болуы тиіс.
Мұндай бұйымдар бір адамның жеке қуанышы ғана емес, тұтас халықтың мәдени жадына қатысты дүние. Сондықтан олардың қайда сақталғаны, қандай жағдайда тұрғаны және болашақта музейге қалай өтетіні қоғам үшін маңызды.
Бұл оқиғада екі мәселе қатар көрінді. Біріншісі – Меруерт Өтекешова секілді өнер тұлғасына көрсетілген жеке құрмет. Екіншісі – «Қыз Жібек» сияқты ұлттық символға айналған фильм мұрасын қалай сақтаймыз деген үлкен сұрақ. Екеуін бір-біріне қарсы қоюдың қажеті жоқ. Өнер адамы да құрметке лайық, тарихи киім де музейлік мәртебеге лайық. Ең дұрысы – осы әңгіменің соңы дауға емес, мәдени мұраны дұрыс түгендеуге және қазақ өнерінің аға буынына жүйелі қолдау көрсетуге ұласқаны.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
