Қарапайым ауыл тіршілігінде көзге аса ілінбейтін бір дүние бар. Ол – қорадағы көң, асүйден шығатын қалдық, шөп-шалам, жапырақ. Көп адам мұны жай ғана қоқыс деп қарайды. Ал шын мәнінде сол қалдықтың өзінен отын да, тыңайтқыш та алуға болады, деп жазады Ertenmedia.kz.
Әңгіме биогаз қондырғысы туралы. Оның жұмысы аса күрделі көрінгенімен, мәні қарапайым. Малдың көңі, асүй қалдығы, өсімдік қалдығы секілді органикалық заттар ауа кірмейтін жабық орынға жиналады. Сол жерде табиғи ашу процесі жүреді. Микроағзалар қалдықты ыдыратады. Соның нәтижесінде газ бөлінеді. Сол газдың ең маңызды бөлігі метан. Міне, ас пісіруге, су жылытуға, кей жағдайда жарық пен электр өндіруге жарайтын қуат көзі.
Қондырғының жұмысы қарапайым. Әуелі көң мен тұрмыстық органикалық қалдық арнайы кіретін ауыз арқылы ішке жіберіледі. Одан кейін олар жер астындағы герметикалық камераға түседі. Ішінде ауа болмайды. Ең керегі де сол. Себебі биогаз дәл осындай ортада түзіледі. Қалдық бірден газға айналып кетпейді. Оған уақыт керек. Кейде бірнеше апта кетеді. Ауа райы жылы болса, процесс жылдамырақ жүреді. Суықта баяулайды.
Қалдық ашыған сайын жоғарыға газ жиналады. Ол арнайы күмбез тәрізді бөлікте тұрады. Кейін құбырмен пешке, шәйнекке не басқа құралға жіберіледі. Яғни кеше ғана қорадан шыққан көң бүгін ас әзірлеуге жұмсалатын отынға айналуы мүмкін. Ауыл жағдайында мұның пайдасы зор. Әсіресе көмір, газ, отын бағасы қымбаттап тұрған кезде мұндай жүйе шығынды азайтады.
Қондырғыдан тек газ шықпайды. Ішінде ашып болған қалдық сыртқа тағы бір арнамен шығады. Оны дайджестат деп атайды. Атауы күрделі болғанымен, мағынасы түсінікті. Ол егін мен бақшаға пайдалы табиғи тыңайтқыш. Құрамында азот, фосфор, калий секілді өсімдікке керек заттар болады. Демек бір жағынан үй мен қорадағы қалдықтан құтыласыз, екінші жағынан жерге құнар беретін тыңайтқыш аласыз.
Мұндай жүйенің ең үлкен артықшылығы ысырапты азайтуы. Көң мен қалдық далада жатып шіріп, иіс шығарып, шыбын жинап жатпайды. Қайта кәдеге жарайды. Тағы бір тиімді тұсы экологияға салмағы жеңіл. Әдетте мал қалдығы ашық жерде жатса, метан ауаға тікелей тарайды. Ал биогаз қондырғысы сол газды ұстап қалады да, тұрмысқа пайдаланады. Яғни табиғатқа зиянды азайтып, пайдасын көбейтеді.
Ауыл тұрмысын өзгертетін жасыл энергия дәуірі
Әрине, мұндай қондырғы өздігінен мінсіз жұмыс істей салмайды. Оның да талабы бар. Ішіндегі орта тым құрғақ болмауы керек. Ылғал жеткілікті болуы қажет. Органикалық қалдық тұрақты салынып тұрғаны дұрыс. Камера толық жабық болуы шарт. Ең қолайлы температура шамамен 30-40 градус аралығы. Жылы өңірде өнімділігі жақсы болады. Суық жақта арнайы оқшаулау не жылыту қажет болуы мүмкін.
Мұндай қондырғы ең алдымен ауылдағы шағын шаруашылыққа ыңғайлы. Бірнеше сиыры, азын-аулақ малы бар үй үшін пайдалы шешім. Шағын фермаға да жарайды. Қорадан шығатын көң босқа кетпейді. Асүйдегі органикалық қалдық та іске асады. Яғни қолда бар шикізаттың өзінен күнделікті тіршілікке керек қуат алынады.
Қауіпсіздік жағын да ұмытпау керек. Метан жанғыш газ. Сондықтан қондырғы мықтап жабылуы тиіс. Құбырлары сапалы болғаны жөн. Газ қысымын реттейтін тетік дұрыс жұмыс істеуі керек. Ашық отты газ жиналатын жерге жақындатуға болмайды. Осындай талап сақталса, жүйе сенімді жұмыс істейді.
Биогаз қондырғысы – ауыл үшін арман қуған алыс технология емес. Қарапайым есеппен қарағанда, қоқысты азайтатын, отын беретін, жерге нәр қосатын тиімді тәсіл. Бүгін жұрт қоқыс деп жүрген зат ертең асүйдегі отқа, бақшадағы өнімге қызмет етіп тұруы мүмкін. Ең негізгісі – соны дұрыс ұйымдастыра білу.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
