Қазақстанда жаңа тұрғын үйдің бағасы бір жылда 14 пайыз өсті. Құрылыс саласындағы қымбаттауды материал, жер, жұмыс күші мен логистика шығынымен түсіндірсе, сарапшылар кейбір компаниялар нарықтағы ахуалды пайдаланып, бағаны негізсіз көтеруі мүмкін екенін айтады, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, 2026 жылғы маусымда жаңа баспананың шаршы метрі былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда едәуір қымбаттаған. Кей өңірде баға өсімі республикалық көрсеткіштен де жоғары. Саланың шығыны бір ғана себептен емес, бірнеше фактордың қабаттасуынан артып отыр.
Құрылысқа арналған жер телімінің құны, жұмысшылардың еңбекақысы және материалды нысанға жеткізу шығыны көбейді. Дегенмен құрылыс нарығына ең ауыр салмақ түсірген фактор ретінде цемент бағасы аталып отыр. Ол іргетас құюдан бастап, бетон мен темірбетон конструкцияларын әзірлеуге дейінгі барлық негізгі кезеңде қолданылады.
Қазақстан құрылысшылары одағы президиумы төрағасының орынбасары Вячеслав Лазаревтің айтуынша, бұрын М350 және М400 маркалы цементтің тоннасы 33-34 мың теңге тұрса, қазір бағасы шамамен 50 мың теңгеге жеткен. Оның бағалауынша, алты ай ішіндегі өсім 50 пайызға жуықтап, бетон, ерітінді және дайын құрылыс конструкцияларының құнына тікелей әсер еткен.
Цементтің қымбаттауы бір ғана материалдың бағасымен шектелмейді. Өндіруші мен мердігер шығынды дайын бетонға, құрылыс компаниясы пәтердің өзіндік құнына қосады. Осылайша бастапқы нүктедегі бірнеше мың теңгелік айырма құрылыс тізбегінің соңында шаршы метр бағасына едәуір салмақ болып оралады.
Әрлеу тасы, құм, саз, әктас және өзге бейметалл өнімдер де қымбаттаған. Бұған қоса, сала өкілдерінің бағалауынша, Қазақстанда қолданылатын құрылыс материалының шамамен жартысы шетелден жеткізіледі. Сондықтан теңгенің бағамы әлсіресе, импорттық материалмен бірге отандық өндірістің шетелден алатын жабдығы мен қосалқы бөлшегі де қымбаттайды.
Шаршы метрге жұтылған айлық
Алайда шығын өсті деген уәж әрбір жаңа бағаны автоматты түрде ақтамайды. Сарапшылардың пікірінше, кейбір құрылыс компаниялары қалыптасқан жағдайды пайдаланып, тұрғын үй құнын 30–40 пайызға дейін көтеруге әрекеттенген. Ал бастапқы нарықтағы объективті қымбаттау жыл басынан бері шамамен 10–15 пайыз аралығында бағаланып отыр. Аталған көрсеткіштер сараптамалық баға екенін, әр жоба бойынша шығын құрылымы бөлек болатынын ескерген жөн.
Жылжымайтын мүлік сарапшысы Александр Пак құрылыс материалының қымбаттауы түгелдей сатып алушыға жүктеле бермейді деп есептейді. Құрылыс компаниясына пәтерді сату қажет болғандықтан, халықтың төлем қабілеті көтермейтін баға сұранысты тұншықтырады. Мұндай жағдайда девелопер маржасын қысқартуға немесе сатылымды ынталандыратын жеңілдік ұсынуға мәжбүр болуы мүмкін.
Нарықтағы негізгі қайшылық осы тұста анық көрінеді. Құрылысшының шығыны өсіп жатыр, бірақ қазақстандық отбасының кірісі шаршы метрмен бірдей қарқынмен көбейіп отырған жоқ. Баға мен табыс арасындағы алшақтық ұлғайған сайын азаматқа бастапқы жарна жинау, ипотекалық төлемді өтеу және қажетті көлемдегі пәтер сатып алу қиындай түседі.
Сарапшылар халықаралық тәжірибедегі бағдардың бірі ретінде шаршы метр құны өңір тұрғынының үш орташа айлық табысынан аспауға тиіс деген өлшемді атайды. Алайда Қазақстанның ірі қалаларында бір шаршы метрді сатып алуға бірнеше айлық табыс жұмсалатын жағдай жиі кездеседі. Сондықтан баспананың қолжетімділігін тек бағаның өсуімен емес, азаматтардың нақты кірісімен салыстыра бағалау қажет.
Күзде тұрғын үй нарығындағы белсенділік қайта жандануы мүмкін. Бірақ сұраныс өскен күннің өзінде халықтың қаржылық мүмкіндігі бағаның шексіз көтерілуіне жол бермейді. Құрылысшылар үшін ендігі күрделі міндет – шығынды өтеу мен сатып алушының қалтасы көтеретін бағаның арасынан тепе-теңдік табу.
Цементтің қымбаттауы құрылыс саласындағы қордаланған мәселені айқын көрсетті. Импортқа тәуелділік азаймай, отандық материал өндірісі ұлғаймай және тұрғындардың кірісі баспана бағасына ілесе алмайынша, шаршы метр қазақстандық отбасы үшін ең қымбат тауардың бірі болып қала береді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
