Қазақстандық кәсіпкерлердің күнделікті жұмысына салықтағы жаңа талап, қымбат несие, айналым қаражатының тапшылығы және мемлекеттік тапсырыс бойынша кешіктірілген төлемдер салмақ түсіріп отыр. «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы бизнеске кедергі келтіріп отырған негізгі мәселелерді атап, оларды шешуге арналған бірқатар ұсыныс білдірді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Ұлттық палата мәліметінше, кәсіпкерлердің басты мәселелері бизнесті жүргізудің жүйелі және стратегиялық шарттарымен байланысты. Жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін оның жекелеген нормаларын қолдануға қатысты қосымша сұрақтар туындаған. Соның бірі арнаулы салық режимін пайдаланатын компаниялардан алынған тауар, жұмыс және қызмет шығынын корпоративтік табыс салығы бойынша шегерімге жатқызуға салынған шектеу.
Жаңа тәртіп арнаулы режиммен жұмыс істейтін кәсіпкерлердің бәсекеге қабілеттілігін төмендетуі мүмкін. Жалпыға бірдей белгіленген режимдегі компаниялар мұндай жеткізушімен жұмыс істеген шығынын шегере алмаса, басқа серіктес іздеуге экономикалық тұрғыдан мүдделі болады. Соның салдарынан шағын кәсіпкерлер бұрыннан қалыптасқан тапсырыс берушілері мен өткізу нарығынан айырылуы ықтимал.
«Аталған норма бизнес қауымдастығының елеулі бөлігіне әсер етеді. Жалпыға бірдей белгіленген режимді қолданатын контрагенттер арнаулы салық режимінде жұмыс істейтін кәсіпкерлермен ынтымақтастықтан бас тартуға мүдделі болуы мүмкін. Мұндай жағдай олардың бәсекеге қабілеттілігін төмендету қаупін туғызады», – делінген ұлттық палатаның жауабында.
«Атамекен» бизнес арасындағы операциялар бойынша шегерімді сақтауды ұсынады. Палата B2B қатынастары үшін 8 пайыз, ал тауар мен қызметті тікелей тұтынушыға сататын B2C бағытына 2 пайыздық мөлшерлеме белгілеуді қарастырған жөн деп санайды. Сарапшылардың пікірінше, осындай тәсіл іскерлік байланысты сақтап, салықты оңтайландыру схемаларының тартымдылығын азайтады.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимінде де шешілмеген мәселе бар. Цифрлық платформалар арқылы жұмыс істейтін азаматтардың қызметін құжаттау және ақпараттық жүйелердің өзара әрекеті әлі де толық реттелмеген. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап аталған режимді экономикалық қызметтің тек 40 түрі бойынша қолдануға рұқсат берілген.
Кәсіпкерлерге қаржылық салмақ түсіретін мәселелер мәлім болды
Ұлттық палата рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізімін тәжірибеге қарай тұрақты қайта қарауды ұсынады. Нарықта жаңа кәсіп пен жұмыс форматы пайда болған сайын қолданыстағы тізім нақты экономикалық жағдайдан кейін қалып қоюы мүмкін. Сондықтан тізімді кеңейту тетігі Салық кодексін қолдану барысында анықталған сұранысқа сүйенуге тиіс.
Азық-түлік өндірісіндегі кәсіпорындар айналым қаражатының жетіспеуіне тап болған. Өндіріс ұлғайған сайын шикізат, материал және басқа күнделікті шығынды қаржыландыруға көбірек қаражат қажет. Қолданыстағы мемлекеттік қолдау шаралары кәсіпорындардың сұранысын толық өтемей, өндірістік қуатты арттыру мүмкіндігін шектеп отыр.
Несие мен лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялауға бөлінген қаражат та жеткіліксіз. Кейбір өңірде қабылданған міндеттемелер биылғы бюджет көлемінен асып кеткендіктен, жаңа өтінім қабылдау уақытша тоқтатылған. Нәтижесінде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер қарызын коммерциялық шартпен өтеуге мәжбүр.
«Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер кредиттік міндеттемелерін жылдық 20-25 пайыздық коммерциялық мөлшерлемемен өтеп жатыр. Мұндай шығын кәсіпорындарға елеулі қаржылық салмақ түсіріп, олардың дамуына кедергі келтіреді», – деп мәлімдеді «Атамекен» өкілдері.
Мемлекеттік сатып алу шарттары бойынша төлемнің кешігуі де кәсіпкерлердің айналымын тежеп отыр. Тапсырыс берушілер міндеттемесін уақытында немесе толық орындамаған жағдайда жеткізуші қызметкерлердің еңбекақысын, салықты және кредит төлемін өз қаражатынан жабуға мәжбүр болады. Ұлттық палата осындай дауға тап болған кәсіпкерлерге құқықтық қолдау көрсетіп жатқанын хабарлады.
Төлем тәртібін күшейту үшін тапсырыс берушінің жауапкершілігін арттыру және мемлекеттік сатып алу порталының қызметін жетілдіру ұсынылды. Соның бірі жеткізуші қаражаттың нақты түскенін растамайынша, шартқа «Орындалды» мәртебесін бермеуді көздейді. Мұндай механизм орындалған жұмыс пен жасалған төлемнің арасындағы алшақтықты қысқартуға мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлердің қазіргі табысы көбіне жалақы мен салықты өтеуге жұмсалып, бизнесті дамыту шығыны кейінге қалып отыр. Салықтағы жаңа шектеу, жылдық 20-25 пайыздық несие және мемлекеттік тапсырыс ақшасының кешігуі бір-бірімен қосылғанда кәсіпорынның қаржылық қорын әлсіретеді. «Атамекен» көтерген ұсыныстар ескерілмесе, шағын және орта бизнестің бір бөлігі өндірісті кеңейтудің орнына нарықтағы орнын сақтап қалумен шектелуі мүмкін.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
