АҚШ Федералдық авиация әкімшілігінің сарапшылары Қазақстанның азаматтық авиация жүйесін бес күн бойы бағалап, алдын ала қорытындысын жариялады. Тексерудің нәтижесі еліміздің АҚШ-пен тікелей әуе қатынасын ашуына ықпал ететін шешуші кезеңдердің бірі саналады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
IASA халықаралық бағалауы 2026 жылғы 21-25 қыркүйек аралығында жүргізілді. Оған дейін Қазақстанның Көлік министрлігі, Азаматтық авиация комитеті, Авиациялық әкімшілік және АҚШ-тағы Қазақстан елшілігі екі жыл бойы дайындық жұмыстарын атқарған.
Америкалық мамандар жекелеген ұшақтардың техникалық жағдайын немесе бір әуе компаниясының қызметін тексерген жоқ. Олар Қазақстандағы азаматтық авиацияны мемлекеттік бақылау жүйесінің халықаралық талаптарға сәйкестігін бағалады.
FAA үшін елдің авиациялық заңнамасы, ұшқыштар мен басқа да мамандарға куәлік беру тәртібі, әуе кемелерінің ұшуға жарамдылығын бақылау және тасымалдаушыларға жүргізілетін қадағалау маңызды. Бағалау ИКАО-ның тиісті стандарттары мен ұсынылатын тәжірибелеріне сүйеніп жүргізілді.
FAA Қазақстанның тұтас бақылау жүйесін бағалады
Мұндай аудитте заңның болуы жеткіліксіз. FAA сарапшылары қабылданған талаптардың іс жүзінде қалай орындалатынын, инспекторлардың біліктілігін, авиациялық ұйымдарға бақылаудың тұрақтылығын және анықталған кемшіліктерді жою тетіктерін де қарайды.
Қазақстан осы рәсімге бірден келген жоқ. 2024 жылғы 26-30 тамызда елімізде IASA бағдарламасы бойынша алдын ала техникалық шолу өткізіліп, мемлекеттік бақылау жүйесінің сегіз негізгі элементі бағаланған еді. Сол кезеңде анықталған сәйкессіздіктерді жою жұмыстары кейін де жалғасты.
24 қыркүйекте FAA тобы Астанадағы Air Astana кеңсесіне барды. Әуе компаниясы АҚШ Көлік министрлігінен коммерциялық қызмет жүргізуге қажетті экономикалық рұқсат алуға өтінім берген.
Алайда бұл сапарды Air Astana қызметінің жеке аудиті деп қабылдауға болмайды. Мамандар әуе компаниясы арқылы Қазақстанның Авиациялық әкімшілігінен алынған ақпаратты нақтылап, мемлекеттік бақылау тетіктерінің іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін тексерді.
Алдын ала оң баға соңғы шешім болып саналмайды
25 қыркүйекте өткен қорытынды ауызша брифингте америкалық сарапшылар Қазақстанның атқарған ауқымды жұмысын атап өтті. Бірқатар бағыт бойынша жақсы көрсеткіштер тіркеліп, ұшу қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған саяси ерікке де оң баға берілген.
Соған қарамастан Қазақстанға Category 1 мәртебесі берілді деп айтуға әлі ерте. FAA белгіленген рәсімге сәйкес ресми жазбаша хабарлама жіберіп, анықталған мәселелер мен қорытындыларды ұсынады.
Демек алдын ала оң пікір маңызды болғанымен, соңғы шешімді алмастырмайды. Category 1 мәртебесі FAA Қазақстанның азаматтық авиацияны қадағалау жүйесі ИКАО стандарттарына сай деген ресми қорытынды шығарғаннан кейін ғана беріледі.
Одан кейін Қазақстанның авиациялық органдары америкалық тараппен қорытынды консультациялар өткізеді. Егер қосымша түзету шаралары талап етілсе, тиісті заңнамалық, ұйымдастырушылық немесе техникалық өзгерістер енгізілуге тиіс.
Category 1 тікелей рейске қандай мүмкіндік береді
Category 1 елдің авиациялық әкімшілігі тасымалдаушыларды лицензиялау мен бақылауды халықаралық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес жүргізетінін білдіреді. Мұндай санаттағы мемлекеттің әуе компаниялары АҚШ-қа рейс ашуға және америкалық тасымалдаушылармен кодшеринг келісімдерін жасауға мүмкіндік алады.
Алайда Category 1 тікелей рейстің автоматты түрде ашылатынын білдірмейді. Әуе компаниясы АҚШ Көлік министрлігінің экономикалық рұқсатын алып, FAA-ның операциялық талаптарын орындап, маршруттың коммерциялық және техникалық дайындығын дәлелдеуге тиіс.
Санаттың берілуі тікелей бағытқа құқықтық жол ашады, ал рейстің нақты мерзімін тасымалдаушының дайындығы мен нарық жағдайы айқындайды.
Бұған қоса алыс қашықтыққа ұшатын лайықты әуе кемесі, әуежай слоттары, экипаж дайындығы және тұрақты жолаушылар ағыны қажет. Сондықтан санаттың берілуі тікелей бағытқа құқықтық жол ашады, ал рейстің нақты мерзімін тасымалдаушының дайындығы мен нарық жағдайы айқындайды.
Қазақстан мен АҚШ арасындағы тұрақты рейс жолаушылардың жол уақытын қысқартып, іскерлік байланысқа, туризмге және жүк тасымалына серпін беруі ықтимал. Ең бастысы, FAA бағалауы Қазақстан авиациясының халықаралық нарыққа шығуы үшін қауіпсіздік стандарттары мен мемлекеттік бақылаудың шешуші рөл атқаратынын көрсетті.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
