Ғалымдар Альцгеймер ауруына қарсы күресте күтпеген әрі тың тәсілді анықтады: көмірқышқыл газының жоғары мөлшерімен үзік-үзік тыныс алу мида жинақталатын улы ақуыздарды тазартуға көмектеседі, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Қазір әлемде жеті миллионнан астам адам Альцгеймер дертіне шалдыққан. Адамның жады мен ақыл-ой қызметін біртіндеп жоятын аурудың түпкілікті емі әлі табылған жоқ. Дегенмен, соңғы ғылыми тәжірибе тыныс алу жолы арқылы нейродегенеративті процестердің бетін қайтаруға болатынын көрсетті.
Терең ұйқының әсерін қайталайтын механизм
Жаңа емдеу тәсілі адамның терең ұйқы кезіндегі табиғи сауығу процесіне негізделген. Ұйқы барысында ағзаның глимфатикалық жүйесі белсенді жұмыс істеп, ми қан тамырларын кеңейтіп және тарылтып, жиналған қалдықтарды сыртқа шығарады. Альцгеймер кезінде осы тазарту тетігі бұзылып, мида тау (tau) және бета-амилоид ақуыздары жинала бастайды.
Нью-Мексико университеті мен Mind Research Network зерттеу тобының жетекшісі, нейропсихолог Сефира Райман бұл әдістің мәнін былай түсіндірді:
«Біз көмірқышқыл газының үзік-үзік импульсі арқылы адам ояу кезінде де терең ұйқыға тән глимфатикалық жүйенің тазарту реакциясын жасанды түрде қайталауға болатынын түсіндік».
Өкпеге белгілі бір уақыт көмірқышқыл газы бағытталғанда, ми оттегімен қамтамасыз ету үшін тамырларын белсенді түрде жиырып-созады. Бұл ырғақты қозғалыс жұлын сұйықтығын ми тіндері арқылы айдап, улы ақуыздардың шоғырлануына жол бермейді.
Клиникалық тәжірибе және алғашқы нәтижелер
Зерттеу барысында мамандар 12 еріктіні бақылады. Қатысушылардың бір бөлігі дені сау адамдар болса, қалғандарында жеңіл когнитивтік бұзылыстар байқалған. Тәжірибе кезінде еріктілер арнайы маска тағып, 30 минут бойы әрбір 35 секунд сайын кәдімгі ауа мен көмірқышқыл газы жоғары қоспамен кезектесіп тыныс алды.
Процедура кезінде қатысушылардың миы тұрақты сканерленіп, терапияға дейін және одан кейін қан үлгілері алынды. Нәтижесінде миында тау ақуызы жоғары деңгейде болған науқастардың ми тінінде улы заттар азайып, керісінше қан айналымында қауіпті қалдықтардың күрт артқаны тіркелді. Яғни, ми жиналған токсиндерді қан тамырларына сәтті ығыстырып, ағзадан шығара бастаған.
Қымбат дәрілердің баламасы бола ала ма?
Бүгінде Альцгеймерді тежеу үшін қолданылатын негізгі препараттар өте қымбат әрі науқастың денсаулығына ауыр жанама әсерлер тигізуі мүмкін. Көмірқышқыл газына негізделген ингаляциялық тәсіл сәтті сынақтан өтсе, оны болашақта тіпті үй жағдайында қолдануға мүмкіндік туады.
«Егер бұл әдіс кең көлемді сынақтарда өз тиімділігін толық дәлелдесе, дәрі-дәрмексіз, қолжетімді әрі қауіпсіз жаңа терапия пайда болады», – деп атап өтті халықаралық конференция сарапшылары.
Дегенмен ғалымдар бұл бағыт әлі бастапқы кезеңде екенін ескертеді. Көмірқышқыл газының жоғары мөлшерін мамандардың бақылауынсыз қолдану қауіпті, себебі ол қанның қышқылдығы мен тыныс алу жолдарына кері әсер етуі ықтимал. Сондықтан жаңа әдістің тиімділігін нақтылау үшін әлі де қосымша зерттеулер жүргізіледі.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
