Көптеген қолданушылар бастапқы коды ашық бағдарламалық жасақтаманы (Open-source) тек мамандандырылған бағдарламашыларға немесе дербес сервер басқаратын IT саласының өкілдеріне ғана қажет деп есептейді. Алайда қазіргі таңда смарт теледидарды қосқанда, көлікті оталдырғанда немесе смартфон арқылы үйдің сымсыз желісіне қосылғанда адамдар ашық кодты экожүйелердің қызметіне тікелей жүгінеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Смарт теледидарлар мен автокөліктердегі жасырын жүйе
Күнделікті тұрмыста кеңінен қолданылатын тұрмыстық құрылғылардың басым бөлігі ашық бастапқы кодқа негізделген операциялық жүйелермен жұмыс істейді. Мәселен, Samsung смарт теледидарларындағы танымал Tizen операциялық жүйесі Linux Foundation ұйымы қолдайтын Linux дистрибутиві саналады. Дәл осындай тәсіл танымал Roku теледидарларындағы Roku OS платформасында да қолданылған.
Ал Amazon Fire TV құрылғыларында орнатылған Fire OS жүйесі түптеп келгенде еркін ашық кодқа арқа сүйейтін Android жүйесінің өңделген нұсқасы болып табылады. Автокөлік нарығында да осыған ұқсас үрдіс қалыптасты: көптеген заманауи көліктердің мультимедиалық жүйесін басқаратын Android Automotive OS ашық бастапқы код базасына негізделген.
Интернет жабдықтары мен коммерциялық өнімдердің өзегі
Кез келген үйдегі интернет байланысын қамтамасыз ететін Wi-Fi роутерлері де ашық бағдарламалық шешімдерге тікелей тәуелді. Мәселен, әлемдік желі жабдықтарын өндіруші TP-Link арнайы GPL Code Center порталын жүргізіп келеді. Онда компания өзінің маршрутизаторлары мен желілік техникасында қолданылатын ашық GPL лицензиялы кодтарын ашық жариялайды.
«Black Duck компаниясының коммерциялық код базаларына жүргізген аудитіне сәйкес, 2025 жылы компаниялардың 98 пайызы өздерінің бағдарламалық шешімдерінде ашық кодты бағдарламалық жасақтаманы қолданған».
Зерттеушілердің мәліметінше, ашық кодты қолдану көрсеткіші бір жыл ішінде тағы бір пайыздық тармаққа өскен. Мұндай өсім тіпті коммерциялық жабық жүйелердің өзі еркін кітапханалар мен компоненттерсіз дами алмайтынын көрсетеді.
Spotify мен танымал қосымшалар неге ашық кодқа сүйенеді?
Көпшілік күн сайын пайдаланатын сервистердің өзі ашық кодты компоненттерге негізделген. Мәселен, танымал музыкалық Spotify қосымшасының параметрлеріндегі үшінші тарап лицензиялары бөлімінен жүйенің ашық бастапқы код өкілдеріне арнаған алғыс хатын көруге болады.
«Spotify-дың бүгінгі жетістікке жетуіне бірқатар тамаша еркін әрі ашық бастапқы кодты бағдарламалық шешімдер зор үлес қосты», – делінген компанияның ресми лицензиялық құжатында.
Швециялық стриминг алыбы өз жұмысында flac, libogg, сондай-ақ дербес компьютер нұсқаларында OpenSSL және curl секілді еркін жобаларды белсенді пайдаланатынын растайды. Сонымен қатар Google Play дүкенінде немесе Apple компьютерлеріне арналған қосымшалар базасында толықтай ашық кодпен жазылған пайдалы бағдарламалар жеткілікті.
Бақылау мен қауіпсіздік жауапкершілігі
Ашық бастапқы кодты компоненттердің тұрмыстық электроникада кең таралуы құрылғының толықтай ашық екенін білдірмейді. Мысалы, Android жобасының негізгі коды (AOSP) еркін болғанымен, өндірушілердің интерфейстері мен арнайы сервистері жабық сақталады.
Цифрлық экожүйенің ортақ кодтарға тәуелділігі өндірушілерге үлкен жауапкершілік жүктейді. Ашық бағдарламалық жасақтамада кемшіліктер немесе қауіпсіздік осалдықтары табылған жағдайда, жабдық шығаратын компаниялар бағдарламалық жасақтаманы уақтылы жаңартып, пайдаланушылардың жеке деректерін дер кезінде қорғауға міндетті.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
