Ғарыш кеңістігінде жаһандық интернет желісін қамтамасыз етіп отырған мыңдаған Starlink аппараты өз миссиясын аяқтап, Жер атмосферасына қайта оралып жатыр. Мамандардың бақылау деректеріне сәйкес, қазіргі таңда күн сайын кемінде бір немесе екі байланыс жерсерігі қалың атмосфера қабатына еніп, жанып кетеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Күн сайын бір немесе екі аппарат Жерге қарай бағытталады
SpaceX компаниясы 2019 жылдан бері орбитаға 10 мыңнан астам Starlink интернет жерсерігін ұшырды. Олар жер шарының түкпір-түкпіріндегі миллиондаған пайдаланушыны байланыспен қамтып отырған ірі топтаманы құрайды. Алайда бұл құрылғылар мәңгілік емес, олардың әрқайсысы уақыты келгенде орбитадан шығарылуға тиіс.
Orbital Radar мониторинг қызметінің есебінше, 2026 жылдың 1 қаңтары мен 22 қазаны аралығында 445 Starlink жерсерігі атмосфераға қайта енген. Spaceweather жүйесі де 27 қазанға дейін 435 құрылғының құлағанын тіркеді. Бұл көрсеткіштер тәулігіне орта есеппен бір немесе екі аппараттың Жерге қарай бағытталатынын аңғартады.
Orbital Radar деректеріне сүйенсек, 2026 жылдың басынан бері 440-тан астам Starlink жерсерігі атмосфераға қайта енген. Бұл көрсеткіш орбитадан күн сайын бір немесе екі құрылғы төмен түсіп, жанып кететінін білдіреді.
Орбитадан түсіру қалай жүзеге асады?
Starlink аппараттары жер бетінен 450–490 шақырым биіктіктегі төмен орбитада, Халықаралық ғарыш станциясынан сәл жоғары қашықтықта қозғалады. Құрылғылардың пайдалану мерзімі шамамен бес жылға есептелген. Мерзімі аяқталған соң немесе қуат көзі істен шыққан жағдайда SpaceX инженерлері оларды арнайы қозғалтқыштардың көмегімен орбитадан төмендетеді. Сонымен қатар сирек атмосфералық кедергі де жұмысы тоқтаған жерсеріктерді біртіндеп Жерге тартады.
Қазіргі уақытта ең көп қолданылатын V2 Mini үлгісінің негізгі корпусы 4,1-дің 2,7 метрді құрайды, ал ашылған күн панельдерінің ұзындығы 30 метрге дейін жетеді. Үлкен жылдамдықпен тығыз ауа қабатына кірген кезде пайда болған алапат қызу аппаратты бөлшектеп, оның көп бөлігін толық жағып жібереді.
Жер бетіне сынықтар құлау қаупі бар ма?
Жерсеріктер атмосферада толық буланып кетуге арналғанымен, кейде күтпеген ақаулар салдарынан олардың жекелеген бөлшектері жерге дейін жетіп қалуы мүмкін. Мәселен, Канаданың Саскачеван провинциясында жергілікті фермер егістік алқабынан шағын ноутбук көлеміндей металл пластина тауып алған болатын.
Кейінірек SpaceX салмағы 2,5 келі болатын алюминий бөліктің Falcon 9 зымыранының ақауы салдарынан тым төмен орбитаға түсіп кеткен жерсеріктің антенна қақпағы екенін растады. Сол кезде күн батареялары аппараттың дұрыс аударылуына кедергі келтіріп, құрылғы жоспарланған биіктіктен төменірек бөлшектенген. Салдарынан оның кейбір бөлшектері жанып үлгермей, жерге түскен еді.
Ғарыш аппараттары жоғары температурада жанғанда атмосфераға алюминий оксиді бөлінеді. Ғалымдар бұл бөлшектер ондаған жыл бойы сақталып, озон қабатын жұқартуы мүмкін деп алаңдаушылық білдіруде.
Атмосфераның ластануы мен ғалымдардың алаңы
Аппараттардың атмосферада жойылуы ғарышты қауіпті қоқыстан тазалаудың тиімді тәсілі саналады. Дегенмен күн сайын қайталанатын бұл процесс экологиялық тұрғыдан жаңа сұрақтар туғызып отыр. Ғалымдар металдардың жануынан пайда болатын химиялық қосындылар Жерді қауіпті күн радиациясынан қорғайтын озон қабатына ұзақ мерзімді әсер етуі мүмкін екенін алға тартады.
Алдағы жылдары ғарышқа Amazon сияқты өзге де компаниялар мыңдаған жаңа жерсерік шығаруды жоспарлап отыр. Сондықтан орбитадан қайта түсетін құрылғылар санының артуы мен олардың атмосфераға тигізетін нақты салдарын тереңірек зерттеу қажеттілігі өзекті бола түспек.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
