Америкалық SpaceX компаниясы адамзат тарихындағы ең алып әрі қуатты зымыран жүйесі саналатын Starship кешенінің барлық бөлігін алғаш рет құрлыққа бүтін күйінде қайтаруға әзірленіп жатыр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Компанияның 15-сынақ миссиясы Техас штатындағы Starbase ғарыш айлағынан ұшырылады. Басты мақсат — зымыранның Super Heavy бірінші сатысы мен Starship ғарыш кемесін бір мезетте айлақтағы «Mechazilla» мұнарасының арнайы қармауыштары арқылы әуеде қағып алу. Егер бұл тарихи жоспар сәтті іске асса, әлемдік ракета жасау тарихында орбиталық жүйенің толықтай қайта пайдаланылатын жаңа дәуірі басталады.
Ракета жасау саласының «киелі кесесі»
SpaceX басшылығы зымырандардың барлық құрамдас бөлшектерін сақтап қалып, оларды қайта-қайта ұшыру мүмкіндігін космонавтиканың «киелі кесесіне» теңеп келеді. Әр ұшырылымнан кейін жүздеген миллион доллар тұратын құрылғыларды мұхитқа тастау немесе атмосферада өртеп жіберу ғарышқа жүк шығару құнын шарықтатып жіберетін басты кедергі саналады.
Илон Маск бұған дейін бір рет ұшып барып тасталатын зымырандарды бір сапардан кейін жойылатын жолаушылар ұшағымен салыстырған болатын. Құрылғыны толық қайта пайдалану ғарышқа жүк жеткізу құнын бірнеше есе арзандатуға жол ашады.
«Егер сынақ сәтті аяқталса, бұл орбиталық ұшыру жүйесін толықтай қалпына келтірудің тұңғыш үлгісі әрі Starship кешенін сенімді, тез арада қайта ұшатын зымыранға айналдырудағы шешуші бетбұрыс болмақ», – деп мәлімдеді SpaceX мамандары.
Орбитадан оралған кемені қағып алу неге қауіпті?
Бұған дейінгі сынақтарда компания Super Heavy үдеткішін ұшыру мұнарасының механикалық «таяқшаларымен» әуеде сәтті ұстап көрген болатын. Алайда үстіңгі саты саналатын Starship кемесін дәл осылай қармап алу бұрын-соңды болмаған зор техникалық қатерлерге толы.
Біріншіден, алып үдеткіш дыбыстан бірнеше есе жоғары жылдамдықпен суборбиталық биіктіктен төмендейді. Ал екінші саты — ғарыш кемесі Жер орбитасынан сағатына 27 мың шақырымнан астам жылдамдықпен оралады. Атмосфераның тығыз қабаттарынан өту кезінде кемені мыңдаған градустық плазма орап, оның жылу қорғаныш қалқанына орасан зор жүктеме түседі. Қызуға төтеп беретін плиткалардың кішігірім зақымдануы да кемені басқарусыз қалдыруы мүмкін.
Екіншіден, ұшу бағытының қауіпсіздігі аса қатаң бақылауды талап етеді. Бұрын кемелер адам тұрмайтын Үнді немесе Тынық мұхиттарына бағытталып келсе, енді Starship Мексиканың солтүстігі мен Техас үстінен ұшып өтіп, нақты ұшыру нүктесіне келуге тиіс.
«Ұшу жетекшілері кеменің Starbase айлағына оралуына тек барлық жүйенің дайындығы қатаң қауіпсіздік талаптарына толық сәйкес келген жағдайда ғана рұқсат береді», – деп ескертті компания инженерлері.
Таразыға салынған келешек жобалар
Егер кеменің датчиктерінде немесе тежелу траекториясында азғантай ауытқу байқалса, басқару орталығы Starship аппаратын айлақтан бұрып, ашық теңізге апаттық қондыру туралы пәрмен береді. Тікелей ұшыру мұнарасының үстінде қандай да бір ақау шығып, аппарат құласа, айлақтың қымбат инфрақұрылымы күл-талқан болуы мүмкін.
Мұндай қауіп тек SpaceX-тің өз жобаларына ғана емес, сонымен бірге NASA-ның Айға адам қондыруды көздейтін Artemis бағдарламасына және ғаламдық Starlink байланыс тобын ұлғайту жоспарына да соққы болып тиюі ықтимал. Дегенмен, компания өкілдері қатаң сынақтар мен батыл қадамдар ғана космонавтиканы түбегейлі жаңа деңгейге көтеретініне сенімді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
