Қарашаның 11-інен 12-сіне қараған түні Солтүстік Таурид метеорлар ағыны өзінің шарықтау шегіне жетті. Өткен аптадағы Оңтүстік Тауридті көріп үлгермеген әуесқой астрономдар мен тұрғындар үшін бұл түнгі аспандағы ерекше жарық болидтерді тамашалауға тағы бір тамаша мүмкіндік, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Аспанды бақылауға қолайлы уақыт
Жаңа туған айдың жарығы небәрі 4 пайызды құрайтындықтан, түнгі аспан мейлінше қараңғы болмақ. Мұндай табиғи жағдай метеорларды еш кедергісіз бақылауға толық жол ашады. Ғалымдар ағынның ең жоғары белсенділігі бейсенбі күндізге сәйкес келсе де, көзбен көруге ең қолайлы сәт сәрсенбі түні мен бейсенбінің таңы екенін айтады.
Нью-Мексико университетінің Жер және планеталар ғылымы департаментінің зерттеуші профессоры Марк Босло бұл күндері жағдай өте қолайлы екенін атап өтті.
«Бақылау шарттары өте жақсы болады. Көрініске бөгет жасайтын ай сәулесі де жоқ», – деді Марк Босло.
Метеорлар ағыны Жер орбитасы астероидтар мен кометалардан қалған сынықтар мен шаң белдеуін қиып өткен кезде түзіледі. Мұздар мен тастар атмосфераға үлкен жылдамдықпен кіріп, үйкелістен жанып кетеді де, аспанда жарық сызықтар қалдырады. Таурид ағыны әдетте Шолпан ғаламшарынан да жарық болып көрінетін отты шарларымен – болидтерімен танымал. Олар марбл шарынан бастап шағын тас кесектеріне дейінгі көлемдегі ірі бөлшектерден пайда болады.
Қай бағыттан және қалай қарау керек?
Метеорлардың басым бөлігі Торпақ (Taurus) шоқжұлдызы жақтан ұшып шыққандай әсер қалдырады. Алайда оларды көру үшін тек белгілі бір нүктеге қарау шарт емес.
Ғалымдардың сөзінше, бұл құбылыстың ерекшелігі – ірі әрі жарық бөлшектердің көп түзілуінде. Шоқжұлдыз радиант қызметін атқарғанымен, жарқыраған отты іздер түнгі аспанның кез келген тұсынан байқалуы мүмкін.
20 қазан мен 10 желтоқсан аралығында белсенді болатын Солтүстік Тауридтер әдетте сағатына орта есеппен бес метеор береді. Ал 12 қарашада аяқталатын Оңтүстік Тауридпен қатар келген күндері бұл көрсеткіш екі есеге дейін артады.
Ғарыштық нысанның шығу тегі
Солтүстік Таурид метеорлар легі Жердің 2004 жылы табылған 2004 TG10 астероиды қалдырған қалдықтардан өтуі кезінде жыл сайын қайталанады. Астрономдар бұл нысан осыдан шамамен 20 мың жыл бұрын ыдырап кеткен үлкен алып дененің сынығы деп есептейді.
Сол алып кеңістіктік жарылыстан кейін бүгінгі «Энке кешені» құралған. Оңтүстік Тауридті қалыптастырған әйгілі Энке кометасы да сол кешеннің бір бөлшегі саналады. Соңғы зерттеулерге сәйкес, аталған ағынға 2004 TG10 ғана емес, кем дегенде 10 түрлі астероид жауапты болуы ықтимал.
Ғаламшарлық қауіпсіздік және 2032 жылғы дайындық
Ғалымдар бұл ағынды тек әдемі табиғат құбылысы ретінде ғана емес, Жер қауіпсіздігі тұрғысынан да бақылап отыр. Марк Босло бастаған ғылыми топ метеорлар ағындарын Жерге қақтығыс қаупін төндіруі мүмкін денелерді анықтау мақсатында зерттейді. Бұл мәселе бойынша олар арнайы ғылыми еңбек те жариялаған болатын.
«Ғаламшарлық қорғаныс саласының сарапшылары Таурид метеорына айрықша қызығушылық танытып отыр. Бұл ағынды бақылау оның ішінде бізге қауіп төндіретін қандай да бір нысандардың бар-жоғын анықтауға көмектеседі», – деп түсіндірді ғалым.
Қазір халықаралық ғылыми қауымдастық 2032 жылы болатын Таурид метеорларының аса тығыз кластеріне дайындалып жатыр. Мамандар қауіпті сынықтар шоғырланатын аумақты алдын ала есептеп, инфрақызыл телескоптардың көмегімен жылу бөлетін қараңғы шағын ғарыш денелерін тіркеуді жоспарлауда. Сарапшылар мұндай мониторинг қауіп төніп тұрғандықтан емес, ғылыми сақтық мақсатында жүргізіліп жатқанын алға тартады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
