Автор: Лейла Болтаева

Кеміргіштердің бір ерекшелігі олардың үнемі бірдеңені кеміріп жүруі. Бұл жай әдет емес, олардың тіршілігі үшін қажет биологиялық процесс, деп жазады Ertenmedia.kz. Ғалымдардың айтуынша, кеміргіштердің алдыңғы тістері, яғни, күрек тістері өмір бойы өсіп отырады. Егер олар қатты заттарды кеміріп, тістерін үнемі қажамаса, тістер шамадан тыс ұзарып, жануар тамақтана алмай қалуы мүмкін. Сондықтан тышқан, егеуқұйрық, тиін, құндыз сияқты жануарлар үшін кеміру өмір сүрудің негізгі шарты. Бұған дейін биологтар бұл әрекетті жай рефлекс деп есептеген. Яғни, кеміру ағзаның автоматты реакциясы деп қарастырылған. Алайда жаңа зерттеулер бұл процестің әлдеқайда күрделі екенін көрсетті. Мичиган университетінің ғалымдары зерттеу барысында кейбір зертханалық тышқандардың тістері шамадан тыс өсіп…

Көктем мезгілі Қазақстанда өзіне тән құбылмалы мінезін сақтап отыр. Елдің әр өңірінде ауа температурасы әртүрлі болып, жауын-шашын мен жел күшейеді, деп жазады Ertenmedia.kz. Синоптиктердің мәліметінше, 22 наурыз күні республика аумағында жаңбыр мен қар аралас жауын-шашын, кей жерлерде тұман мен көктайғақ күтіледі. Оңтүстікте күндіз найзағай ойнауы мүмкін. Астанада түнде −5…−7°C, күндіз +4…+6°C. Күндіз аздаған жаңбыр жаууы мүмкін, жолдарда көктайғақ сақталады. Алматыда түнде +4…+6°C, күндіз +18…+20°C. Жауын-шашынсыз, құбылмалы бұлтты ауа райы күтіледі. Шымкентте күн жылы болады: түнде +8…+10°C, күндіз +20…+22°C. Күндіз жаңбыр жауып, найзағай болуы ықтимал. Ақмола облысында түнде қар, күндіз жаңбыр жауады. Кей жерлерде тұман мен көктайғақ болады. Жел екпіні 15–20…

Қазақстанда көліктерді міндетті техникалық тексеру ережелеріне өзгеріс енуде. Енді бұл процесс бұрынғыдай формальды емес, нақты тексеруге негізделген жүйеге көшіп жатыр, деп жазады Ertenmedia.kz. Жаңа өзгерістердің бірі бірыңғай ақпараттық жүйенің (ЕИС) жұмысына қатысты. Бұдан былай техқарау станциялары жүйеге тек ресми келісімшарт арқылы ғана қосыла алады. Сонымен қатар жүйеге автоматты тексеру енгізілді. Егер көлік туралы деректер күмәнді болса, диагностикалық карта рәсімделмейді. Жүйе автоматты түрде бас тартады. Тағы бір маңызды жаңалық – жалған техқарауды анықтау. Яғни, көлікті тексермей-ақ құжат беру енді мүмкін емес. Ережеде станцияларды жүйеден ажырату себептері де нақты көрсетілген. Мысалы, деректерді уақытында жібермесе, мекенжай өзгерісін хабарламаса немесе құжаттарды дұрыс рәсімдемесе, жүйеден шеттетіледі.…

Алматыда Наурыз мерекесі қарсаңында түркі халықтарының көрме-жәрмеңкесі басталды. Бұл шара тек сауда алаңы емес, ортақ мәдениет пен дәстүрді біріктірген ерекше кеңістікке айналды, деп жазады Ertenmedia.kz. 21 наурыз күні басталған көрме 23 наурызға дейін жалғасады. Іс-шараға Қырғызстан, Түркия, Өзбекстан және Тәжікстаннан келген шеберлер мен қолөнершілер қатысып отыр. Көрме алаңында ұлттық нақыштағы түрлі бұйымдар ұсынылған. Келушілер тоқыма өнімдері, зергерлік әшекейлер, кәдесыйлар мен тұрмыстық заттарды тамашалап қана қоймай, сатып алу мүмкіндігіне ие. Бұл жәрмеңке арқылы әр халықтың қолөнер ерекшелігі, өрнек мәдениеті мен тұрмыс салты айқын көрінеді. Әр бұйымның артында тұтас тарих пен дәстүр жатыр. Ұйымдастырушылар келушілерге арнайы мерекелік бағдарлама да әзірлеген. Концерттік қойылымдар…

Жүктілік кезінде дұрыс тамақтану болашақ баланың денсаулығына тікелей әсер ететін маңызды фактор. Ғалымдар бұл кезеңде чипсы, сухарик және қуырылған жаңғақ сияқты өнімдерден бас тартуға кеңес береді, деп жазады Ertenmedia.kz. Зерттеулер көрсеткендей, мұндай тағамдар құрамында акриламид деп аталатын зиянды зат болады. Ол крахмалға бай өнімдер жоғары температурада қуырылған кезде түзіледі. Мамандардың айтуынша, акриламид ұрықтың дамуына кері әсер етуі мүмкін. Зерттеу барысында осындай тағамдарды жиі тұтынған аналардың балалары орта есеппен 132 грамға жеңіл туған. Сонымен қатар олардың бас айналымы да қалыпты көрсеткіштен төмен болған. Бұл мидың дамуына байланысты маңызды көрсеткіштердің бірі саналады. Ғалымдардың пікірінше, акриламидтің әсері кей жағдайда жүктілік кезіндегі темекі шегумен тең…

Жетісу облысында Наурыз мейрамы кең көлемде аталып өтіп, өңірдің барлық аудан-қалаларын қамтыды. Биылғы мереке дәстүрлі мазмұнымен қатар, заманауи технологиялармен ұштасқан ерекше форматымен есте қалды, деп жазады Ertenmedia.kz. Талдықорған қаласындағы орталық алаңда «Наурыз ауылы» құрылып, ұлттық нақыштағы киіз үйлер тігіліп, тұрғындарға қазақы рухтағы кеңістік ұсынылды. Бұл жолы мерекенің басты ерекшелігі – цифрлық киіз үйдің ашылуы болды. Мұнда келушілер өңірде жүзеге асырылып жатқан цифрлық жобалармен танысып, жаңа технологиялардың мүмкіндігін көзбен көрді. Цифрлық алаңда қонақтарды жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін гуманоид робот қарсы алды. Ол Наурызбен құттықтап қана қоймай, Қара жорға биін орындап, көпшілікке ерекше әсер сыйлады. Сонымен қатар робот-ит пен басқа да…

Көпшілік иттер тек бұйрық арқылы ғана үйренеді деп ойлайды. Алайда соңғы зерттеулер кейбір иттердің адамдар сияқты «тыңдап отырып» жаңа сөздерді меңгере алатынын көрсетті, деп жазады Ertenmedia.kz. Ғалымдардың айтуынша, қарапайым иттер «отыр», «жат» сияқты бірнеше команданы оңай үйренеді. Ал кейбір ерекше қабілетті иттер ондаған, тіпті жүздеген сөзді есте сақтай алады. Будапешт университетінің зерттеушілері иттердің жаңа сөздерді арнайы үйретпей-ақ, жай ғана адамдардың әңгімесін тыңдау арқылы үйрене ала ма деген сұраққа жауап іздеген. Тәжірибеге ерекше қабілеті бар 10 ит қатыстырылған. Оларға жаңа ойыншықтың атауын екі түрлі тәсілмен үйреткен. Біріншісі – тікелей көрсетіп, атауын айту. Екіншісі – адамдар өзара сөйлесіп, ойыншықты талқылаған, бірақ итке тікелей…

Таяу Шығыстағы шиеленіс жалғасып жатқан кезде Иран бейбіт келісімге қатысты өз ұстанымын ашық білдірді. Елдің сыртқы істер министрі Аббас Аракчи уақытша бітімге келіспейтінін мәлімдеді, деп жазады Ertenmedia.kz. Оның айтуынша, Тегеран тек толық әрі тұрақты соғыс аяқталуын қалайды. «Біз уақытша тоқтатуды емес, түбегейлі шешімді көздейміз», – деді дипломат. Аракчи Иранның бұл қақтығыста соңына дейін баруға дайын екенін атап өтті. Оның сөзінше, ел саяси тұрғыдан тұрақты және ішкі жүйесі жеке тұлғаларға тәуелді емес. Министрдің пікірінше, жоғары лауазымды тұлғалардың жоғалуы мемлекет тұрақтылығына әсер етпейді. Институттар жұмысын жалғастыра береді. Сонымен қатар Иран Ормуз бұғазы арқылы жапон кемелерінің өтуіне қатысты икемді позиция танытты. Бұл мәселе Токио мен…

Балықты «миға пайдалы тағам» деп бекер айтпайды. Оның құрамында ағзаға аса қажет Омега-3 май қышқылдары бар, деп жазады Ertenmedia.kz. Ғалымдардың айтуынша, Омега-3 қабынуға қарсы әсері бар маңызды зат. Ол көру қабілетін жақсартуға, жүрек пен ми жұмысын қолдауға, тіпті Альцгеймер ауруының алдын алуға көмектеседі. Бірақ кез келген балық Омега-3-ке бай бола бермейді. Ең пайдалысы – суық суларда тіршілік ететін майлы балықтар. Мысалы, ең танымал түрлердің бірі албырт (семга). Ол Омега-3-тің негізгі көзі саналады. Дегенмен, дүкендегі албырт көбіне қолдан өсірілген болады. Мұндай балықтың пайдасы табиғи жағдайда өскен балыққа қарағанда төмен болуы мүмкін. Сондықтан мамандар арзанырақ, бірақ пайдалы балықтарға да назар аударуға кеңес береді.…

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркістан облысына жұмыс сапарымен барды. Президенттің өңірге сапары Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне зиярат етуден басталды, деп жазады Ertenmedia.kz. Бұл кесене  түркі әлемінің рухани әрі тарихи-мәдени мұрасының маңызды бөлігі. ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген нысан ғасырлар бойы халықтың рухани тірегі болып келеді. Қасым-Жомарт Тоқаев кесене аумағында жерленген ұлы ойшыл Қожа Ахмет Ясауидің және басқа да тарихи тұлғалардың рухына тағзым етті. Бұл зиярат – ұлттық құндылықтарға құрмет пен тарихи сабақтастықтың айқын көрінісі.