Бурабайда өткен ТМД елдерінің сайлау органдары басшыларының VI отырысы формалды жиын ғана емес, сайлау жүйесінің болашағына қатысты нақты бағыттарды айқындаған алаңға айналды, деп жазады Ertenmedia.kz.
Жиынға ТМД-ға мүше мемлекеттердің орталық сайлау органдарының басшылары мен өкілдері, ТМД Атқарушы комитеті, Парламентаралық ассамблея, халықаралық институттар, жастар ұйымдары және Қазақстанның сайлау комиссиялары қатысты. Қатысушылар құрамы кең болған сайын талқыланған мәселелердің де ауқымы кеңейе түсті.
Бұл отырыстың тағы бір ерекшелігі – 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап ТМД сайлау органдары басшыларының Консультативтік кеңесіне төрағалық Қазақстанға өткен. Осы тұрғыдан алғанда, Бурабайдағы кездесу қазақстандық төрағалық кезеңнің басталуын айқындаған маңызды кезең болды.
Кеңес отырысын ашқан ҚР Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Нұрлан Әбдіров сайлау мәдениетін қалыптастыру мәселесіне ерекше тоқталды. Оның айтуынша, сайлау мәдениеті тек дауыс беру процесімен шектелмейді. Ол – азаматтық жауапкершілік, құқықтық сауат, демократиялық институттарға деген сенім секілді ұғымдарды қамтитын кең түсінік. Мұндай мәдениетті қалыптастыру ұзақ мерзімді жүйелі жұмысты қажет етеді.
Осы себепті қазақстандық тарап төрағалық кезеңде басты назарды жастар арасында сайлау мәдениетін дамытуға аударуды ұсынды. Бұл кездейсоқ таңдау емес. Қазіргі саяси жүйенің болашағы жаңа буынның белсенділігі мен құқықтық түсінігіне тікелей байланысты.
Жиын барысында әр ел өз тәжірибесін ортаға салды. Армения алдағы парламенттік сайлауларға қатысты заңнамалық өзгерістерді таныстырды. Қазақстандағы жергілікті сайлау тәжірибесі мен саяси жүйені жетілдіру бағыттары талқыланды. Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан және Өзбекстан өкілдері өз елдеріндегі сайлау процестерінің ерекшеліктері мен нәтижелерін баяндады. Мұндай формат елдер арасында тек ақпарат алмасу емес, нақты тәжірибені салыстыруға мүмкіндік береді.
Кеңесте сайлау процестерінің тиімділігін арттыру, электоралдық мәдениетті көтеру, цифрлық технологияларды енгізу сияқты мәселелер негізгі тақырыпқа айналды. Қазіргі таңда сайлау жүйесі тек бюллетень мен учаскемен шектелмейді. Ол цифрлық бақылау, ақпараттық қауіпсіздік, қоғаммен байланыс секілді жаңа бағыттарды қамтып отыр.
Контекст
Жастар мәселесі де бөлек қаралды. ТМД аясында жастардың құқықтық мәдениетін арттыру, сайлауға қатысу белсенділігін күшейту бағытындағы бірлескен жұмыстар талқыланды. Осы мақсатта кеңес жанындағы жастар саясаты жөніндегі жұмыс тобының алғашқы отырысын өткізу жоспарланған.
Іс-шара аясында қатысушылар әдістемелік материалдар көрмесімен танысты. Әр елдің сайлау органдары қолданатын оқу құралдары, ақпараттық өнімдері, цифрлық шешімдері ұсынылды. Интерактивті экрандар арқылы нақты тәжірибелер көрсетілді. Бұл – теория мен практиканың тоғысқан тұсы. Себебі сайлау мәдениетін дамыту тек заңмен емес, түсіндіру, оқыту, ақпараттандыру арқылы жүзеге асады.
Жиын қорытындысында қатысушылар мұндай кездесулер ТМД елдері арасындағы әріптестікті нығайтып, сайлау саласындағы ортақ стандарттарды қалыптастыруға ықпал ететініне сенім білдірді. Сонымен қатар ҚР ОСК хатшысы Шавхат Өтемісовтің Консультативтік кеңес хатшылығының басшысы қызметіне кандидатурасы қолдау тапты.
Алдағы уақытта кеңес аясында «Сайлау процесіне қатысушылардың сайлау мәдениетін қалыптастыру» тақырыбында дөңгелек үстел өткізу жоспарланып отыр. Бұл бағыттағы жұмыс жалғаса береді.
Жалпы алғанда, Бурабайдағы кездесу сайлау жүйесін жетілдірудің жаңа кезеңіне өткенін көрсетті. Енді басты назар тек техникалық ұйымдастыруға емес, қоғамның саяси мәдениетін арттыруға ауып отыр. Ал мұндай өзгеріс ұзақ мерзімде демократиялық институттардың сапасына әсер ететін негізгі факторлардың біріне айналмақ.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
