Қазақстан жасанды интеллект экономикасына қажет жаңа инфрақұрылымды қалыптастыру арқылы жаһандық технологиялық бәсекеде өз орнын күшейтуге ұмтылып отыр, деп жазады Ertenmedia.kz.
Бүгінде мемлекеттер тек инвестиция, талант және технология үшін ғана емес, есептеу қуаты үшін де бәсекеге түсіп жатыр. Өйткені жасанды интеллект, цифрлық сервистер, ақылды қалалар және дерекке негізделген басқару жүйелері дәл осы инфрақұрылымға сүйенеді. Қарапайым цифрлық көмекшіден бастап, компьютерлік көру жүйесіне дейінгі әрбір ЖИ сервисі орасан есептеу ресурсын қажет етеді.
Сондықтан әлемде жаңа инфрақұрылымдық жарыс басталды. Елдер деректерді өңдеу орталықтарын салуға миллиардтаған доллар жұмсап жатыр. Ал ірі технологиялық компаниялар болашақ жасанды интеллект экономикасына қажет энергия, байланыс және есептеу қуатын бере алатын елдерді іздеуде.
Қазақстан осы бәсекеде өз орнын алуды көздейді. OpenAI дерегіне сәйкес, ел жасанды интеллект технологияларын пайдалану деңгейі жоғары мемлекеттер қатарына кіреді және ChatGPT қолдану бойынша әлемдегі ТОП-30 елдің ішінде тұр. Oxford Insights халықаралық талдау орталығының Government AI Readiness Index 2025 рейтингінде Қазақстан 195 мемлекеттің арасында 60-орын алды.
Бұл Орталық Азиядағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі саналады және Қазақстанның өңірдегі цифрлық тұрғыдан алға шыққан ел екенін аңғартады.
Салаға қосымша серпін беріп отырған тағы бір құжат бар. Ол – 2029 жылға дейінгі «Digital Qazaqstan» жалпыұлттық стратегиясы. Бұл стратегия цифрлық инфрақұрылымды, жасанды интеллектіні және деректер экономикасын дамытуға бағытталған.
Дата-орталықтар неге жаңа индустрияға айналып жатыр
Осы бағытта Екібастұзда «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасын іске асыру, ұлттық жасанды интеллект инфрақұрылымына инвестиция тарту және жаңа буын мемлекет моделін құру Қазақстан экономикасы мен технологиялық секторы үшін жаңа өсу нүктесіне айналуы мүмкін.
Екібастұз энергетикалық торабы негізінде салынатын «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» өңірдегі ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі болады деп күтіледі. Жобаның болжамды инвестициялық көлемі шамамен 30 миллиард долларға бағаланып отыр.
Алғашқы деректерді өңдеу орталығын 2027 жылы қажетті инженерлік инфрақұрылыммен қатар іске қосу жоспарланған.
Алайда жобаның мәні жаңа серверлік қуат салумен ғана шектелмейді. Қазіргі әлемде заманауи есептеу инфрақұрылымының болуы инвестициялық тартымдылықтың жаңа өлшеміне айналды. Бұрын елдер индустриялық аймақ, көлік дәлізі немесе энергия ресурсы арқылы бәсекеге түссе, енді есептеу қуаты да сондай маңызды факторға айналып отыр.
Жасанды интеллект саласында жұмыс істейтін компаниялар цифрлық өнімдерін тез кеңейте алатын және қажетті есептеу ресурсына қол жеткізе алатын елдерді таңдайды.
Осы себепті ірі дата-орталықтардың айналасында тұтас технологиялық экожүйе қалыптасады. Стартаптар, ЖИ шешімдерін әзірлеушілер, бұлтты сервистер, зерттеу орталықтары және халықаралық технологиялық компаниялар бір кеңістікке шоғырлана бастайды. Қазақстан үшін бұл инвестиция тарту, жаңа жұмыс орындарын ашу және Еуразиядағы цифрлық хаб ретіндегі орнын күшейту мүмкіндігі.
Сонымен қатар есептеу инфрақұрылымын дамыту жасанды интеллектіні енгізуге, цифрлық сервистерді кеңейтуге және ел экономикасының бәсекеге қабілетін арттыруға негіз қалайды. Дата-орталық тек серверлер тұрған ғимарат емес. Ол жаңа экономиканың қозғалтқышына айналып бара жатқан стратегиялық актив.
Серверлерден қалалық сервистерге дейін
Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, деректерді өңдеу орталықтарының дамуы әдетте жаңа қуат салумен аяқталмайды. Оның артынан жасанды интеллект, цифрлық мемлекет, қалалық талдау және қоғамдық қауіпсіздік бағытындағы шешімдер ұсынатын компаниялар келеді.
Осындай ойыншылардың бірі – INTEGRA CITY халықаралық компаниялар тобы. Компания ақылды қалаларға, ситуациялық орталықтарға, бейнеаналитикаға және цифрлық мемлекеттік сервистерге арналған платформаларды дамытып келеді.
Көпшілік үшін дата-орталық көзге көрінбейтін инфрақұрылым болып қалуы мүмкін. Бірақ дәл осындай нысандар азаматтар күн сайын қолданатын технологиялардың іргетасын құрайды. Қаланы басқарудың ақылды жүйелері, бейнеаналитика, цифрлық мемлекеттік қызметтер, көлік платформалары және қоғамдық қауіпсіздік шешімдері үлкен көлемдегі деректі нақты уақыт режимінде өңдеуді қажет етеді.
INTEGRA CITY өкілдерінің айтуынша, есептеу ресурсына қолжетімділік жасанды интеллект технологияларын енгізу жылдамдығын айқындайтын негізгі факторлардың біріне айналып отыр.
«Бүгінде жасанды интеллект жеке тұрған технология болудан қалып, қалалар мен мемлекеттік сервистерді күнделікті басқарудың бір бөлігіне айналып келеді. Бейнеаналитика, цифрлық мемлекеттік қызметтер, ситуациялық орталықтар, қалалық инфрақұрылымды бақылау жүйелері дерекке сүйеніп жұмыс істейді және елеулі есептеу ресурсын талап етеді.
Осы тұрғыдан алғанда, “Деректерді өңдеу орталықтары алқабы” жай инфрақұрылымдық бастама емес, болашақ цифрлық экономиканың маңызды элементтерінің бірі. Мұндай жобалар мемлекеттік басқаруда жасанды интеллектіні енгізуге, ақылды қалаларды дамытуға және азаматтар мен бизнеске арналған жаңа цифрлық сервистердің пайда болуына жағдай жасайды», деп атап өтті компания өкілдері.
Цифрлық экономиканың негізі – қауіпсіздік
Жасанды интеллект пен цифрлық сервистер неғұрлым кең енгізілсе, дерек қауіпсіздігіне, инфрақұрылымның тұрақтылығына және цифрлық егемендікке қойылатын талап та соғұрлым күшейеді. Есептеу қуатын дамыту киберқауіпсіздікке салынатын инвестициямен қатар жүруі тиіс. Себебі дата-орталықтар көбейген сайын өңделетін дерек көлемі артады. Ал дерек көлемі артқан сайын оны қорғау мәселесі де күрделене түседі.
Цифрлық инфрақұрылымның сенімділігі мемлекеттік қызметтердің тиімділігіне, пайдаланушылардың сеніміне және елдің жаңа технологиялық шешімдерді енгізу қабілетіне тікелей әсер етеді. Егер жүйе қорғалмаса, ең озық цифрлық сервис те осал тұсқа айналуы мүмкін.
Орталық Азиядағы киберқауіпсіздік және цифрлық инфрақұрылымды қорғау саласындағы жетекші компаниялардың бірі TSARKA Group президенті Олжас Сатиевтің пікірінше, қауіпсіздік мәселесі цифрлық экономиканы дамытудың ажырамас бөлігі болуы керек.
«Деректерді өңдеу орталықтарын дамыту тек есептеу қуаты туралы мәселе емес. Бұл ұлттық кибертұрақтылық мәселесі. Ел ішінде маңызды деректер мен цифрлық сервистер неғұрлым көп орналастырылса, оларды кибершабуылдан, дерек таралуынан және сыртқы ықпалдан қорғау талабы соғұрлым күшейеді.
Технологиялық егемендік мемлекет пен бизнеске дерекке, инфрақұрылымға және цифрлық процестерге бақылауды сақтауға мүмкіндік береді. Бұл шетелдік платформаларға тәуелділікті және геосаяси шектеулер тәуекелін азайтады. Сондықтан киберқауіпсіздік дата-орталықтар архитектурасына ең басынан енгізілуі керек. Оны кейін қосылатын қосымша функция ретінде қарастыруға болмайды», дейді сарапшы.
Қазақстанның ұлттық жасанды интеллект инфрақұрылымын дамытуы, «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасын іске қосуы, Алатау қаласын дамытуы және жаһандық технологиялық компаниялармен байланыс орнатуы елдің тек цифрландырумен шектелмей, өзінің технологиялық базасын құруға бет алғанын көрсетеді.
Бизнес үшін бұл жаңа өсу мүмкіндігі мен инвестиция тарту алаңы. Стартаптар үшін әлемдік деңгейдегі есептеу ресурсына қол жеткізу мүмкіндігі. Мемлекет үшін дерек пен жасанды интеллект негізінде басқарудың жаңа моделін құру іргетасы. Ал технологиялық компаниялар үшін цифрлық мемлекет, ақылды қалалар және қоғамдық қауіпсіздік саласында жаңа буын шешімдерін әзірлеу және кеңейту алаңы.
Дәл осы себепті дата-орталықтар бүгінгі күні қарапайым цифрлық инфрақұрылым нысаны ретінде ғана қарастырылмайды. Олар елдің жаһандық жасанды интеллект экономикасындағы орнын айқындайтын стратегиялық активке айналып келеді.
Қазақстан осы бағытта дұрыс инфрақұрылым, сенімді киберқауіпсіздік және халықаралық технологиялық әріптестік құра алса, өңірлік цифрлық хаб мәртебесін күшейтіп, жаңа экономикадағы орнын нақтылай алады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
