Кембриджде білім алған екі инженер бұлт арасын ашып, күн электр стансаларының өндірісін арттыратын дрондар жасауда. Meteoric стартапы химиялық зат қолданбайтын технология жылдық электр өндірісін 30 пайызға дейін көбейте алады деп есептейді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Күн электр стансасы үшін қалың бұлт елеулі кедергі саналады. Кейбір бұлт түрі панельге жететін күн сәулесінің 80 пайызына дейін бөгеп, электр өндірісін күрт төмендетеді. Сондықтан жаңартылатын энергия саласында ауа райына тәуелділікті азайтатын технологияға қызығушылық артып келеді.
Мете Карслиоглу мен Эрик Нильссон құрған Meteoric компаниясы мәселені автономды дрондар арқылы шешуді ұсынды. Y Combinator қолдайтын стартап ұшқышсыз аппараттарды бұлт арасына жіберіп, ондағы су тамшыларының қасиетін өзгертпек. Соның нәтижесінде бұлттың жарықты кері шағылыстыруы азайып, күн сәулесі жердегі панельге көбірек түседі.
Компанияның мәлімдеуінше, технологияға химиялық реагент қажет болмайды. Зертханадағы бұлт камерасында жүргізілген сынақ кезінде прототип жасанды бұлтты 13 пайызға сейілткен. Ендігі шешуші кезең технологияны келесі жылы ашық аспан астында сынау болмақ.
Meteoric жүйенің нақты қалай жұмыс істейтінін әзірге жариялаған жоқ. Алайда компания құрылтайшыларының бұрынғы зерттеулері технологияның негізінде электростатикалық әсер жатуы мүмкін екенін аңғартады. Жоғары кернеу өте ұсақ су тамшыларын ірі тамшыларға біріктіріп, бұлттың оптикалық қасиетін өзгертуі ықтимал.
Мете Карслиоглу кезінде Жерді салқындату үшін бұлттың күн сәулесін ғарышқа көбірек шағылыстыру тәсілін зерттеген. Қазіргі жоба керісінше бағытта жұмыс істеп, белгілі бір аумақта жарықтың жер бетіне көбірек жетуін көздейді. Эрик Нильссон өте ұсақ су тамшыларын анықтау және жою жүйелерімен айналысқан.
Стартап дрон және жоғары кернеулі жүйелер саласында тәжірибесі бар инженерлерді жұмысқа шақырып отыр. Мұның өзі компанияның бұлтқа электр өрісі арқылы ықпал ету мүмкіндігін қарастырып жатқанын көрсетеді. Дегенмен зертханалық камерадағы шағын бұлт пен табиғи аспандағы алып ауа массасының арасындағы айырмашылық өте үлкен.
Meteoric-тің түпкі мақсаты күн электр стансаларымен шектелмейді. Карслиоглу мен Нильссон технологияны болашақта ураган мен тайфун секілді жойқын дауылдардың күшін азайтуға пайдалануды жоспарлайды. Дрондар арқылы бұлтты сейілту сынағы сәтті өтсе, 2028 жылы ірі дауылға ықпал етуге бағытталған тәжірибе басталуы мүмкін.
Мұндай жоспар адам өмірі мен маңызды инфрақұрылымға төнетін қатерді азайтуды көздейді. Климат өзгерген сайын тропикалық дауылдар күшейіп, олардың әкелетін шығыны артып барады. Алайда шағын аумақтағы бұлтты басқарудан ураганның ішкі динамикасын өзгертуге көшу аса күрделі міндет болады.
Дауылдың күшін технология арқылы төмендету идеясы бұрын да сыналған. АҚШ үкіметі 1962-1983 жылдары жүргізген «Штормовая ярость» жобасы аясында урагандарға күміс йодиді себілген. Ғалымдар дауыл көзінің айналасында жаңа найзағайлы белдеу қалыптастырып, ең күшті желді әлсіретуді жоспарлаған.
Ауа райын басқару дәуірі басталды
Алғашқы сынақтарда желдің жылдамдығы 30 пайызға төмендегендей көрінді. Кейінгі талдау байқалған өзгерісті күміс йодидімен сенімді түрде байланыстыру мүмкін болмағанын көрсетті. Урагандарда әдістің дұрыс жұмыс істеуіне қажет аса салқын су мөлшері аз болғандықтан, жоба тоқтатылды.
Meteoric бұлтқа дрон жіберуді жоспарласа, Reflect Orbital стартапы күн сәулесін ғарыштан түсірмек. Компания орбитаға алып айнасы бар жерсеріктер шығарып, жарықты Жердегі қажетті нүктеге бағыттауды көздейді. Соның арқасында күн электр стансалары кешкі уақытта немесе Күн көкжиектен төмен түскенде де қосымша жарық ала алады.
Бен Новак пен Тристан Семмелхак құрған компания алғашқы тұжырымдаманы биіктік аэростатына ілінген шағын айнамен сынады. Алғашқы демонстрациялық жерсерікті 2026 жылдың соңында ұшыру жоспарланған. Оның төрт шағылыстырғыш панелі ашылған кезде шамамен 18-ге 18 метр болатын алып айнаға айналады.
Сынақтың мақсаты орбитадағы жерсеріктің күн сәулесін Жердегі белгіленген аумаққа дәл бағыттай алатынын көрсетуге арналған. Компания кейін технологияны шалғай елді мекендер мен табиғи апат аймақтарын жарықтандыруға пайдалануды ұсынады. Тіпті болашақта түнгі қалаларға ғарыштан жарық түсіру мүмкіндігі де қарастырылып отыр.
Алайда орбиталық айналар астрономдарға жаңа мәселе туғызуы ықтимал. Жерсеріктен шағылысқан жарық телескоптардың ғарыштағы әлсіз нысандарды бақылауына кедергі келтіруі мүмкін. Reflect Orbital осы тәуекелді азайту үшін астрономдармен бірлесіп жұмыс істеуге дайын екенін мәлімдеді.
SpaceX бұрын Starlink жерсеріктерінің жарығын азайту үшін олардың сыртын аса қара бояумен қаптап көрген. Тәжірибе аппараттардың жарықтығын шамамен екі есе төмендеткенімен, мәселені толық шешпеді. Сондықтан бұлтты дронмен сейілту де, Күн сәулесін ғарыштан бағыттау да техникалық жетістікпен қатар экологиялық және ғылыми жауапкершілікті талап етеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
