Майталман ғалым Байбатшанов Мұхтар Қасенұлы

Байбатшанов Мұхтар Қасенұлы

Халықаралық ақпаранттандыру академиясының академигі. ҚР Ұлттық аграрлық ғылым академиясының корреспондент мүшесі. Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты. Қауымдастырылған профессор. Бөдене құсын зерттеп Қазақстанда тұңғыш кандидаттық диссертация қорғаған — ғалым.

1977 жылы 26-желтоқсанда Алматы облысы Алакөл ауданы Екпінді ауылында дүниеге келген. 2005 жылы Қазақ ұлттық аграрлық университетін «Аңшылықтану және аң шаруашылығы» мамандығы бойынша үздік дипломмен тәмамдаған (осы мамандықтан қазақ тобында бірінші қызыл диплом алған қазақ). 2005 жылы қыркүйек-желтоқсан айларында Қазақ ұлттық аграрлық университеттің физиология және морфология кафедрасының ассистенті. 2005-2008 жылдары 3-жылдық күндізгі бөлімде аспирантурада оқыған. 2008 жылы 12-желтоқсанда «Жергілікті бөдене популяциясының өнімділік қасиеттері» тақырыбындағы кандидаттық диссертация қорғаған.

Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым және жоғары білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті төрағасының 2024 жылғы 07 маусымдағы № 522 бұйрығымен Байбатшанов Мухтар Касенулына 40100 – Ауыл шаруашылығы, орман және балық шаруашылығы ғылыми бағыты бойынша қауымдастырылған профессор (доцент) ғылыми атағын алған. 2009-2010 жылдары «Аңшылықтану және балық шаруашылығы» кафедрасының ассистенті. 2009-2012 жылдары 3-жылдық күндізгі бөлімде PhD докторантурада оқыған. 2012-2013 жылдары Мал және балық шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы» кафедрасының ассистенті. 2013-2016 жылдары орман ресурстары және аңшылықтану кафедрасының аға оқытушысы.

2017 жылдан бастап орман ресурстары және аңшылықтану кафедрасының қауымдастырылған профессоры.

01. 03. 2019- 15. 01. 2025 жылдар аралығында Алматы хайуанаттар бағының ғылыми әдістемелік бөлімін басқарды.

190-нан астам жарияланымдары жарық көрді. «Жалпы аң шаруашылығы», «Аңшылық — жануарларды есепке алу», «Аңдар мен құстарды аулау техникасы», «Орнитология», «Жануарлардың мінез құлқы және тіршілік белгілерін анықтау», «Аңшылық шаруашылығын құру және таксациялық жұмыстар», «Жануарлар туралы ілім», «Зоогеография», «Ара шаруашылығы», «Қоян шаруашылығы», «Аңшылықтанудағы шетел терминологиясы», «Аңшылықтану және аң шаруашылығы мамандығы бойынша орысша-қазақша-ағылшынша-латынша аударма сөздік», «Экологиялық зоогеография негіздері», «Птицеводство», «Ауыл шаруашылық құстарының түрлері мен кросстары», «Нетрадиционное птицеводство Казахстана», «Краткий терминологический словарь в птицеводстве», «Общая зоотехния», «Частная зоотехния», «Балық шаруашылығы 1-2 томдығының», «Краткий терминологический словарьв птицеводстве», «Бөдене шаруашылығы», «Бөдене өсіру ерекшеліктері», «Перепеловодство», «Quail production», «Биология разведение перепелов» «Рекомендация по технологии производства яиц и мяса перепелов», «Рекомендация по разведению перепелов», «Рекомендация по инкубации перепелиных яиц», «Рекомендация по разведению перепелов в различных условиях хозяйствования» оқулықтарымен оқу құралдарының және бірнеше әдістемелік нұсқаулықтың авторы.

Қазақстан республикасы Әділет министрлігінде «Экологиялық зоогеография негіздері» (ЭЕМ-ге арналған бағдарлама- электрондық оқулық) тіркелеген. №2903, 4 желтоқсан 2017 жыл

2006-2008 жылдары «Создание племенного поголовья перепелов и разработка стандартов на племенную и товарную продукцию» 042 «Прикладные научные исследования в области агропромышленного комплекса» атты жұмыста ғылыми қызметкер болды.

2008-2012 жылдары Дүниежүзілік банктың қаржысындағы «Разработка и внедрение биотехнологии искусственного разведения рачка артемии при прудовых хозяйствах для получения их цист (яиц) – монокорма для выращивания личинок ценных и исчезающих видов рыб (осетровых, лососевых, карповых и т. д. )» атты ғылыми жобада (12500000) ғылыми қызметкер болды.

2012-2015 жылдары ҚР АШМ 212 «Агроөнеркәсіптік кешені облысындағы ғылыми зерттеулер және іс-шаралар» бюджеттік бағдарламасына сәйкес «ҚР-ғы әр түрлі аумақтарындағы ауыл шаруашылығы жануарларын, құстарды, балық және ареалды ұлғайту, ұстау, азықтандыру технологиясын жетілдіру, өнімділіктің генетикалық потенциалын жоғарлату» №2 приоритеттік бағыты бойынша ғылыми қызметкер болды.

15-магистрантқа жетекші болған. Қәзіргі уақытта 7М08301- «Аңшылықтану және аң шаруашылығы» білім беру бағдарламасы бойынша 1-магистрантқа және 8D08301 – Аңшылықтану және аң шаруашылығы» білім беру бағдарламасы бойынша 4 докторант жетекшісі.

Қазақстан Республикасы Білім беру ісіне қосқан үлесі үшін «Алаш ұстазы» медалімен және «Отан патриоты» медалімен марапатталған. Қазақ ұлттық аграрлық университетіне 85 жыл мерейтойлық алтын медальмен, Қазақстанның жоғары орман біліміне 70 жыл мерейтойлық алтын медальмен, «Аграрлық білімге, ғылымға және өндіріске қосқан үлесі үшін» төсбелгісімен марапатталған. 2022 жылы Қазақстан Республикасы «Экология, геология және табиғи ресурстар» министрлігі «Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің» Құрмет граматосымен марапатталды. 2022 жылы «Bilim-orkenieti» ұлттық инновациялық ғылыми-зерттеу орталығы ұйымдастырған республикалық байқаудың нәтижесінде Қазақстан Республисаның құрметті азаматы атанды.

Байбатшанов Мухтар Касенулы

Академик Международной академии информатизации, член-корреспондент Национальной академии аграрных наук Республики Казахстан, кандидат сельскохозяйственных наук, доцент (ассоциированный профессор). Учёный, первым в Казахстане защитивший кандидатскую диссертацию, посвящённую исследованию перепелов.

Родился 26 декабря 1977 года в селе Екпенди Алакольского района Алматинской области.

В 2005 году с отличием окончил Казахский национальный аграрный университет по специальности «Охотоведение и звероводство», став первым казахом, получившим диплом с отличием по данной специальности в казахской группе.

С сентября по декабрь 2005 года работал ассистентом кафедры физиологии и морфологии Казахского национального аграрного университета. В 2005–2008 годах обучался в очной аспирантуре. 12 декабря 2008 года защитил кандидатскую диссертацию на тему «Продуктивные качества перепелов местной популяции». Тем самым стал первым учёным в Казахстане, защитившим диссертацию, посвящённую исследованию перепелов.

В 2009–2010 годах — ассистент кафедры «Охотоведение и рыбное хозяйство». В 2009–2012 годах обучался в очной PhD-докторантуре. В 2012–2013 годах ассистент кафедры «Технология производства продуктов животноводства и рыбоводства». В 2013–2016 годах — старший преподаватель кафедры «Лесные ресурсы и охотоведение».

С 2017 года — ассоциированный профессор кафедры лесных ресурсов и охотоведения.

В период с 01. 03. 2019 по 15. 01. 2025 возглавлял научно-методический отдел Алматинского зоопарка.

Опубликовано более 190 научных работ. Автор учебников, учебных пособий и методических рекомендаций, в том числе: «Общее охотоведение», «Учёт животных в охотничьем хозяйстве», «Техника добычи зверей и птиц», «Орнитология», «Поведение животных и определение следов жизнедеятельности», «Организация охотничьего хозяйства и таксационные работы», «Учение о животных», «Зоогеография», «Пчеловодство», «Кролиководство», «Иностранная терминология в охотоведении», «Русско-казахско-англо-латинский словарь по специальности охотоведение и охотничье хозяйство», «Основы экологической зоогеографии», «Птицеводство», «Виды и кроссы сельскохозяйственной птицы», «Нетрадиционное птицеводство Казахстана», «Краткий терминологический словарь в птицеводстве», «Общая зоотехния», «Частная зоотехния», «Рыбное хозяйство (1–2 том)», «Бөдене шаруашылығы (перепеловодство)», «Особенности разведения перепелов», «Quail production», «Биология и разведение перепелов», а также рекомендации по технологии производства яиц и мяса перепелов, по разведению перепелов, по инкубации перепелиных яиц и по разведению перепелов в различных условиях хозяйствования.

Зарегистрирована в Министерстве юстиции Республики Казахстан электронная учебная программа «Основы экологической зоогеографии» (электронный учебник для ЭВМ). №2903, 4 декабря 2017 года.

В 2021 году разработал и открыл образовательную программу 8D08301 – «Охотоведение и звероводство», по которой осуществляется подготовка докторов философии (PhD). Под его научным руководством защищено 15 магистерских диссертаций, продолжается подготовка PhD-докторантов.

Приказом председателя Комитета по обеспечению качества в сфере науки и высшего образования Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан № 522 от 7 июня 2024 года Байбатшанову Мухтару Касенулы присвоено учёное звание ассоциированного профессора (доцента) по научному направлению 40100 – «Сельское, лесное и рыбное хозяйство».

Награждён медалями «Алаш ұстазы» и «Отан патриоты» за вклад в развитие образования Республики Казахстан, юбилейной золотой медалью Казахского национального аграрного университета (к 85-летию), золотой медалью «К 70-летию высшего лесного образования Казахстана», а также нагрудным знаком «За вклад в аграрное образование, науку и производство».

В 2022 году награждён Почётной грамотой Комитета лесного хозяйства и животного мира Министерства экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан, а также удостоен звания «Почётный гражданин Республики Казахстан» по итогам республиканского конкурса, организованного Национальным инновационным научно-исследовательским центром «Bilim-orkenieti».

Помимо научной деятельности, занимается творчеством — пишет стихи и рассказы. В 2003 году выпустил поэтический сборник «Мен қонақпын» (первый поэтический сборник среди студентов университета), является дипломантом VI Международного фестиваля творческой молодёжи («Шабыт» г. Астана 2003 г. ).

Активно занимается спортом — победитель многочисленных соревнований по казахской борьбе, армрестлингу, гиревому спорту и перетягиванию каната.

Член Казахстанского общества авторов.

Baibatshanov Mukhtar Kasenuly

Academician of the International Academy of Informatization, Corresponding Member of the National Academy of Agrarian Sciences of the Republic of Kazakhstan, Candidate of Agricultural Sciences, Associate Professor (Docent).

A scientist who became the first in Kazakhstan to defend a candidate dissertation dedicated to quail research.

Mukhtar Kasenuly Baibatshanov was born on December 26, 1977, in the village of Ekpendi, Alakol district, Almaty region. In 2005, he graduated with honors from the Kazakh National Agrarian University, majoring in “Game Management and Fur Farming”, becoming the first Kazakh student in this specialty to earn a diploma with distinction in the Kazakh-language group. From September to December 2005, he worked as an assistant at the Department of Physiology and Morphology of the Kazakh National Agrarian University.

From 2005 to 2008, he studied full-time in postgraduate school (aspirantura).

On December 12, 2008, he defended his candidate dissertation on the topic “Productive Qualities of the Local Quail Population”, thus becoming the first researcher in Kazakhstan to defend a dissertation on quail.

From 2009 to 2010, he worked as an assistant at the Department of Game Management and Fisheries. From 2009 to 2012, he pursued full-time PhD doctoral studies. From 2012 to 2013, he served as an assistant at the Department of Technology of Livestock and Fisheries Production. From 2013 to 2016, he was a senior lecturer at the Department of Forest Resources and Game Management. Since 2017, he has been working as an Associate Professor at the same department.

Dr. Baibatshanov is the author of more than 190 scientific publications. He was the first in Kazakhstan to scientifically substantiate the theoretical and technological system of quail farming, thereby laying the foundation for the development of this field in the country.

Based on his research, he has published a number of monographs and educational works, including: “Bөdene өsіru tekhnologiyasy” (Technology of Quail Breeding), “Bөdene sharuashylygy” (Quail Farming), “Bөdene өsіru erekshelikteri” (Peculiarities of Quail Breeding), “Perepelovodstvo” (Quail Farming), “Quail Production”, “Biology and Breeding of Quails”, “Recommendations on the Technology of Quail Egg and Meat Production”, “Recommendations on Quail Breeding”, “Recommendations on Incubation of Quail Eggs”,

“Recommendations on Quail Breeding under Various Economic Conditions”, and others.

He has made a significant contribution to the development of Kazakhstan’s science in game management, animal husbandry, and ecology. His research has provided scientific and methodological foundations for the ex-situ conservation of the gene pool of wild animals, successfully implemented in practice.

He is the author of many textbooks and educational manuals, including: “Game Management – Animal Accounting”, “Techniques for Hunting Mammals and Birds”,

“Ornithology”, “Fundamentals of Ecological Zoogeography”, “Poultry Farming”, “Nontraditional Poultry Farming in Kazakhstan”, “General Game Management”,

“Russian–Kazakh–English–Latin Dictionary for Game Management and Fur Farming”,

“Technology of Sheep and Goat Production” (2 volumes), “Karakul Sheep Breeding”,

“Beekeeping”, “General Zootechnics”, “Private Zootechnics”, “Rabbit Breeding”, “Fish Farming” (2 volumes), and others.

In 2021, he developed and launched the doctoral educational program 8D08301 – “Game Management and Fur Farming”, which prepares PhD Doctors of Philosophy. Under his supervision, 15 master’s theses have been successfully defended, and he continues supervising PhD students.

By Order No. 522 of June 7, 2024, of the Chairman of the Committee for Quality Assurance in the Field of Science and Higher Education of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan, Mukhtar Kasenuly Baibatshanov was awarded the academic title of Associate Professor (Docent) in the scientific field 40100 – Agriculture, Forestry and Fisheries.

He has been awarded the medals “Alash ustazy” (Teacher of the Nation) and “Otan Patryoty” (Patriot of the Fatherland) for his contribution to education in Kazakhstan, the Gold Jubilee Medal of the Kazakh National Agrarian University (85th Anniversary), the Gold Medal “70 Years of Higher Forestry Education in Kazakhstan”, and the Badge of Honor “For Contribution to Agrarian Education, Science, and Industry”.

In 2022, he was awarded the Honorary Diploma of the Committee of Forestry and Wildlife of the Ministry of Ecology, Geology and Natural Resources of the Republic of Kazakhstan, and was named an “Honorary Citizen of the Republic of Kazakhstan” following a national competition organized by the National Innovation Scientific Research Center “Bilim-orkenieti”.

In addition to his scientific work, Dr. Baibatshanov is also a creative writer. He writes poetry and short stories. In 2003, he published his poetry book “Men qonaqpyn” (“I Am a Guest”) — the first poetry collection among university students. He is a laureate of the VI International Festival of Creative Youth “Shabyt” (Astana, 2003).

He is actively involved in sports and is a winner of numerous competitions in Kazakh wrestling, arm wrestling, kettlebell lifting, and tug-of-war. Member of the Kazakhstan Authors’ Society.