Дональд Трамп 20 қазанда Ақ үйде Владимир Зеленскийден соғыстың одан әрі созылуы Киевтің жағдайын нашарлататынын ескертіп, Ресеймен бейбіт келісім жасауды талап етті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Америкалық лидер Ресейдің әскери жетістіктері, оның адам ресурстарындағы басымдығы және Еуропаның Украинаны қолдауға жұмсалатын шығындардан шаршай бастағаны туралы мәлімдеді.
«Украина бұл соғысты реттеуді қалауы керек. Зеленский бұл соғысты реттеуді қалауы керек. Және егер ол бұлай істемесе, бұл өте жаман болады деп ойлаймын», – деп мәлімдеді Трамп Ақ үйдің Сопақша кабинетінде журналистерге.
Ресейдің әскери әлеуеті және Батыстың шығындары
АҚШ президентінің айтуынша, Ресей бақылауындағы аумақты кеңейтуді жалғастыруда, ал оның әскери әлеуеті ұзаққа созылған соғыс қимылдарын жүргізуге мүмкіндік береді.
«Ресей – бұл орасан зор машина. Олар жай ғана алға жылжуды жалғастыруда. Олардың істеп жатқаны дәл осы. Олар өте үлкен жерді басып алды», – деді Трамп.
Ол Ресей армиясы апта сайын аумақтық табыстарға қол жеткізіп жатқанын және Украинаға қарағанда әлдеқайда көп адам резервіне ие екенін алға тартты.
Әсіресе Трамп Батыс елдерінің Украинаны қолдауға жұмсаған қаржылық шығындары туралы өте қатаң пікір білдірді.
«Америка Құрама Штаттары орасан көп қаржы жұмсады. Еуропа орасан көп қаржы жұмсады. Еуропаға мұның бәрі әбден жалықтырды», – деп мәлімдеді ол.
«Еуропалық одақтың ақшасы өте көп, дегенмен, сіздерге айтуым керек, олар оны жұмсаудан шаршады», – деп толықтырды АҚШ президенті.
Трамп сондай-ақ Киевке көрсетілген көпжылдық америкалық көмектің нәтижелеріне көңілі толмайтынын жеткізді.
«Біз Украинаға орасан зор көмек көрсеттік. Ал оның орнына дизель отынының жоғары бағасынан басқа ештеңе алмадық», – деді ол.
Келіссөздер және Зеленскийдің рөлі
Бұған дейін Трамп Зеленскийдің әлдеқайда тиімді шарттармен келісім жасау мүмкіндігін жіберіп алғанын айтқан еді.
«Зеленский не туралы айтып отырғанын түсінбейді. Зеленский – бұл соғысты баяғыда аяқтауы керек болған адам», – деді Америка президенті.
«Егер ол мені тыңдағанда, ол әлдеқайда тиімді мәмілені баяғыда жасай алар еді», – деп қосты Трамп.
Сол кезде ол Украинаның бас келіссөз жүргізушісі ретінде Зеленскийдің одан әрі қатысуының орындылығына күмән келтірді.
«Меніңше, Украинаның атынан келіссөздерді басқа біреу жүргізетін уақыт келді. Өйткені не болды? Орасан зор адам қаза тапты. Олар ер азаматтарынан айырылып жатыр. Мүмкін Зеленскийге келіссөздерді басқа біреуге тапсыратын кез келген шығар», – деп мәлімдеді Трамп.
20 қазанда Америка президенті осы ұстанымын одан әрі жалғастырып, бейбіт келісім жасау үшін Зеленский мен Ресей президенті Владимир Путиннің жеке кездесуін ұйымдастыру мүлдем міндетті емес екенін айтты.
«Президент Путин мен президент Зеленский арасындағы өшпенділік орасан зор. Менің ойымша, олардың мәмілеге келе алмауының басты себебі де осы», – деді Трамп.
Журналистердің бейбіт келісімге қол қою үшін екі президент те бір бөлмеде болуы керек пе деген сұрағына ол:
«Олардың бір бөлмеде болуы міндетті емес. Мен мұны басқа тәсілмен жасай аламын деп ойлаймын. Оларға бірге болу қиын. Маған мұның қандай жолмен жасалатыны бәрібір», – деп жауап берді.
Ослодағы кездесу және Хаббардты босату тақырыбы
Ослодағы келіссөздер нәтижесі туралы сұраққа Трамп Мәскеудің дипломатиялық шешімге мүдделі екеніне сенім білдірді.
«Менің ойымша, мынадай жағдай болып жатыр: Ресей бұл істі соңына дейін жеткізгісі келеді», – деп мәлімдеді ол.
Сол күні Норвегия астанасында Зеленский АҚШ президентінің арнайы өкілі Стив Уиткоффпен, Норвегия премьер-министрі Йонас Гар Стёремен және Финляндия президенті Александр Стуббпен келіссөздер өткізді. Трамптың кеңесшісі Джаред Кушнер бейнебайланыс арқылы қатысты.
Тараптар аумақтық мәселелерді, Украинаның қауіпсіздік кепілдіктерін, Ресейге қарсы санкцияларды және соғыстан кейінгі қалпына келтіру жоспарын талқылады.
Стёренің айтуынша, америкалық және еуропалық өкілдер Украинамен бірлесіп, Уиткофф 21 қазанда Санкт-Петербургке сапары кезінде Ресей басшылығына таныстыруы тиіс ұсыныстарды әзірлеп қойған.
«Біз әрқашан ашық айтып келдік: Украинасыз Украина туралы ештеңе шешілмейді», – деп атап өтті Норвегия премьері.
Путин мен Зеленскийдің жеке кездесуінсіз келісімге келу мүмкіндігі туралы Трамптың мәлімдемелеріне қарамастан, келіссөздердің еуропалық қатысушылары соғысты тоқтату шарттарын белгілеуге Киевтің тікелей қатысуын талап етуде.
АҚШ президенті мәлімдемесінің жеке бір тақырыбы Ресейде қамауда отырған Америка азаматы Стивен Джеймс Хаббардты босату мәселесі болды.
«Мен президент Путинмен Хаббард мырза туралы сөйлестім. Біз бұл мәселені ұзақ талқыладық. Мен одан оны босатуды сұрадым. Не болатынын көрейік», – деді Трамп.
«Мен оны үйіне қайтарғым келеді. Уақыты келді. Хаббард мырзаның оралатын уақыты болды», – деп қосты ол.
Мәскеумен арадағы ықтимал келісім туралы сұраққа Америка президенті әзірге егжей-тегжейін ашқысы келмейтінін білдіріп, журналистерге бұл тақырыпқа бірнеше күннен соң оралуды ұсынды.
ABC News телеарнасының мәліметінше, АҚШ әкімшілігі бірнеше америкалық азаматты босату туралы келісімге жақындап қалды. Келіссөздерді Уиткофф пен Кушнер жүргізіп жатыр, ал мүмкін болар алмасудың орталық тұлғасы Хаббард болып отыр.
Ағылшын тілінің бұрынғы оқытушысы Хаббард Украинаның Изюм қаласында тұрған және оны 2022 жылдың сәуірінде Ресей әскерилері ұстаған. 2024 жылдың қазан айында Мәскеу қалалық соты оны жалдамалы ретінде Украина жағында ұрыс қимылдарына қатысты деген айыппен алты жыл он айға бас бостандығынан айырған еді.
Америка билігі оның қамалуын негізсіз деп санайды. 2025 жылдың қаңтарында АҚШ Мемлекеттік департаменті Хаббардты ресми түрде негізсіз ұсталған деп таныды.
Еуропадағы миграция мәселесі
Украин тақырыбынан бөлек, Трамп 20 қазанда Еуропаның көші-қон саясатына қатысты қатаң мәлімдеме жасап, Еуропаның қазіргі кейпінде жойылып кетуі мүмкін екенін ескертті.
Бұған Франциядағы тәртіпсіздіктер және мәселені білім беру бағдарламалары арқылы шешу мүмкіндігі туралы журналистердің сұрағы себеп болды.
«Мәселе иммиграцияда. Олар тәртіп орнатуы керек, әйтпесе Еуропадан ештеңе қалмайды», – деді АҚШ президенті.
Ол Францияда болып жатқан жайттар үйреншікті көше наразылықтарының шегінен шығып кеткенін алға тартты.
«Францияда не болып жатқанына қарасаңыз… Мен мұндай мәселелермен ұзақ уақыттан бері айналысып келемін, бірақ мұндайды ешқашан көрген емеспін. Бұл шағын тәртіпсіздіктер емес. Бұл кішкентай наразылық емес. Бұл нағыз революция болды және ол әлі жалғасып жатыр», – деді Трамп.
Ол осындай процестердің басқа еуропалық мемлекеттерге де әсер етуі мүмкін екенін ескертті.
«Францияға қарасаңыздар, осыған ұқсас жағдай Италияда да болды, бірақ шағындау ауқымда. Дегенмен мұның бәрі сонда бар, бықсып жатыр», – деді Америка президенті.
Оның пікірінше, Еуропа елдерінің билігі жаппай тәртіпсіздіктерге қатысқан шетелдіктерді депортациялауы қажет.
«Бүлік шығарып жүрген бұл адамдарды шығарып тастауға тура келеді. Сіздерге оларды елден қуып шығу керек болады. Егер мұны істемесеңіздер, сіздерде Франция болмайды», – деді Трамп.
Ол сондай-ақ Франция президенті Эмманюэль Макронға қолданыстағы көші-қон саясатының қауіптері жайында бірнеше рет ескерткенін айтты.
2027 жылғы президенттік сайлауда француз саясаткері Марин Ле Пенді қолдау ықтималдығы жайлы сауалға Трамп былай деді:
«Мен оны білмеймін. Мен онымен кездескен емеспін, бірақ оған әділетсіз қарады деп есептеймін».
Бір мәлімдемесі барысында АҚШ президенті Еуропаның болашағына қатысты екі тақырыпты – Украинадағы соғыстан қаржылық және саяси шаршауды және оның пікірінше көші-қонға деген көзқарасты түбегейлі өзгерту қажеттігін бір-бірімен байланыстырды.
Ақ үйде Украина мен Еуропаның болашағы туралы сөз болды.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
