Электромобильді тоқтамай, тасжол бойымен жүйткіп келе жатып сымсыз қуаттау идеясы көлік индустриясы үшін аса тартымды бағыт саналады. Бұл тәсіл жүргізушілерді жүріс қорының таусылу қаупінен арылтып, ұзақ сапарларда қуаттау станцияларын іздеп уақыт жоғалту мәселесін шешер еді. Қозғалыс кезінде ток беретін «электрленген жолдар» іс жүзінде бұрыннан бар және сәтті сыналған, алайда олардың күнделікті өмірге жаппай енуі әлі де ұзақ уақытты талап етеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Технология қалай жұмыс істейді?
Жүйенің жұмыс істеу қағидасы қарапайым физика заңдарына негізделген. Асфальт жабындысының астына орнатылған өткізгіш катушкалар электромагниттік өріс түзеді. Қозғалыстағы көліктің астыңғы бөлігіне бекітілген қабылдағыш бұл энергияны ұстап алып, электр тогына айналдырады және тікелей батареяға бағыттайды. Әлемде бұдан өзге де тәсілдер қарастырылып жатыр: мысалы, жол бетіне кіріктірілген өткізгіш рельстер немесе жүк көліктеріне арналған әуе сымдары желісі.
Асфальт астына орнатылған арнайы катушкалар электромагниттік өріс түзіп, энергияны көлік түбіндегі қабылдағышқа сымсыз таратады. Осылайша аккумулятор қозғалыс үстінде толығады.
Маңызды ерекшелік – кез келген электромобиль мұндай жолға шыға сала қуаттала бастамайды. Көлік арнайы қабылдағыш жабдықпен алдын ала жарақталуы тиіс. Тиісті құрылғысы жоқ көліктер үшін бұл кәдімгі тасжол болып қала береді.
Он бес жылдық сынақтар шежіресі
Жолдан сымсыз қуат алу технологиясы мүлдем жаңа дүние емес. Алғаш рет 2009 жылы Оңтүстік Кореяның KAIST ғылыми-технологиялық институты жол астына жасырылған қондырғылардан көлікті қуаттау мүмкіндігін тәжірибе жүзінде дәлелдеген. 2013 жылға қарай Оңтүстік Кореяның Гуми қаласында арнайы жабдықталған электрлі автобустар нақты бағыттар бойынша қатынай бастады.
Содан бері сынақ жобалары Швеция, Италия, Германия, Жапония және АҚШ елдерінде жалғасын тапты. Атап айтқанда, 2023 жылы Детройт қаласында тәжірибелік электрленген жол бөлігі іске қосылды. Ал 2025 жылы Париж маңындағы A10 тасжолының 1,5 шақырымдық бөлігіне сымсыз қуаттау жүйесі енгізілді. 2026 жылы Индиана штатындағы зерттеушілер үлкен жылдамдықпен келе жатқан ауыр жүк көлігін жол бойында сәтті қуаттап шықты. Мұндай нәтижелер жүйенің нақты жағдайда жұмыс істей алатынын көрсетті.
Құрылыс құны неге тым жоғары?
Мұндай инновация керемет көрінгенімен, оны жаппай қолданысқа енгізуге кедергі болатын басты фактор – қаржылық шығындар. Электрленген жолдың бір шақырымын төсеу, инфрақұрылымын түзу және электр желісіне қосу құны шамамен 1,8 миллионнан 3,6 миллион долларға дейін бағаланады.
Электрленген трассаның бір шақырымын салу құрылыс пен желіге қосылуды қосқанда 1,8 миллионнан 3,6 миллион долларға дейін жетеді. Сондықтан мұндай жүйелер барлық тасжолға емес, ең алдымен қарбалас логистикалық дәліздерге қажет.
Жеңіл автокөлік иелерінің көпшілігі көлігін түнде үйде немесе қалалық бекеттерде сым арқылы қуаттай алады. Олардың ыңғайы үшін мемлекеттік бюджеттен немесе инвестор есебінен миллиардтаған қаржы шығарып, барлық күрежолды қазу экономикалық тұрғыдан өзін ақтамайды. Тұтынушылар арасында арнайы қабылдағышы бар көліктер де әзірге жаппай таралмаған.
Басты үміт коммерциялық логистикада
Сарапшылардың пікірінше, бұл жүйенің нағыз пайдасы алыс қашықтыққа қатынайтын жүк тасымалы мен автономды жүк көліктері саласында ашылмақ. Ауыр фуралардың қуаттау бекеттерінде сағаттап тоқтап тұруы тасымалдаушы компанияларға орасан зор шығын әкеледі. Оған қоса, алысқа жететін үлкен көлемді аккумуляторлар машинаны тым ауырлатып, тасымалданатын пайдалы жүк салмағын азайтып тастайды.
Егер жүк көлігі жол үстінде тоқтаусыз қуатталса, оған шағын әрі жеңіл батарея да жеткілікті болады. Ал жүргізушісіз автономиялы жүк көліктері тек тиеу-түсіру және техникалық байқау үшін ғана тоқтап, қалған уақытта үздіксіз қозғала береді. Сондықтан электрленген жолдардың болашағы әрбір көшені жаңартуда емес, порттар маңы мен жүк көліктері жүйелі қатынайтын негізгі тасымал дәліздерін мақсатты түрде жарақтандыруда жатыр.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
