Британдық ғалымдар 5000 жылдан астам жұмыс істей алатын ерекше алмаз батареясын жасап шығарды, деп жазады Ertenmedia.kz.
Жобаны Ұлыбританияның Атом энергиясы жөніндегі басқармасы (UKAEA) мен Бристоль университетінің мамандары бірлесіп әзірлеген. Жаңа технология көміртек-14 изотопына негізделген және мыңдаған жыл бойы қуат бере алатын энергия көзі ретінде сипатталуда.
Ғалымдардың айтуынша, бұл батарея бетавольтаикалық технология бойынша жұмыс істейді. Яғни радиоактивті изотоптың ыдырауы кезінде бөлінетін энергия электр тогына айналады.
Көміртек-14 ғылымда бұрыннан белгілі. Ол көбіне археология мен тарихта көне органикалық заттардың жасын анықтайтын радиокөміртекті әдісте пайдаланылады. Алайда британдық зерттеушілер осы изотопты алмас құрылымына енгізу арқылы мүлде жаңа бағыт ұсынды.
Бетавольтаикалық батарея дәуірі
Технологияның жұмыс істеу қағидаты салыстырмалы түрде қарапайым. Көміртек-14 ыдыраған кезде бета-бөлшектер шығарады. Олар алмас ішіндегі жартылай өткізгіш қабатпен әрекеттесіп, электр тогын қалыптастырады. Бұл процесс үздіксіз жүретіндіктен батарея тұрақты энергия өндіреді.
Жобаның тағы бір ерекшелігі шикізат ретінде ядролық қалдықтардың пайдаланылуы. Ұлыбританиядағы ескі ядролық нысандардан алынған графит блоктары арнайы өңдеуден өткізіліп, олардың құрамындағы көміртек-14 бөлініп алынады. Кейін ол синтетикалық алмасқа айналдырылады.
Әрине, көміртек-14 радиоактивті элемент болып саналады. Бірақ ғалымдар оны қауіпсіз ету жолын тапқан. Радиоактивті алмас екінші қорғаныш алмас қабатының ішіне орналастырылады. Бұл қабат сәулеленуді толық дерлік ұстап қалады әрі энергия өндіру тиімділігін арттырады.
Құрылғыны мыңдаған жыл қуаттандыра алады
Жоба авторларының мәліметінше, батареяның сыртқы бетінде тіркелетін сәулелену деңгейі қарапайым банан шығаратын табиғи радиациядан да төмен. Сондықтан оны пайдалану қауіпсіз деп бағалануда.
Көміртек-14 изотопының жартылай ыдырау кезеңі 5730 жылды құрайды. Теориялық тұрғыдан мұндай батарея бірнеше мың жыл бойы қуат өндіре алады. Сондықтан оны жиі ауыстыру немесе қайта зарядтау қажет болмайды.
Мамандардың пікірінше, бұл технология жоғары қуат талап етпейтін, бірақ ұзақ уақыт қызмет етуі керек құрылғылар үшін өте тиімді. Мысалы, ғарыш аппараттары, терең мұхиттағы датчиктер, шалғай орналасқан бақылау жүйелері немесе күрделі техникалық қызмет көрсетуді қажет ететін құрылғылар осындай батареялармен жұмыс істей алады.
Ғалымдар алмас батареялары жақын арада смартфон немесе электромобиль аккумуляторларын алмастырмайтынын айтады. Себебі олардың қуаты салыстырмалы түрде төмен. Бірақ ұзақ мерзімді автономды құрылғылар үшін бұл технология энергетика саласындағы маңызды жаңалықтардың біріне айналуы мүмкін.
Егер жоба толық коммерциялық деңгейге шықса, адамзат ядролық қалдықтарды сақтауға жұмсалатын шығынды азайтып қана қоймай, мыңдаған жыл жұмыс істейтін жаңа буын энергия көзін де иеленуі ықтимал.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
