Лазерлік қару туралы сөз шықса, көпшіліктің көзіне бірден фантастикалық фильмдердегі от шашқан сәуле, ғарыштағы шайқас, үнсіз атылатын «өлім қаруы» елестейді. Бірақ қазір лазерлік технология киноның қиялынан шығып, нақты әскери жүйенің бір бөлігіне айналып бара жатыр, деп жазады Ertenmedia.kz.
Бүгінгі лазерлік қару әзірге «Жұлдыздар соғысындағы»дай көрінбейді. Аспанды тіліп өтетін қызыл не көк сәуле де жоқ, «пию-пию» деген дыбыс та естілмейді. Соған қарамастан, мұндай қару қазірдің өзінде дрондарға қарсы қолданылып жүр. Кей жүйелер нысанды бірден жарып жібермейді, оның орнына сенсорын, бақылау жүйесін немесе навигациясын істен шығарады. Яғни көзге көрінбейтін, бірақ нақты әсер ететін құралға айналып отыр.
Осындай бағыттағы ең белгілі жобалардың бірі америкалық Lockheed Martin компаниясы жасап жатқан HELIOS жүйесі. Бұл атау ағылшынша жоғары энергиялы лазер мен бақылау, оптикалық соқырлату мүмкіндігі біріктірілген кешен деген мағына береді. Жоба бастапқыда 2018 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін қолға алынған. Мақсат – әскери кемелерді, авианосецтерді және басқа да теңіз платформаларын жаңа буын қорғаныс жүйесімен жабдықтау.
HELIOS-тың басты ерекшелігі – оның интеграцияланған қару жүйесі болуында. Яғни ол жай ғана бір лазер емес, бақылау, нысананы анықтау, дәлдеу және соққы беру функциялары бір жүйеге біріктірілген кешен. Қазіргі мәлімет бойынша, бұл жүйенің қуаты 60 киловаттан асады. Бұл аз көрсеткіш емес. Мұндай деңгейдің өзі ұшқышсыз аппараттарды жоюға немесе олардың жұмысын істен шығаруға жетеді.
АҚШ әскері дәл осы жүйені жаттығу кезінде дрондарды атып түсіру үшін пайдаланғанын хабарлаған. USS Preble кемесіндегі сынақтар да осы бағыттағы нақты қадам ретінде көрсетілді. Кейін кей басылымдар HELIOS Иранға қарсы «Epic Rage» операциясы аясында қолданылған болуы мүмкін деген ақпарат таратты. Бірақ ондай мәлімет әзірге толық расталған жоқ. Соған қарамастан, жүйенің өзі де, оның әскери маңызы да күмән тудырмайды.
Ең қызығы, HELIOS қазірдің өзінде елеулі жүйе саналса да, АҚШ бұдан да әлдеқайда қуатты нұсқаларға көшіп жатыр. Lockheed Martin 2023 жылы АҚШ армиясына қуаты 300 киловатт болатын төрт лазерлік қару жүйесін әзірлеу жөнінде жаңа келісім алғанын мәлімдеді. Бұл – HELIOS-пен салыстырғанда шамамен бес есе қуатты жүйе. Мұндай кешендер Indirect Fire Protection Capability-High Energy Laser, яғни IFPC-HEL бағдарламасы аясында әзірленіп жатыр.
Бұл бағдарламаның мәні түсінікті: майдандағы әскерді дрондардан, зымырандардан, кейбір әуе қауіптерінен қорғау. Яғни лазер енді зертханадағы тәжірибе емес, далалық соғыс үшін есептелген технологияға айналып отыр. Қару-жарақ саласында мұндай өзгерістің маңызы үлкен. Себебі оқ-дәріге тәуелділікті азайту, жылдам әрекет ету, нысанаға дәл әсер ету сияқты артықшылықтар біртіндеп шешуші факторға айналуда.
Контекст
Израиль де осы бағытта алға жылжып келе жатқан елдердің бірі ретінде аталады. Кей мәліметтерде ол қуаты 100 киловатт болатын лазерлік жүйелерді Ливан жақтан ұшырылған снарядтарға қарсы қолданған болуы мүмкін делінеді. Бірақ бұл ақпарат та әзірге толық дәлелденген жоқ. Соған қарамастан, Таяу Шығыста да лазерлік қорғаныс жүйелері шынайы әскери құрал ретінде қарастырылып жатқаны анық.
Бүгінгі таңда мұндай жүйелер құрлықаралық баллистикалық зымырандарды жаппай жойып жібере алатын деңгейге жеткен жоқ. Бірақ әскери сарапшылар мен америкалық қорғаныс құрылымдары болашақта дәл осындай мүмкіндікке ұмтылып отырғанын бұрыннан айтып келеді. Яғни мақсат тек дронды атып түсіру емес. Ұзақ мерзімде лазерлік қорғанысты стратегиялық зымырандарға қарсы қалқанға айналдыру ниеті де бар.
Демек, соғыс ертең фантастикалық фильмге айналып кетеді деу артық болар. Бірақ бір нәрсе айқын: лазерлік технология қазірдің өзінде көпшілік ойлағаннан әлдеқайда дамыған. Оның қуаты да, дәлдігі де, әскери маңызы да өсіп келеді. Әлем әзірге «Өлім жұлдызын» жасап жатқан жоқ. Бірақ үнсіз жұмыс істейтін, көзге көрінбейтін, өте дәл соққы беретін қару дәуірі басталып кеткені байқалады.
Бұрын құрылыс алаңындағы жерді өлшеп, тексеріп шығу үшін арнайы мамандар көп уақыт жұмсайтын. Қазір осының бәрін кішкентай ғана ұшатын құрылғылар, яғни дрондар тез әрі дәл жасай алады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
