Қазақстанда қолданыста болған ескі автокөлікті сатып алу жаңа машинамен салыстырғанда қаржыны едәуір үнемдеуге мүмкіндік бергенімен, оның белгілі бір қауіп-қатерлері де жетерлік. Сырт көзге тап-тұйнақтай көрінген темір тұлпардың артында ауыр жол апатының іздері, қозғалтқыштың жасырын ақаулары немесе құжаттағы заңдық шикіліктер жасырынып жатуы ғажап емес, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Шанақты күндізгі жарықта тексеру
Көлікті таңдаудағы алғашқы қадам – оның сыртқы келбетін жіті қарап шығу. Сарапшылар тексеруді міндетті түрде күндізгі жарықта, ашық ауа райында және жуылған таза күйінде жүргізуге кеңес береді.
Мынадай белгілерге ерекше назар аударған жөн:
Көршілес бөлшектердің бояу реңктеріндегі алшақтық;
Есіктер, капот пен қанаттардың (крыло) арасындағы саңылаулардың тегіс болмауы;
Фаралар маңы мен көлік бөлшектеріндегі жасанды герметик немесе артық бояу іздері;
Шынылар мен фаралардағы жарықшақтар, майысқан немесе тот басқан тұстар.
Мұндай кемшіліктер көліктің бұған дейін боялғанын немесе ауыстырылғанын аңғартады. Егер күмән туындаса, арнайы қалыңдық өлшегіш (толщиномер) құралының көмегімен шанақтың зауыттық бояу қабатын тексеріп алған абзал.
Суық қозғалтқышты оталдыру және техникалық ақаулар
Көлікті көруге барар алдында сатушыдан қозғалтқышты алдын ала қыздырмауды сұраған дұрыс. Өйткені суық қозғалтқышты алғаш оталдырған сәтте оның көптеген жасырын кемшіліктері, атап айтқанда, артық дыбыстар, діріл немесе түтіннің түсі бірден байқалады.
Қозғалтқыш бөлігін тексергенде:
Майдың және өзге де техникалық сұйықтықтардың аққан іздерін;
Бақылау панеліндегі ескерту белгілерін (Check Engine және т.б.);
Беріліс қорабының (коробка передач) кедергісіз әрі жұмсақ ауысуын;
Рөл мен аспа жүйесінің (подвеска) жай-күйін байқап көру қажет.
Тәуелсіз СТО диагностикасы
Көлік иесінің сөзіне сеніп, бірден шешім қабылдауға болмайды. Сатып алмас бұрын көлікті тәуелсіз техникалық қызмет көрсету станциясына (СТО) апарып, кешенді тексеруден өткізген жөн. Сервисті сатушының емес, өз қалауыңызбен таңдаған маңызды.
Егер сатушы тәуелсіз диагностика жасатудан үзілді-кесілді бас тартса, бұл – көліктің жасыратын күрделі ақауы бар екенінің басты белгісі.
Кәсіби мамандар көліктің тежегіш жүйесін, электронды блоктарын, қауіпсіздік жастықтарының бар-жоғын және компьютерлік жадында сақталған қателіктерді тексереді.
VIN-код және құқықтық тазалығы
Техникалық жағдайы мінсіз болғанымен, заңдық тұрғыдан шектеуі бар көліктер де аз емес. Ақшаны бермес бұрын, көліктің шанағында қашалған VIN-кодты оның құжаттарымен мұқият салыстыру қажет.
Қазақстанда мемлекеттік сервистер мен ресми дерекқорлар арқылы мыналарды тексеріп алуға болады:
Көліктің кепілде (залог) немесе сот тыйымында (арест) тұрмағанын;
Айыппұлдарының немесе салықтық берешектерінің жоқтығын;
Тіркеу тарихы мен ел аумағына заңды түрде әкелінгенін.
Шетелден жақында жеткізілген көліктердің бұрынғы тарихын халықаралық базалардан қарап, оның ауыр апатқа ұшырамағанына көз жеткізген артық етпейді.
Одометрдегі жүріс пен салонның тозуы
Көптеген алыпсатарлар көліктің бағасын өсіру үшін одометрдегі жүрілген жол көлемін (пробег) қолдан кері айналдырып тастайды. Сондықтан бақылау тақтасындағы санға ғана сенбей, салонның нақты тозу деңгейіне назар аудару керек.
Рөлдің былғарысы әбден тозған, газ бен тежегіш педальдарының резеңкесі желінген, жүргізуші орындығы шөккен немесе есік тұтқаларының бояуы сүртіліп кеткен көліктің жүрісі «небәрі 50 мың шақырым» болуы екіталай. Мүмкіндік болса, сервистік кітапшаны, май ауыстыру белгілерін және шот-фактураларды сұратып, онда көрсетілген күндер мен шақырымдарды салыстырып шығыңыз.
Құжаттарды рәсімдеу және алдын ала төлем
Көлікті сатушы адам оның заңды иесі ме, әлде сенімхатпен сатушы ма, соны нақтылаңыз. Егер делдал болса, оның мұндай мәміле жасауға нотариалды құқығы бар-жоғын тексеру шарт.
Көліктің құжаттары мен техникалық күйі толық тексерілмейінше, бейтаныс адамдардың шотына алдын ала қаржы аударуға болмайды.
«Басқа сатып алушылар алып қояды, дереу аванс таста» деген асығыс талаптарға көнбеңіз. Егер көліктің бағасы нарықтағы орташа бағадан әлдеқайда арзан болса, оның астарында ауыр техникалық ақау немесе алаяқтық схема тұруы мүмкін екенін ұмытпаған жөн. Мәмілені тек мамандандырылған орталықтарда заң талаптарына сай толық рәсімдегеннен кейін ғана қаржыны берген қауіпсіз.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
