Қазақстан тұмау мен ЖРВИ таралатын кезекті эпидемиялық маусымға кірді. Дәрігерлер алдын алу шараларын қазірден қолға алып, халық арасында кең тараған күмәнді «емдеу» тәсілдерінен бас тартуға кеңес береді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Денсаулық сақтау министрлігінің дерегінше, қыркүйек айының басынан бері елде 52 мыңға жуық ЖРВИ жағдайы тіркелген. Көрсеткіш былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 1,8 есе төмен. Әзірге тұмау және бұрын белгісіз болған жаңа респираторлық вирустар анықталмаған.
2026-2027 жылғы маусымда A(H1N1)pdm09, A(H3N2) және Victoria желісіндегі В тұмауы вирустарының қатар айналымда болуы болжанып отыр. COVID-19 да жоғалған жоқ, алайда қазір басқа маусымдық инфекциялармен бірге таралып жүр. Жаппай карантинге әкелетін жаңа пандемия туралы болжам жасалған жоқ.
Аурушаңдық деңгейі қыркүйектен бастап апта сайын бақыланады. 1 қазаннан кейін эпидемиологиялық мониторинг күнделікті режимге көшеді. Мұндай бақылау өңірлердегі ахуалды дер кезінде бағалап, медициналық ұйымдардың дайындығын күшейтуге мүмкіндік береді.
Вакцина тұмаудың ауыр зардабынан қорғайды
Маусымдық тұмауға қарсы екпе жұқтыру қаупін төмендетіп қана қоймай, аурудың ауыр өтуі мен асқыну ықтималдығын азайтады. Вакцина құрамындағы штамдар жыл сайын жаңартылып отырады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы тұмаудан қорғанудың негізгі тәсілі ретінде жыл сайынғы вакцинацияны ұсынады.
Жоғары санатты инфекционист дәрігер Сәуле Шағманованың айтуынша, екпе әсіресе қауіп тобына кіретін адамдар үшін маңызды. Олардың қатарында жүкті әйелдер, егде жастағы азаматтар, созылмалы ауруы бар науқастар, медицина қызметкерлері мен балалар бар. Вакцина салдыру мәселесін дәрігермен алдын ала талқылаған дұрыс.
Тұмауға қарсы вакцина барлық ЖРВИ-ден қорғай алмайды. Жедел респираторлық инфекцияны көптеген вирус қоздырады, ал екпе нақты тұмау штамдарына қарсы дайындалады. Сондықтан вакцина алған адам да күнделікті гигиена мен сақтық шараларын ұмытпауы керек.
Қызу ұзақ уақыт түспесе, тыныс алу қиындаса, кеуде ауырса немесе науқастың жағдайы күрт нашарласа, медициналық көмекке жүгінген жөн. Әсіресе кішкентай бала, жүкті әйел және созылмалы сырқаты бар адам ауырғанда уақыт жоғалту қауіпті. Өз бетінше диагноз қойып, дәріні бақылаусыз қабылдау асқынуға әкелуі ықтимал.
Қолды сумен шайған жеткіліксіз
Қолды сабынмен мұқият жуу респираторлық инфекциялардың таралуын тежеуге көмектеседі. Алақанмен бірге қолдың сыртын, саусақ арасын және тырнақ маңын кемінде 20 секунд жуған дұрыс. Кейін қолды таза немесе бір реттік сүлгімен құрғату қажет.
Қоғамдық көліктегі тұтқа, есік сабы, лифт батырмасы және телефон беті күні бойы көптеген адамның қолына тиеді. Ластанған қолмен көзді, мұрынды немесе ауызды ұстағанда қоздырғыштар шырышты қабыққа түсуі мүмкін. Сәуле Шағманова смартфондар мен жиі қолданылатын гаджеттерді де тұрақты тазалауға кеңес береді.
Сабын мен су қолжетімсіз болса, құрамында кемінде 60 пайыз спирті бар антисептик қолдануға болады. Антисептик қолдың барлық бөлігіне жағылып, толық құрғағанша ысқылануы керек. Дегенмен қол қатты ластанған кезде сабынмен жуу анағұрлым тиімді.
Жөтелгенде немесе түшкіргенде ауыз бен мұрынды майлықпен не шынтақтың ішкі бөлігімен жабу қажет. Бөлмені тұрақты желдету, ауырған кезде үйде қалу және жақын қарым-қатынасты шектеу де инфекция таралуын азайтады. ДДСҰ қол гигиенасы, жөтел әдебі және науқастың ерікті оқшаулануы тұмаудың таралуын тежеуге көмектесетінін атап көрсетеді.
Монша вирусты термен бірге қуып шығармайды
Кей адамдар тұмау мен ЖРВИ-ді моншаға немесе саунаға барып «термен шығаруға» тырысады. Сәуле Шағманованың айтуынша, дене қызуы көтерілген кезде ыстық бу жүрек пен қан тамырларына түсетін салмақты арттырады. Соның салдарынан қан қысымы өзгеріп, бас айналу, әлсіреу немесе естен тану қаупі туындайды.
Ыстық әрі құрғақ ауа ісінген шырышты қабықты одан әрі тітіркендіруі мүмкін. Тамақтағы ауырсыну мен жөтел күшейіп, ағза қосымша сұйықтық жоғалтады. Қалтырау, дененің сырқырауы және әлсіздік байқалғанда ағзаға бу бөлмесі емес, тынығу қажет.
Солярийге жиі бару немесе күнге шамадан тыс қыздырыну да тұмаудан қорғайтын сенімді әдіс саналмайды. D дәруменінің тапшылығы күдік тудырса, талдау тапсырып, дәрігердің кеңесін алған дұрыс. Күнделікті серуен, жеткілікті ұйқы және тұрақты дене белсенділігі ағзаның жалпы саулығына көбірек пайда береді.
Антибиотиктер вирустарға әсер етпейді және оларды дәрігердің тағайындауынсыз қабылдауға болмайды. Бактериялық асқыну анықталмаған кезде мұндай препараттар пайда бермей, жанама әсер мен микробтардың дәріге төзімділігін күшейтуі мүмкін. Вирусқа қарсы дәрілерді де таныстың кеңесімен немесе әлеуметтік желідегі жарнамаға сүйеніп қабылдау дұрыс емес.
Ауырған адамға ауыр ас қажет емес
Ауру кезінде майлы, тым тәтті, тұзды және ысталған тағамды көп жеу әлсіреген ағзаға қосымша салмақ түсіреді. Сәуле Шағманова кей отбасыларда тәтті тағам мен тойымды астың «сыйлыққа» айналғанын айтады. Алайда науқасқа көлемді табақ палау, майлы ет немесе көп мөлшердегі тәтті ұсыну сауығуды жеделдетпейді.
Күнделікті мәзірде көкөніс, жеміс, көк шөп, жарма және ақуыздың жеңіл көздері болғаны жөн. Тауық еті, қоян еті немесе майы аз сиыр еті ағзаға қажетті қоректі алуға көмектеседі. Дұрыс тамақтану иммунитетті бір сәтте «көтермейді», бірақ оның қалыпты қызметін қолдайды.
Тәтті газды сусынның орнына су, қант мөлшері аз морс немесе компот таңдауға болады. Тәбеті төмендеген науқасты күштеп тамақтандырудың қажеті жоқ, ал сұйықтықты жеткілікті ішуге көңіл бөлген дұрыс. Балалармен бірге пайдалы тағам әзірлеу отбасында дұрыс тамақтану дағдысын қалыптастырады.
Тұмау маусымындағы қорғаныс бір ғана таблеткаға немесе халықтық емге тірелмейді. Вакцинация, қол гигиенасы, бөлмені желдету, дұрыс тамақтану және ауырғанда үйде тынығу бірін-бірі толықтырады. Ал қызу мен тыныс алудың қиындауы секілді қауіпті белгілер байқалса, тәжірибе жасауды тоқтатып, дәрігерге қаралу қажет.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
