Қазақстанның жанармай нарығында қыркүйек айы теңгерімді айтарлықтай өзгертті: авиакеросин бағасының төмендеуі жалғасты, бензин өсіп келе жатқан қорлардың қысымында қалды, ал дизель бағасы тұрақтылық танытқанымен, қазан айының негізгі қатерлері дәл осы отын түріне байланысты қалыптасып отыр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Авиакеросин бағасының арзандауы
ТС/РТ маркалы авиакеросин бойынша ішкі орташа бағдар қыркүйек айының соңына қарай ҚҚС-пен бірге шамамен тоннасына 500 мың теңгеге дейін төмендеді (тамыздың соңында шамамен 755 мың теңге болған), бұл бір айда шамамен үштен бірге арзандағанын көрсетеді. Бұған қорлардың жинақталуы, жүк авиациясы белсенділігінің бәсеңдеуі және сақтау қуаттарының тапшылығы себеп болды. Қыркүйекте ірі әуежайлар маңында керосин тиелген вагондар шоғырланып, тіпті Алматы бағыты бойынша теміржол тасымалына уақытша шектеулер енгізілді.
Сонымен бірге, Қазақстан өз өндірісін арттырып, авиакеросин импортының жоғары көлемін сақтап отыр. Қаңтар-тамыз айларында мұнай өңдеу зауыттары 591,6 мың тонна өнім шығарды, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22%-ға көп, ал импорт 214 мың тоннадан 243,4 мың тоннаға дейін өсті. Бұл ретте импорт бағасы қайта қымбаттап, шекарада ҚҚС-сыз тоннасына шамамен 1 500–1 600 долларды құрады. Алайда жинақталған қорлар азаймайынша, жоғары импорттық баға нарықты өсім бағытына бұра алмай отыр.
Дизель отыны және маусымдық өзгерістер
Қыркүйек айы салыстырмалы түрде тыныш өтті. Айдың аяғында баға бағдары ҚҚС-пен бірге шамамен тоннасына 365 мың теңге көлемінде сақталып, тамыз деңгейіне жақын болды. Ресейден келетін импорт әлдеқайда қымбат: маусымаралық және жазғы ресейлік дизель шекарада ҚҚС пен акцизсіз шамамен тоннасына 1 500–1 600 доллар, ал сүзілудің шекті температурасы -32 °C болатын қысқы дизель 1 700–1 800 доллар шамасында. Қазан айының жеке факторы – маусымдық кезең. Павлодар мұнай-химия зауыты қысқы дизельді өнеркәсіптік көлемде өндіруді 2027 жылғы жөндеу және жабдықтарды баптау жұмыстарынан кейін ғана бастайды. Сондықтан қыста нарық басқа ішкі көздер мен импортқа көбірек тәуелді болады.
Аи-95 және Аи-92 нарығы
Аи-95 нарығы қыркүйекте айтарлықтай бәсеңдеді. Айдың соңында баға бағдары Шымкент бойынша шамамен тоннасына 340 мың теңгені, Павлодар бойынша 330 мыңды, Атырау бойынша 310 мың теңгені құрады. Негізгі қысым – сұраныстың азаюы мен қорлардың ұлғаюына байланысты болды.
Аи-92 нарығы тұрақтырақ. Шымкент пен Павлодар бойынша бағдар шамамен 280 мың теңге, Атырау бойынша шамамен 240 мың теңге көлемінде қалып отыр. Әзірге айтарлықтай тапшылық байқалмайды. ПМХЗ-ны жөндеуге тоқтату мерзімінің кейінге шегерілуі нарыққа қосымша тұрақтылық берді, зауыт күзде жұмысын тоқтатқан жоқ.
Битум бағасы
Битум маусымы біртіндеп аяқталып келеді. Баға көрсеткіштері: Павлодарда – 180–220 мың теңге, Шымкентте – 265 мың, Алматыда – 285 мың, Ақтауда – 180 мың теңге. Тамыз айымен салыстырғанда өзгерістер шамалы.
Қазан айына болжам
Қазан айында өзіндік құнға қысым бірден бірнеше бағытта күшейеді. Ірі ресурс иелерінің Аи-92 мен дизельге арналған босату бағалары тоннасына шамамен 7 мың теңгеге қымбаттады. Қыркүйек айындағы теміржол тарифтерінің қайта қаралуынан кейін жұмыс бағыттары бойынша толық тасымалдау құны шамамен 17%-ға артты.
Бензин нарығы қазан айына жоғары қорлармен кіріп отыр, сондықтан қосымша шығындардың түпкілікті бағаға ауысуы біртіндеп жүруі мүмкін. Бірақ қорлардың жаңаруына қарай мұнай базалары мен жанармай құю бекеттеріндегі бағаларға қысым күшейе түседі.
Дизель бойынша жағдай сезімтал: қымбат қысқы импорт, суыққа төзімді маркаларға маусымдық көшу және ішкі қысқы ресурстың шектеулілігі өсім үшін қосымша мүмкіндік тудырады. Тежеуші фактор – егін жинау науқанының аяқталуы: қыркүйек айының соңына қарай дәнді дақылдар 83% алқаптан жиналып үлгерді, сондықтан қазанда аграрийлердің дизельге маусымдық сұранысы төмендеп, нарықта ресурстың бір бөлігі босайды.
Бензиннің жинақталған қорлары – жеке мәселе. Қыркүйек соңында мұнай базаларында Аи-95/98 көлемі 102 мың тоннаға дейін (тамыз соңында 82,2 мың тонна болған), Аи-92 көлемі 287,5 мың тоннаға дейін (266,5 мың тоннаға қарсы) өсті. Ішкі сұраныс әлсіз болған кезде нарықты теңгерудің бір құралы ретінде бекітілген квоталар аясында экспорт көлемін ұлғайту қарастырылуы мүмкін. Орталық Азия елдеріндегі экспорттық бағалар Қазақстанның ішкі нарығындағы деңгейден әлдеқайда жоғары.
Қазан айына арналған базалық сценарий – күрт секіріс емес, бағаның біртіндеп өсуі: алдымен көтерме сауда мен мұнай базаларында, кейін белгілі бір уақыттан соң бөлшек саудада көрініс табады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
