Жошы Ұлысы мен Алтын Орда дәуіріндегі медицина, жұқпалы аурулар және індетпен күресу тәсілдері Ақтөбеде өткен ғылыми жиында талқыланды. Мамандар ортағасырлық эпидемиялардың таралу ерекшелігін қазіргі инфекциялармен салыстырды, – деп жазады Ertenmedia.kz «Астана» телеарнасына сілтеме жасап.
«Ортағасырлық Еуразия мемлекеттеріндегі медицина және эпидемиялар» атты дөңгелек үстел Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университетінде өтті. Ғалымдар V-XV ғасырлар аралығындағы жұқпалы аурулардың тарихына тоқталды. Сонымен қатар сол кезеңдегі санитарлық мәдениет пен халықтың індетке қарсы әрекеті сөз болды.
Жошы Ұлысы мен кейінгі Алтын Орда кезеңінде Еуразияның кең аумағындағы мемлекеттер мен халықтардың байланысы күшейді. Сауда жолдары дамып, жолаушы, әскер және тауар қозғалысы артты. Мұндай қарқын жұқпалы аурулардың алыс аймақтарға таралуына да жағдай жасады.
Ғалымдардың пайымдауынша, медицина мен індеттер тарихы сол дәуірдегі қоғамның күнделікті өмірін тануға мүмкіндік береді. Аурудың таралу жолдары халықтың қоныстану ерекшелігімен, сауда қатынасымен және санитарлық жағдайымен тығыз байланысты болды. Сондықтан эпидемия тарихы медициналық мәселе аясымен шектелмейді.
Керуен жолдары ауру таралуын жылдамдатты
Ортағасырлық Еуразиядағы ірі сауда бағыттары түрлі мәдениет пен білімнің алмасуына жол ашты. Алайда керуендермен бірге жұқпалы ауру қоздырғыштарының таралу қаупі де өсті. Бір өңірде пайда болған індет қозғалыс бағыты арқылы өзге аумақтарға жетіп отырды.
Дөңгелек үстелде бұрынғы инфекция мен қазіргі вирустардың қасиеттері бірдей еместігі айтылды. Уақыт өте аурудың сипаты, таралу механизмі және адам ағзасына әсері өзгерді. Соған сәйкес диагностика, алдын алу және емдеу тәсілдері де жетілдірілді.
Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университетінің профессоры, кафедра доценті Қымбат Түсіпқалиеваның айтуынша, өткен дәуірдегі індеттің халық арасында таралу механизмі өзгеше болған. Мәселен, оба бірнеше індеттік кезеңнен өткен. Оның өкпелік түрі ауа арқылы таралып, аса ауыр салдарға әкелген.
Қазіргі кезде оба бұрынғыдай кең ауқымды пандемия сипатына ие емес. Ауру сирек жағдайда жекелеген табиғи ошақтарда ғана кездеседі. Санитарлық талаптар, эпидемиологиялық бақылау мен профилактика оның жаппай таралу қаупін төмендетті.
Санитарлық мәдениет індетке қарсы қорғанға айналды
Қымбат Түсіпқалиева індетпен күресте халықтың санитарлық мәдениеті мен жеке жауапкершілігінің маңызы зор екенін атап өтті. Орта ғасырларда аурудың табиғаты мен таралу жолдары туралы ғылыми түсінік шектеулі болды. Қазіргі медицина жұқпаны ерте анықтап, ошақты бақылауға мүмкіндік береді.
Профилактика тәсілдерінің жетілуі де адамзаттың тарихи тәжірибесімен байланысты. Тазалық сақтау, науқасты оқшаулау, медициналық бақылау және халыққа түсіндіру жұмысын жүргізу індеттің таралуын тежейді. Ғалымдар өткен кезеңдегі қателік пен тәжірибені зерттеу қазіргі қауіптерге дайын болуға көмектесетінін айтты.
Дөңгелек үстел ортағасырлық медицинаны жеке ғылыми сала ретінде ғана емес, Еуразия тарихының маңызды бөлігі ретінде қарастыруға мүмкіндік берді. Жошы Ұлысы мен Алтын Орда дәуіріндегі сауда, көші-қон және қоғамдық қатынастар індеттің таралуына тікелей ықпал еткен. Сол тарихи сабақ бүгінгі санитарлық қауіпсіздік пен қоғамдық жауапкершіліктің бағасын тереңірек түсіндіреді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!







