Жаһандық геосаяси шиеленіс пен Иран маңындағы соғыс әрекеттері Сомали жағалауындағы қарақшылар тобының қайта бас көтеруіне түрткі болды. Таяу Шығыстағы қауіпті аймақтарды айналып өтпек болған жүк тасымалдаушы кемелер Сомали бассейніне тап болып, халықаралық сауда бағыттарындағы он жылға созылған тыныштық бұзылды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Иран дағдарысы және Африканы айналып өту бағыты
Әлемдік мұнайдың шамамен 20 пайызы өтетін Ормуз бұғазы мен Қызыл теңіздегі қауіп күшейгендіктен, логистикалық компаниялар бағытын өзгертуге мәжбүр болды. Кемелер Таяу Шығыстың қақтығыс ошақтарынан қашып, Африканың оңтүстік жиегін айналып өтетін ұзақ жолды таңдауда. Алайда осы амалсыз бағыт мыңдаған кемені Сомали жағалауындағы қарақшылардың соққы аймағына тікелей алып келді.
Мұндай айналма жол әр кемеге қосымша жанармай мен сақтандыру шығындарынан бөлек орта есеппен бір миллион долларға дейін артық шығын әкеледі. Сонымен қатар соғыс салдарынан мұнай бағасының қымбаттауы шикізат таситын танкерлерді теңіз қарақшылары үшін ең тартымды әрі табысты нысанаға айналдырды.
MT Honour 25 танкеріндегі бес айлық тұтқын
Қарақшылар шабуылының ең ауыр зардабы Палау туы астында жүзген MT Honour 25 мұнай өнімдері танкеріне тиді. Бортында 18,5 мың баррель мұнайы және 17 адамнан тұратын халықаралық экипажы бар кемені қарақшылар сәуір айында Сомали жағалауынан басып алған болатын. Қылмыстық топ кеме мен теңізшілерді босату үшін бастапқыда 7 миллионнан 10 миллион долларға дейін төлем талап етті.
Пәкістан, Үндістан, Индонезия және Мьянма азаматтарынан құралған экипаж бес айдан астам уақыт бойы антисанитариялық ауыр жағдайда өмір сүрді. Кемеде таза ауыз су мен дәрі-дәрмек таусылып, теңізшілер күніне бір мезгіл қайнатылған күрішпен ғана күнелтуге мәжбүр болған.
Индонезиялық капитан Ашари Самадикун кеме тұтқында болған кезде бейнеүндеу жолдап, көмек сұраған еді.
«Біздің жағдайымыз тым ауыр. Кеме қызметкерлерінің бірнешеуі сырқатқа шалдығып, әбден қалжырады. Біз тек қайнатылған күріш пен лас сумен күн көріп отырмыз», – деді капитан Самадикун.
Құтқару операциясы және адам шығыны
Күздің басында Сомалидің Пунтленд автономиялық аймағының теңіз полициясы танкерді күшпен босату үшін арнайы операция жүргізді. Алайда қауіпсіздік күштері кемеге жақындаған сәтте қарақшылар экипаж мүшелеріне қарата оқ жаудырған. Салдарынан бес теңізші қаза тауып, төртеуі ауыр жарақат алды. Қаза болғандар арасында үш пәкістандық, бір Үндістан және бір Мьянма азаматы бар.
Бұл қайғылы оқиға Сомали қарақшыларының қолынан соңғы он жылдан астам уақытта тіркелген алғашқы адам өлімі болды. Операция нәтижесінде 16 қарақшы қолға түсіп, қалғандары танкердің басқару жүйесін істен шығарып, жағалауға қашып үлгерген.
Тұтқыннан аман шыққан пәкістандық теңізші Ясир Хан көрген қорлығын ауыр сезіммен жеткізді.
«Бастан өткерген сұмдықты тек өзіміз ғана білеміз. Оқ бораған сәтте аман қалуымыздың өзі үлкен ғажайып болды», – деп еске алды экипаж мүшесі Ясир Хан.
Жаһандық кеме қатынасына төнген жаңа қауіп
Биылғы деректерге сүйенсек, аймақта қарақшылар тарапынан кемінде 15 шабуыл жасалған. Мұндай жоғары көрсеткіш соңғы рет 2013 жылы ғана тіркелген еді. Пунтленд күштері соңғы айларда бірнеше танкерді, соның ішінде санкцияға іліккен басқа да мұнай кемелерін босатқанымен, жағдай тұрақталмай отыр.
Сарапшылардың пікірінше, Сомалидегі созылмалы құрғақшылық пен заңсыз балық аулау салдарынан кедейленген жергілікті тұрғындар қарақшылықты қайта кәсіп етуде. Халықаралық сауда қауіпсіздігі үшін Африка мүйісіндегі күзет шараларын шұғыл күшейту қажеттігі туындап отыр.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
