Мемлекеттің экономикалық және саяси дамуын демографиялық үдерістерді ескермей болжау ауыр стратегиялық қателіктерге алып келеді. Кез келген ұлттық бағдарлама мен мемлекеттік жоспарлаудың түпкі іргетасы халықтың өсіміне, оның құрамы мен қозғалысына негізделуі шарт, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
ЖІӨ мен тонналанған мұнай: ескірген өлшемдер
Осы уақытқа дейін мемлекеттік аппараттың тиімділігі көбіне жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсімімен, өндірілген мұнай көлемімен немесе қағаз жүзінде салтанатты түрде ашылған зауыттардың санымен өлшеніп келді. Шенеуніктер кабинетте отырып әдемі цифрларды тізбектегенімен, оның қарапайым азаматтардың тұрмыс сапасына тигізер нақты пайдасы көбіне көлеңкеде қалып қояды.
ЖІӨ өскенімен, халықтың денсаулығы нашарлап, өмір сүру жасы ұзармаса, ондай экономикалық өсімнің құны жоқ. Қазіргі өркениетті әлемде мемлекеттік басқарудың басты көрсеткіші ретінде шикізат пен қаржылық есептер емес, азаматтардың орташа өмір сүру ұзақтығы, қоғамның денсаулығы және өмір сүруге қолайлы ортаның қалыптасуы алынады. Білім беру, медицина және өнеркәсіп дербес мақсат емес, дәл осы түпкі нәтижені қамтамасыз ететін негізгі тетіктер ғана.
Басты өлшем – адам капиталының сапасы
Мемлекеттің ең негізгі байлығы – адам. Егер халық сапалы білім алып, қолжетімді әрі озық денсаулық сақтау қызметіне қол жеткізсе, экономикалық өсім өздігінен келеді.
Ұзақ әрі салауатты өмір сүру – мемлекеттік саясаттың табыстылығын көрсететін ең шынайы айна. Таза ауыз сумен қамту, экологиялық таза қалалар құру, қауіпсіз еңбек орындары мен жайлы инфрақұрылым жасау шенеуніктердің басты міндетіне айналуы тиіс. Елдегі ана мен бала өлімінің азаюы, кәсіби аурулардың төмендеуі және зейнеткерлердің белсенді өмір салты зауыт құрылысынан әлдеқайда маңызды жетістік саналады.
Демографиясыз экономика – соқыр жоспарлау
Демографиялық динамиканы елемеу бюджетті дұрыс бөлуге кедергі келтіреді. Қазақстан халқының саны 20 миллионнан асқан қазіргі тарихи кезеңде елдегі ішкі көші-қон, туу көрсеткіші мен жас ерекшелігінің құрылымы күн сайын өзгеруде.
Мәселен, алдағы он-он бес жылда қай өңірде қанша бала мектепке барады, еңбек нарығына қанша жас маман қосылады және зейнетке шығатындардың үлесі қандай болады деген сұрақтар алдын ала есептелмесе, мемлекеттік бағдарламалардың күлі көкке ұшады. Ірі қалалардағы мектеп пен балабақша орындарының жетіспеуі, су мен электр қуатының тапшылығы дәл осы демографиялық сараптаманың жоқтығынан туындаған салдар. Болашақты дұрыс болжамай, инфрақұрылымды соқыр түрде салу тек қазына қаржысын рәсуа етуге әкеледі.
Адамға бағдарланған жаңа басқару моделі
Қазақстанның мемлекеттік басқару жүйесі шикізаттық көзқарастан арылып, адамға бағытталған даму моделіне шұғыл көшуі қажет. Үкіметтің әрбір қадамы, қабылданған әрбір заң мен реформа қарапайым азаматтың өмірін қанша жылға ұзартты және оның денсаулығына қалай әсер етті деген талап тұрғысынан бағалануы шарт.
Демографиялық ғылымды мемлекеттік саясаттың негізгі темірқазығына айналдырмайынша, экономикалық тұрақтылық пен әлеуметтік әділеттілікке қол жеткізу мүмкін емес. Шенеуніктердің нағыз бағасы трибунадағы есептермен емес, ұлтымыздың рухы мықты, дені сау әрі ұзақ ғұмыр кешетін сапалы қоғам құруымен айқындалуы тиіс.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
