ҚР Мәдениет және ақпарат вице-министрі Рустам Әли Алматы облысына жұмыс сапарымен келіп, өңірдегі мәдени нысандардың жағдайымен, ақпарат саласының дамуымен және тұрғындарды толғандырған мәселелермен танысты. Сапар барысында ол Іле ауданындағы Нұрғиса Тілендиев атындағы мәдениет үйіне барды, Қонаев қаласындағы жаңғыртудан өткен кітапхананың жұмысын көрді және облыс тұрғындарымен кездесу өткізді, деп жазады Ertenmedia.kz.
Мұндай сапардың мәні тек есеп тыңдаумен шектелмейді. Алматы облысы кейінгі жылдары халық саны өсіп, елді мекендері кеңейіп, жаңа қалалық кеңістік қалыптастырып жатқан өңірге айналды. Ал халық көбейген сайын мәдениет үйі, кітапхана, ақпараттық алаң, қоғамдық ұйым және әлеуметтік жобаға деген сұраныс та артады. Сондықтан мәдени инфрақұрылым мәселесі аймақтың әлеуметтік дамуының маңызды бөлігіне айналып отыр.
Кездесу барысында Рустам Әли елдегі медиа саласының қазіргі ахуалына тоқталды. Оның айтуынша, республикада 5 229 бұқаралық ақпарат құралы ресми тіркелген. Алматы облысында 20 мерзімді басылым, 2 теле-радио арна және 1 облыстық интернет-сайт жұмыс істейді.
Вице-министр бұрын БАҚ-тың 80 пайызы мемлекеттік болғанын, қазір 90 пайызы жекеменшік екенін айтты. Бұл өзгеріс ақпарат кеңістігінде бәсекенің күшейіп, медианың нарықтық ортаға бейімделіп келе жатқанын көрсетеді.
Ақпарат саласындағы мұндай өзгеріс журналистикаға да жаңа талап қойып отыр. Қазір медиа тек жаңалық тарататын құрал емес, қоғамдық пікірді қалыптастыратын, азаматтардың сұрағын билікке жеткізетін және ақпараттық қауіпсіздікке әсер ететін маңызды институтқа айналды. Осы тұрғыдан алғанда, «Масс медиа туралы» және «Онлайн-платформалар және онлайн-жарнама туралы» заңдардың қабылдануы саладағы тәртіп пен жауапкершілікті күшейтуге бағытталған қадам ретінде айтылды.
Вице-министрдің сөзінше, «Масс медиа туралы» заң тіркелген БАҚ қызметін реттеп, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар мемлекеттік ақпараттық саясатты жүзеге асыратын бірыңғай медиа платформаны қалыптастыру, журналистерді жеңілдетілген тәртіппен тіркеу сияқты міндеттер қарастырылған. Бұл бағыт журналистердің кәсіби мәртебесін нақтылап қана қоймай, ақпарат нарығындағы ашықтықты арттыруға да әсер етуі тиіс.
Мәдениет үйі – ауылдың жаны
Сапардың маңызды бөлігі мәдениет саласына арналды. Алматы облысында республикалық маңызы бар 10, жергілікті маңызы бар 799 тарихи-мәдени ескерткіш бар. Бұл көрсеткіш өңірдің тарихи салмағын ғана емес, мәдени мұраны сақтау жауапкершілігін де көрсетеді. Әр ескерткіш – жергілікті халықтың жады, тарихи сабақтастықтың белгісі және туризм әлеуетінің бір бөлігі.
Қазір облыста 13 мәдени нысанға жөндеу жұмысы жүргізіліп жатыр, ал 4 нысанның құрылысы аяқталған. Жақын уақытта тағы 2 мәдени нысанның іргетасы қаланып, 7 нысан жөндеуден өтеді деп жоспарланып отыр.
Мұндай жұмыс әсіресе ауылдық елді мекендер үшін маңызды. Себебі мәдениет үйі ауылда тек концерт өтетін ғимарат емес, балалардың үйірмеге қатысатын, жастардың бас қосатын, тұрғындардың қоғамдық шара өткізетін ортақ кеңістігі.
Алматы облысында мәдени нысандарға сұраныстың артуы заңды. Өңірде жаңа елді мекендер өсіп келеді, Қонаев қаласының әкімшілік орталық ретіндегі рөлі күшейді, Алатау қаласы секілді жаңа урбанистік аймақ қалыптасып жатыр. Осындай кезеңде мәдениет инфрақұрылымы мектеп, жол, емхана сияқты негізгі әлеуметтік нысандармен қатар дамуы керек. Әйтпесе жаңа қала тек тұрғын үй мен жолдан тұратын кеңістікке айналып қалуы мүмкін.
Кездесуде тұрғындар ауылдық жерлерде мәдениет үйлерінің жетіспейтінін ашық айтты. Соның ішінде Алатау қаласында мәдениет үйі жоқ екені көтерілді. Рустам Әли бұл мәселе жергілікті деңгейде шешілуі тиіс екенін айтып, оны облыс басшылығына жеткізетінін мәлімдеді. Мұндай өтініштер өңірдегі мәдени сұраныстың нақты өмірден туындап отырғанын көрсетеді. Халық мәдениет үйін жай ғимарат ретінде емес, балалар мен жастардың бос уақытын пайдалы өткізуге арналған орталық ретінде қажет етіп отыр.
ҮЕҰ – қоғамның шынайы дауысы
Вице-министр ономастика саласындағы жұмысқа да тоқталды. Оның айтуынша, Алматы облысы бұл бағытта көш бастап тұр. 2024-2025 жылдарға арналған жол картасы аясында өңірде 800-ге жуық көшенің атауын өзгерту бойынша жұмыс жүргізілген. Сонымен қатар 150-ден астам ардагердің есімі облыс көшелеріне берілген. Ономастика – тек көше атауын ауыстыру емес, тарихи әділетті қалпына келтіру, ұлттық жадты жаңғырту және жергілікті тұлғаларды ұрпақ санасына сіңіру жұмысы.
Жиында үкіметтік емес ұйымдардың қызметі туралы да айтылды. Соңғы 5 жылда ҮЕҰ жобаларын қаржыландыру көлемі үш есеге өсіп, жобалар саны 1 708-ден 2 162-ге дейін артқан. Алматы облысында биыл жалпы құны 1 254,2 млн теңге болатын 90 әлеуметтік жоба жүзеге асырылып жатыр. Бұл азаматтық қоғам институттарының өңірлік дамудағы рөлі артып келе жатқанын аңғартады.
Әлеуметтік жобалар қоғамдағы нәзік мәселелерге жақын келеді. Олар мүмкіндігі шектеулі азаматтарды қолдау, жастармен жұмыс, отбасылық құндылық, экология, құқықтық сауат, волонтерлік және қоғамдық келісім сияқты бағыттарды қамтиды. Мемлекет үлкен саясат пен бағдарламаны қалыптастырса, үкіметтік емес ұйымдар сол жұмысты нақты адамға жақындатады. Сондықтан олардың қаржыландырылуы мен жобалық мүмкіндігінің артуы өңір үшін маңызды.
Қонаевтағы кездесу тұрғындар мен орталық мемлекеттік орган өкілі арасындағы ашық диалог алаңына айналды. Азаматтар өздерін толғандырған мәселені тікелей жеткізді, ал вице-министр өңір басшылығына бірқатар ұсыныс жолдайтынын айтты. Мұндай формат жергілікті проблеманы кабинетте емес, халықтың ортасында естуге мүмкіндік береді.
Алматы облысының дамуы қазір жаңа кезеңге өтіп жатыр. Халық санының өсуі, жаңа қалалардың қалыптасуы, мәдени мұраны сақтау, медиа кеңістікті дамыту, ҮЕҰ жобаларын көбейту және ономастикалық жұмысты жүйелеу бәрі бір-бірімен байланысты. Өңір үшін басты міндет – инфрақұрылымдық өсімді рухани және әлеуметтік дамумен қатар алып жүру.
Мәдениет нысаны салынса, ауылдың қоғамдық өмірі жанданады. Кітапхана жаңарса, жастарға білім мен шығармашылыққа жол ашылады. БАҚ дамыса, өңірдегі мәселе ашық айтылады. ҮЕҰ күшейсе, қоғамның өз ішінен бастама көтеріледі. Ономастика жүйеленсе, тарихи сана бекемделеді. Сондықтан Алматы облысындағы 2 жаңа құрылыс пен 7 жөндеу жұмысы жай ғана құрылыс жоспары емес, аймақтың мәдени тынысын кеңейтетін маңызды қадам ретінде бағалануы керек.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
