Автор: Лейла Болтаева

10 тамызда Қазақстанда Абай күні аталып өтіп жатыр. Биыл қазақтың ұлы ақыны, ағартушысы, философы және композиторы Абай Құнанбайұлының туғанына 181 жыл толды, – деп жазады Ertenmedia.kz. Абай 1845 жылы Семей өңірінде Құнанбай Өскенбайұлының отбасында дүниеге келген. Алғашқы білімін үйде алып, кейін Семейдегі Ахмет-Риза медресесінде оқыды. Орыс мектебіне де барып, араб және парсы тілдерін меңгерді. Науаи, Фирдоуси, Низами, Сағди, Жәми мен Хафиз мұрасымен танысты. Әкесінің қалауымен ел ісіне ерте араласқан Абай даладағы басқару дәстүрін, әдет-ғұрып құқығын терең білді. Алайда оның өмірлік мұраты әдебиет пен ағартушылыққа ұласты. Өлеңдері мен қара сөздерінде білім, еңбек, әділдік, адамгершілік, ел бірлігі және тұлғаның рухани жетілуі туралы…

Қазақстандық ультрамарафоншы Меңдібай Әлімғазинов Құрылтай депутаттарының 23 тамызда өтетін сайлауына қатысу үшін Астанадан Алматыға дейін 1300 шақырым жүгіруді жоспарлап отыр. «Құрылтайға жол» деп аталған бастама арқылы ол азаматтық таңдау мен сайлауға қатысудың маңызын өз үлгісімен көрсеткісі келеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. 58 жастағы Меңдібай Әлімғазинов марафонмен 30 жылдан астам уақыттан бері айналысады. Осы кезеңде ұзақ қашықтықтағы түрлі жарысқа қатысып, бірнеше рет жүлдегер атанған. 2017 жылы спортшы Astana Marathon жарысында өз жас санатында бірінші орын иеленді. 2021 жылғы Astana Marathon-да 50-54 жас санатында үшінші орынға тұрақтады. Меңдібай Әлімғазинов үшін Астана-Алматы бағыты да бөтен емес. 2018 жылы ол он ультрамарафоншыдан құралған командамен…

Жаңа Конституция әділ сот төрелігі мен адам құқықтарын қорғауға арналған конституциялық кепілдіктерді едәуір күшейтті. Қылмыстық процестегі жаңа тәсілдер жария және жеке мүдденің арасындағы құқықтық тепе-теңдікті сақтауға бағытталған, – деп жазады Ertenmedia.kz. Конституциялық Сот жұмыс істеген үш жарым жыл ішінде 88 нормативтік қаулы қабылдады. Олардың шамамен үштен бірі қылмыстық сот ісін жүргізу мәселелеріне қатысты. Аталған шешімдердің орындалуы қылмыстық-процестік заңнаманың бірқатар нормасын Конституция талаптарына сәйкестендіріп, азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктерін нығайтуға мүмкіндік берді. Менің ойымша, әділ сот төрелігі тек сот отырысының әділ өтуімен шектелмейді. Оның артында адамның бостандығын шектеу тәртібінен бастап, кінәсіздік презумпциясы, қорғану құқығы, соттың тәуелсіздігі мен процесс тараптарының теңдігіне дейінгі тұтас…

23 тамызда өтетін Құрылтай депутаттарының сайлауы Қазақстандағы саяси реформаларды практикалық кезеңге шығаратын маңызды науқан болмақ. Неміс сарапшысы Оливер Ролофстың пікірінше, мемлекеттік институттардың нығаюы мен азаматтардың саяси үдеріске кеңінен қатысуы Қазақстанның ішкі дамуына ғана емес, Германия және Еуропамен ұзақ мерзімді серіктестігіне де әсер етеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Орталық сайлау комиссиясының ресми дерегіне сәйкес, Құрылтай депутаттарын сайлау 2026 жылғы 23 тамызға белгіленген. Қазіргі уақытта партиялық тізімдер тіркеліп, сайлау науқаны белгіленген күнтізбе бойынша жүріп жатыр. Оливер Йоахим Ролофс — геосаясат, қауіпсіздік және стратегиялық коммуникация саласында жұмыс істейтін неміс сарапшысы. Ол Мюнхендегі COMMVISORY стратегиялық коммуникациялар және консалтинг компаниясының негізін қалаушы әрі басқарушы серіктесі.…

Маңғыстаудағы бес жартасты мешіттің ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енуі өңірдің тарихи ескерткіштерін қорғау мен басқаруға жаңа талап қойып отыр. Халықаралық мәртебе енді киелі орындарды сақтау, ғылыми зерттеу, реставрация және туристер ағынын ұйымдастыру ісін әлемдік стандарттарға бейімдеуді талап етеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар комитеті 2026 жылғы 29 шілдеде Пусан қаласында өткен 48-сессиясында «Маңғыстаудың жартасты мешіттері және олармен сабақтас қасиетті нысандар» кешенін Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізді. Сериялық нысанға Оғландыдағы Бекет ата, Шопан ата, Қараман ата, Шақпақ ата және Сұлтан үпі кешендері кіреді. ЮНЕСКО оларды мәдени мұраның II және III критерийлері бойынша таныды. Кешен тек мешіт ғимараттарымен шектелмейді. Оның құрамына…

Орталық Азия елдері Сырдария бассейніндегі суды есепке алуды автоматтандыруға бағытталған ортақ жоспар әзірлеуге келісті. Жаңа жүйе трансшекаралық судың нақты көлемін бақылап, мемлекеттер арасындағы су бөлу ісін ашық әрі дәл жүргізуге мүмкіндік бермек, – деп жазады Ertenmedia.kz. Түркістан қаласында Орталық Азияның Мемлекетаралық су шаруашылығын үйлестіру комиссиясының 94-отырысы өтті. Жиынға Қазақстанның Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов, Тәжікстанның Энергетика және су ресурстары министрі Далер Джума, Түрікменстанның Мемлекеттік су шаруашылығы комитетінің төрағасы Дурды Генджиев және Өзбекстанның Су шаруашылығы министрі Шавкат Хамраев қатысты. Басқосуға Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров пен Қазақстанның Өзбекстандағы елшісі Ералы Тоғжанов та келді. Тараптар 2026 жылғы вегетация кезеңінде Сырдария…

Жаңа Конституция Қазақстанның құқықтық жүйесін жаңғыртып қана қоймай, білім мен адами капиталды ел дамуының ұзақ мерзімді басымдығы ретінде айқындады. А. Байтұрсынұлы атындағы «Талдау» Ұлттық зерттеулер және білімді бағалау орталығы» АҚ Талдау, мониторинг және бағалау департаментінің директоры Гүлсәуле Қайраттың пікірінше, жаңа Негізгі заң мемлекетке заман өзгерісіне бейімделген білім саясатын қалыптастыруға берік құқықтық негіз береді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Бүгін әлем жаңа тарихи кезеңге аяқ басты. Жасанды интеллектінің қарқынды дамуы, цифрлық трансформация, климаттың өзгеруі және еңбек нарығындағы құрылымдық өзгерістер мемлекеттерден даму басымдықтарын қайта қарауды талап етіп отыр. Осындай кезеңде Конституцияны тек мемлекеттің Негізгі заңы ретінде қабылдау жеткіліксіз деп ойлаймын. Ол қоғамның алдағы…

Танымал адамдардың бейнесі мен дауысын пайдаланып жасалған дипфейктер ақпараттық ықпал етудің кең тараған құралына айналып келеді. Дезинформацияға қарсы іс-қимыл орталығы жаңа шығарылымында көпшілікке тараған бірнеше жалған видеоны талдап, мұндай контенттің қалай жасалатынын түсіндірді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Орталық мамандары зерттеген роликтерде қоғамға жақсы таныс тұлғаларға шын мәнінде ешқашан айтпаған сөздер телінген. Жасанды интеллект көмегімен адамның дауысы, бет қимылы мен сөйлеу мәнері көшіріліп, көрерменге шынайы мәлімдеме секілді ұсынылады. Мұндай технологияның негізгі күші – адамның танымал тұлғаға деген бастапқы сенімін пайдалану. Көрермен таныс жүзді көріп, таныс дауыс естігенде ақпараттың түпнұсқалығына күмән келтірмеуі мүмкін. Дәл осы психологиялық әсер жалған мәліметтің тез таралуына жағдай…

Шығыс Қазақстанның шалғай аудандарында ірі туристік инфрақұрылым салу табиғи ортаға белгілі бір салмақ түсіргенімен, экономикалық тұрғыдан тұтас өңірге жаңа тыныс бере алады. Катонқарағай, Марқакөл, Риддер және Алтай секілді аумақтар үшін туризм жай демалыс индустриясы емес, халықты ұстап қалатын, шағын бизнесті жандандыратын және жаңа жұмыс орнын ашатын мүмкіндікке айналып отыр, – деп жазады Ertenmedia.kz. Қазіргі турист бір ғана қызмет түрімен шектелмейді. Біреу тауға шаңғы тебуге келсе, екіншісі табиғат аясында серуендегісі келеді. Тағы бірі тыныш демалыс пен жоғары деңгейдегі сервисті таңдайды. Сондықтан заманауи туристік кластер әртүрлі табыс деңгейіндегі қонаққа лайық өнім ұсынуға тиіс. Премиум сегмент тек бес жұлдызды қонақүй салумен аяқталмайды. Жоғары…

23 тамызда өтетін Құрылтай депутаттарының сайлауы Қазақстандағы жаңа парламенттік модельді қалыптастырудың шешуші кезеңіне айналады. APRI Armenia қолданбалы саяси зерттеулер институтының сарапшысы Сергей Мелконянның пікірінше, дауыс беру қорытындысы елдің алдағы бес жылдағы заңнамалық күн тәртібіне ғана емес, Қазақстанның шетелдік серіктестерімен парламентаралық байланысына да ықпал етеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Орталық сайлау комиссиясының мәліметінше, 2026 жылғы 23 тамызда Қазақстан тарихында алғаш рет Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді. Науқан жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін ұйымдастырылып отырған алғашқы жалпыхалықтық сайлау саналады. Жаңа Негізгі заңға сәйкес, Құрылтай заң шығару билігін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган мәртебесіне ие болды. Бір палаталы орган 145 депутаттан құралады. Депутаттар біртұтас…