23 тамызда қазақстандықтар бір палаталы Құрылтайдың 145 депутатын партиялық тізім бойынша сайлайды. Дауыс беру бірнеше қарапайым кезеңнен тұрады, ал әр талап таңдау құпиясын, дауыстың теңдігін және сайлаушы еркіндігін қорғауға арналған, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Учаскеге бармас бұрын азамат сайлаушылар тізіміне енгізілгенін тексергені жөн. Тізімдер 7 тамыздан бастап танысуға беріледі. Тіркелген мекенжайында дауыс бере алмайтын адам 7–22 тамыз аралығында есептен шығару куәлігін ала алады. Оны беру 22 тамыз күні сағат 18:00-де тоқтатылады.
Дауыс беру 23 тамызда жергілікті уақыт бойынша сағат 07:00-ден 20:00-ге дейін өтеді. Учаскеге жеке куәлік немесе Қазақстан азаматының төлқұжатын алып бару қажет. Комиссия мүшесі аты-жөнді тізімнен тексеріп, бюллетень береді, ал сайлаушы оны алғанын қолымен растайды. Біреудің орнына дауыс беруге немесе өз дауысын басқа адамға тапсыруға болмайды.
Құрылтай бірыңғай жалпыұлттық округ бойынша сайланатындықтан, бюллетеньде тіркелген жеті саяси партияның атауы көрсетіледі. Олардың орналасу ретін Орталық сайлау комиссиясы жеребе арқылы анықтады. Сайлаушы жасырын дауыс беру кабинасына кіріп, өзі таңдаған нұсқаның оң жағындағы шаршыға анық белгі қояды. Кабинада бөгде адамның тұруына тыйым салынады.
Бюллетеньді өз бетімен толтыра алмайтын азамат сенетін адамның көмегін пайдалана алады. Алайда көмекші сайлау комиссиясының мүшесі, мемлекеттік орган қызметкері, партияның сенім білдірілген адамы, журналист немесе байқаушы болмауға тиіс. Көмек көрсеткен адамның аты-жөні сайлаушылар тізіміне жазылады.
Құрылтай сайлау рәсімінің негізгі тәртібі
2026 жылғы науқандағы негізгі жаңалықтың бірі – толтырылған бюллетеньді фотоға немесе видеоға түсіруге және оны дауыс беру күні таратуға тыйым салынуы. Демек, кабинада таңдауын суретке түсіріп, әлеуметтік желіге жариялауға болмайды. ОСК мұны дауыс құпиясын сақтау және саяси партияларға тең жағдай қалыптастыру қажеттілігімен түсіндіреді.
Белгі қойылған бюллетень дауыс беруге арналған жәшікке салынады. Рәсім бірнеше минутқа ғана созылғанымен, оны жеке толтыру мен жәшікке өз қолымен салу сайлаушы еркіндігін ешкім иемдене алмайтынын көрсетеді.
Денсаулығына байланысты учаскеге келе алмайтын, науқас туысын бағып отырған немесе учаске құрылмаған шалғай жерде жүрген азамат өзі тұрған жерде дауыс беруге өтініш бере алады. Жазбаша өтініш учаскелік комиссияға сайлау күні сағат 12:00-ге дейін түсуі керек. Комиссия мүшелері тасымалданатын жәшікпен барып, дауыс беру құпиясын қамтамасыз етеді.
Мүгедектігі бар сайлаушылар үшін кеңейтілген кабина, тактильді бағыттағыш, Брайль қарпіндегі трафарет, аудионұсқаулық, үлкейткіш әйнек және қосымша жарық қарастырылуға тиіс. Жергілікті атқарушы органдар инватакси қызметін ұйымдастырады. Мұндай жағдайлар сайлау құқығын нақты қолжетімді етуге бағытталған.
Азамат тізімнен өзін таппаса, учаскеден кетпей, комиссияға жүгініп, тіркелген мекенжайы туралы деректі тексерткені дұрыс. Сайлау рәсімі немесе комиссия әрекеті заңға қайшы деп есептеген адам жоғары тұрған сайлау комиссиясына, сотқа немесе прокуратураға шағымдана алады.
Құрылтай сайлауындағы таңдау бюллетеньге қойылған бір белгіден басталады. Алайда тізімді тексеру, құжат көрсету, кабинаның құпиялығы және бюллетеньді жәшікке салу тәртібі азаматтың даусын саяси мандатқа айналдыратын тұтас құқықтық тетік саналады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
