Күннің қызуын пайдаланып, суды тегін жылытуға бола ма? Оның ең қарапайым жолының бірі пластик бөтелке мен құбырдан жасалатын қолдан жасалған күн су жылытқышы. Сырттай қарағанда қарапайым қондырғы сияқты көрінеді. Су қызса, жоғары көтеріледі, суық су төмен түседі. Осындай айналымның арқасында электрсіз, сорғысыз-ақ су біртіндеп жылынып отырады, деп жазады Ertenmedia.kz.
Жүйенің негізгі идеясы өте түсінікті. Күн сәулесі мөлдір пластик бөтелкенің ішіне өтеді. Ішіндегі қара түске боялған құбыр немесе қара бет күннің қызуын жақсы сіңіреді. Содан құбыр ішіндегі су қыза бастайды. Қызған су жеңілдейді де, жоғарыдағы бакқа көтеріледі. Ал оның орнына төменнен салқын су келеді. Осылайша су өздігінен айналып жүреді. Мұны мамандар термосифон принципі деп атайды. Қарапайым тілмен айтқанда, ыстық су жоғарыға, суық су төменге кетеді.
Қондырғының ең маңызды бөлігі – күн коллекторы. Ол еңістеу етіп орнатылған бірнеше пластик бөтелкеден және олардың ішінен өтетін құбырдан тұрады. Бөтелке мұнда жай қап емес. Ол шағын жылыжай сияқты қызмет атқарады. Ішке түскен жылуды ұстап қалады. Содан құбыр тезірек қызады. Құбыр қара болса, әсері тіпті жақсы. Өйткені қара түс күн энергиясын көбірек жұтады.
Су жүйеге төмен жақтан кіреді. Ол әдетте коллектордың астыңғы бөлігіне беріледі. Сол су күннің қызуымен жылып, жоғарыдағы сақтау багына көтеріледі. Бак коллектордан биікте тұруы керек. Себебі жүйенің дұрыс жүруі үшін биіктік айырмасы қажет. Егер бак төмен тұрса, су өздігінен айналмайды. Сондықтан мұндай қондырғыны жасағанда ең алдымен осыны ескеру керек.
Жоғарыдағы бак жылыған суды жинап тұрады. Оны кейде жылуды жоғалтпау үшін сыртынан қаптап, оқшаулап қояға болады. Сонда су тез суып қалмайды. Бактың ішінде қалқымалы клапан болуы мүмкін. Ол судың деңгейін реттейді. Артық су тасып кетпесін деп төгінді шығатын жер де қарастырылады. Ал төменгі жағында суды босату немесе тазалау үшін ағызу нүктесі болады. Мұның бәрі қауіпсіздік пен күтім үшін керек.
Мұндай қондырғының тартымды жағы бағасының арзан болуы. Қолда бар пластик бөтелке, ПВХ құбыр, қара бояу, қарапайым жақтау арқылы су жылытатын жүйе жасауға болады. Ауылда, саяжайда, шағын шаруашылықта, жазғы асүйде, монша маңында осындай тәсіл пайдалы. Әсіресе жаз бен көктемде, күн мол түсетін өңірлерде жақсы нәтиже береді.
Тағы бір артықшылығы – электр сұрамайды. Яғни тоқ өшіп қалса да, күн бар кезде жұмыс істей береді. Қуат шығыны жоқ. Экологияға салмағы да жеңіл. Қоқысқа кететін пластик бөтелкені іске жаратып, күн энергиясын пайдаланасыз. Бір жағынан үнем, бір жағынан табиғатқа жанашырлық.
Бірақ мұндай жүйенің шектеуі де бар. Ең алдымен ауа райына тәуелді. Күн бұлтты болса, су баяу қызады. Қыста немесе суық аймақта тиімділігі төмендеуі мүмкін. Екіншіден, мұндай қолдан жасалған қондырғы көбіне тұрмыстық жеңіл қолдануға лайық. Яғни үлкен үйді толық ыстық сумен қамтамасыз ететін өндірістік жүйе деп қарамау керек. Ол шағын көлемге, маусымдық пайдалануға көбірек сай.
Контекст
Қауіпсіздік мәселесін де ұмытпаған жөн. Құбыр мен бак тым қатты қысымға арналмаған болса, жүйені жабық әрі қауіпті қысыммен пайдалануға болмайды. Артық су шығатын жері болғаны дұрыс. Қолданылған пластик пен құбыр күнге төзімді болуы керек. Ішетін суға пайдалансаңыз, материал сапасына ерекше қараған жөн. Кей жағдайда мұндай су жүйесін жуынуға, шаруашылыққа пайдалану орындырақ болады.
Жалпы алғанда, пластик бөтелкеден жасалатын күн су жылытқышы – қарапайым ойдан туған ақылды шешім. Күн сәулесін ұстап, суды біртіндеп жылытады. Сорғысыз жұмыс істейді. Қымбат техника сұрамайды. Ең бастысы, оны түсіну де қиын емес: күн қыздырады, қызған су жоғары көтеріледі, салқын су оның орнына келеді. Осындай қарапайым айналымнан-ақ кәдімгі пайдалы жүйе шығады.
Қазір энергия үнемдеу, шығынды азайту, қолда бар затты кәдеге жарату күн тәртібінен түспей тұр. Осындай кезде күн су жылытқышы сияқты шешімдер қарапайым халық үшін өте түсінікті әрі пайдалы жолға айналуы мүмкін. Күрделі технология болмай-ақ, дұрыс ойластырылған қарапайым жүйе де күнделікті тұрмысты жеңілдетеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
