Халықаралық ғарыш станциясында сұйықтық ішу Жердегідей қарапайым әрекет саналмайды. Микрогравитация жағдайында су ыдыстың түбіне жиналмайтындықтан, NASA астронавтары ұзақ жыл бойы сусынды түтікшесі бар арнайы қаптамадан ішіп келді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Ғарышкерлерге ұсынылатын сусын түрлері Жердегі мәзірден қатты ерекшеленбейді. Станцияда кофе, шай, алма сусыны, апельсин шырыны мен лимонад ішуге болады. Тек алкогольдік ішімдікке рұқсат жоқ.
Сусындардың көбі ұнтақ түрінде жеткізіліп, кейін сумен араластырылады. Бірнеше ай бойы орбитада өмір сүретін астронавтар үшін кофе, шырын және тағам түрлерінің әркелкі болуы күнделікті тұрмыстың қалыпты ырғағын сақтауға көмектеседі.
Кәдімгі кеседен ішу мәселесі 2008 жылы шешімін тапты. NASA астронавты Дон Петтит микрогравитацияда пайдалануға болатын капиллярлық кесе ойлап шығарды.
Арнайы ыдыстың пішіні сұйықтықтың беттік керілуі мен қабырғаға жабысу қасиетін пайдаланады. Соның арқасында сусын кесенің жиегіне қарай өздігінен жылжып, төгілмей ішуге мүмкіндік береді. Капиллярлық кесе ғарышта ойлап табылып, патенттелген алғашқы өнім ретінде тарихқа енді.
Су Халықаралық ғарыш станциясындағы ең бағалы ресурстың бірі саналады. Жүк кемелері орбиталық зертханаға күн сайын ұшпайтындықтан, әр литр есеппен жұмсалады. Станцияда бір мезетте 13 адамға дейін бола алатыны ескеріліп, NASA төтенше жағдайға арналған 818 литр су қорын тұрақты сақтайды.
Суды үнемдеу үшін станцияда қоршаған ортаны бақылау және тіршілікті қамтамасыз ету жүйесі жұмыс істейді. ECLSS деп аталатын кешен пайдаланылған суды, ауадағы ылғалдан жиналған конденсатты және астронавтардың зәрін тазартып, қайта айналымға жібереді.
Жүйе станциядағы судың шамамен 90 пайызын қалпына келтіре алады. Қайта өңдеуге ашық ғарышқа шығу кезінде скафандрдың ылғалдандыру жүйесінде пайдаланылған су да жіберіледі. Тазартылған су қатаң тексеруден өткеннен кейін қайта қолдануға жарамды болады.
Ғарышкерлер суды ішуге ғана пайдаланбайды. Олар денесін су сіңірілген губкамен сүртіп, шаюды қажет етпейтін арнайы құралдармен жуынады. Тіс тазалау кезінде жұтуға қауіпсіз паста қолданылады, өйткені оны Жердегідей раковинаға түкіру мүмкін емес.
Шаш жуу тәсілі де өзгеше. Астронавт суды бас терісіне аз мөлшерде жағады. Беттік керілу әсерінен су жан-жаққа ұшып кетпей, шаш арасында сақталады. Шаюды барынша азайтатын арнайы сусабындар пайдаланылады.
Су ғарыш тағамын әзірлеуге де қажет. Мәзірдегі кей өнім сусыздандырылған күйде жеткізіліп, тамақтанар алдында қайта ылғалдандырылады.
Астронавтар тағам түрлерін миссия басталмай тұрып таңдайды. Негізгі ас мәзірі сегіз күндік цикл бойынша жасалып, сапар барысында қайталанып отырады. Ұзақ экспедиция кезінде тағамның бірсарынды болмауы үшін мәзірге қосымша өнім енгізілуі мүмкін.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
