Қазақстанда пәтер сататындарға қатысты салық тәртібі өзгерді. Енді үйді салықсыз сату үшін бұрынғы бір жыл жеткіліксіз болуы мүмкін, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Мемлекеттік кірістер комитеті жаңа Салық кодексіне қатысты түсіндірмесінде 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін тіркелген жылжымайтын мүлікке иелік ету мерзімі екі жыл болатынын көрсетті. Бұрын пәтер, үй, саяжай, гараж секілді мүлікті бір жылдан кейін сатса, құн өсімінен салық туындамайтын. Енді жаңа тіркелген мүлік бойынша қауіп күшейді.
Екі жылдық өлшем кімге қатысты?
Жаңа тәртіп 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін меншікке тіркелген жылжымайтын мүлікке қолданылады. Яғни адам пәтерді 2026 жылы сатып алып, оны екі жылға жеткізбей қымбатқа сатса, салық төлеу мәселесі туындауы мүмкін.
Ал 2025 жылы сатып алынған пәтерге бұрынғы тәртіп сақталады. МКК түсіндірмесінде 2025 жылы алынып, мемлекеттік тіркеуден өткен мүлік бір жылдан кейін сатылса, құн өсімінен кіріс пайда болмайтыны айтылған.
Салық бүкіл бағаға салынбайды
Көп адам пәтер 40 млн теңгеге сатылса, салық сол сомадан алынады деп ойлайды. Негізі олай емес. Салық тек құн өсімінен, яғни сатып алу бағасы мен сату бағасының айырмасынан есептеледі.
Мысалы, пәтер 30 млн теңгеге алынып, 40 млн теңгеге сатылса, салық салынатын кіріс 10 млн теңге болады. МКК бұрынғы түсіндірмесінде де мүлікті өткізу кезіндегі кіріс сату бағасы мен сатып алу бағасы арасындағы оң айырма ретінде анықталатынын көрсеткен.
Кім 15 пайыз төлейді?
2026 жылдан бастап мүліктік табысқа прогрессивті ЖТС қолданылады. Егер құн өсімі 8 500 АЕК-тен аспаса, 10 пайыз салық салынады. 2026 жылы 8 500 АЕК 36 млн 762 500 теңгеге тең.
Егер пәтерден түскен пайда осы межеден асса, 36 762 500 теңгеге дейінгі бөлікке 10 пайыз, ал асқан бөлікке 15 пайыз есептеледі. Мысалы, пәтерден түскен құн өсімі 40 млн теңге болса, бюджетке 4 161 875 теңге ЖТС төлеу керек деген есеп Мемлекеттік кірістер органдарының түсіндірмесінде көрсетілген.
Пайда болмаса, салық та жоқ
Пәтер екі жылға жетпей сатылса да, адам одан пайда таппаса, салық салынатын кіріс шықпайды. Мысалы, 35 млн теңгеге алынған пәтер дәл сол бағаға немесе арзанырақ сатылса, құн өсімі жоқ.
Сондықтан басты сұрақ пәтердің қанша жыл тұрғанында ғана емес. Негізгі өлшем үшеу: мүлік қашан тіркелді, қанша уақыт иелікте болды және сатудан нақты пайда түсті ме.
Декларацияны ұмытпау керек
Мүліктік кіріс шыққан адам 270.00 нысаны бойынша кірістер мен мүлік туралы декларация тапсыруға тиіс. Декларация табыс алынған жылдан кейінгі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірілмей беріледі. Салық 25 қыркүйекке дейін төленеді.
Мысалы, пәтер 2026 жылы сатылып, құн өсімінен кіріс түссе, декларация 2027 жылғы 15 қыркүйекке дейін тапсырылады. ЖТС 2027 жылғы 25 қыркүйекке дейін төленуі керек.
Нарыққа әсері қандай?
Жаңа тәртіп пәтер алып, оны қысқа уақытта қымбатқа сатып жіберетіндерге көбірек әсер етеді. Әсіресе жаңа үйлерден ерте кезеңде пәтер алып, кейін нарық өскенде пайдамен шығуды ойлайтындар үшін салық есебі маңызды бола бастайды.
Қазақстанда тұрғын үй мәмілесі аз емес. Ұлттық статистика бюросының дерегінше, 2026 жылғы наурызда елде 28 493 тұрғын үй сату-сатып алу мәмілесі тіркелген. Ең көп мәміле Алматы, Астана және Қарағанды облысында жасалған.
Басты қорытынды
Пәтер сататын адам енді үш нәрсені алдын ала тексеруі керек: меншікке тіркелген күн, сатып алу бағасы және сату бағасы. 2026 жылдан кейін алынған үй екі жылға жетпей қымбатқа сатылса, салық шығуы мүмкін.
Жаңа тәртіп қарапайым үй иесіне емес, қысқа мерзімде пайда көріп сататындарға көбірек тиеді. Бірақ құжат дұрыс сақталмаса, сатып алу бағасы дәлелденбесе немесе декларация уақытында тапсырылмаса, кез келген сатушы артық әуреге түсуі ықтимал.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
