АҚШ-тың Миссури ғылым және технологиялар университетінің зерттеушілері автожолдарда жарықтар мен шұңқырлар пайда болғанға дейін асфальттың ішкі тозуын ерте анықтайтын тың технологияны ұсынды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Асфальт жолдар әлемде 1870 жылдан бері төселіп келеді. Тіпті қазір шұңқырларды тауып, жамайтын арнайы роботтар бар. Алайда ауа райы мен уақыттың әсерінен битум мен асфальт құрылымының қалай өзгеретіні осы уақытқа дейін молекулалық деңгейде толық түсіндірілмеген еді. Соның салдарынан жол қызметтері ақауды тек жол беті ойылып, көлік қозғалысына қауіп төнгенде ғана байқайды.
Медициналық МРТ қағидаты қалай көмектеседі?
Ғалымдар тобы асфальт сынамаларын зерттеу үшін медициналық магнитті-резонанстық томографиямен (МРТ) бірдей қағидатқа негізделген ядролық магниттік резонанс (ЯМР) спектрометрін қолданды. Құрылғы материал бөлшектерін қоздырып, олардың бастапқы қалпына келу уақытын өлшеу арқылы ішкі физикалық-химиялық өзгерістерді тіркейді.
Миссури ғылым және технологиялар университетінің химия профессоры, зерттеу жетекшісі Клаус Воелк жобаның мәнін түсіндірді.
«Көпшілік шұңқырды көрсе, мен ғылыми мүмкіндікті көремін. Біздің әдіс қатерлі ісікті ерте кезеңде анықтауға арналған МРТ аппараты секілді, тек мұнда асфальттың бүліну процесі зерттеледі», – деді ол.
Асфальттың негізін ұстап тұратын тұтқыр зат — мұнай өңдеуден қалатын битум қоспасы. Бұл материал миллиондаған жылдар бойы жер астында ауа мен күн сәулесі тимей сақталған. Алайда оны тас, қиыршық тастармен араластырып жолға төсеген сәттен бастап, оттегі мен ультракүлгін сәулелердің әсерінен тотығу процесі жүреді. Уақыт өте келе иілгіштігін жоғалтқан материал морт сынатын күйге түседі.
Климат айырмашылығы және жаңа стандарттар
Жолдың сапасын сақтау тек химиялық құрамға ғана емес, нақты аймақтың ауа райына да тікелей байланысты. Солтүстік өңірлерде тоң басу мен еру циклдері асфальтты тез бұзса, оңтүстік аймақтарда аптап ыстық жолды жұмсартып, ауыр жүк көліктерінің астында ойылуына себеп болады.
Зерттеу тобының мүшесі Кэтрин Скаггс климаттың жол төсеміне әсері туралы маңызды пікір білдірді.
«Миннесота штатындағы жолдарға қажетті күтім Луизианадағы талаптардан мүлдем өзгеше, өйткені жергілікті климат жол төзімділігіне тікелей әсер етеді», – деп нақтылады ол.
Әлем елдері қазір пластик қосылған жолдарды немесе өзін-өзі қалпына келтіретін бетон қоспаларын сынақтан өткізіп жатқанымен, асфальтты толық алмастыратын балама әзірге жоқ. Сондықтан тозуды ерте анықтау коммуналдық қызметтерге асфальтты жаңартатын арнайы майлар мен қоспаларды дер кезінде қолдануға жол ашады. Ғалымдардың айтуынша, аталған технология жол жөндейтін ұйымдарға миллиондаған қаржыны үнемдеп, шұңқырлардың пайда болуының алдын алуға мүмкіндік береді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
