Жүрек саулығы туралы сөз болғанда көп адам холестеринді екіге бөледі. Олар «жақсы» HDL және «жаман» LDL, деп жазады Ertenmedia.kz.
Көп жылдан бері дәрігерлер LDL деңгейін төмен ұстауды басты мақсаттың бірі ретінде түсіндіріп келді. Бірақ кейінгі зерттеулер холестерин тақырыбында үшінші маңызды ойыншы бар екенін көрсетіп отыр. Ол remnant cholesterol, қазақша айтқанда, қалдық холестерин.
Ғалымдардың пікірінше, бұл көрсеткіш жүрек-қан тамырлары аурулары қаупін бағалауда ерекше маңызды болуы мүмкін. Себебі remnant cholesterol триглицеридке бай липопротеин бөлшектерінің құрамында жүреді. Кей зерттеулерде оның жоғары деңгейі ишемиялық жүрек ауруы, атеросклероз және жүрек-қан тамырлары қаупімен байланысты екені айтылған.
Холестериннің өзі ағзаға қажет зат. Ол жасуша түзуге, гормон өндіруге және жүйке жүйесінің қалыпты жұмысына қатысады. Мәселе оның қанда қалай тасымалданатынында. Холестерин суда ерімейтін майлы зат болғандықтан, ағза оны арнайы липопротеин бөлшектері арқылы тасымалдайды.
LDL холестеринді тіндерге жеткізеді, HDL артық холестеринді бауырға қайта апарады. Ал remnant cholesterol көбіне VLDL және хиломикрон қалдықтары сияқты триглицеридке бай бөлшектермен байланысты.
Қауіп осы бөлшектер қан тамырлары қабырғасына еніп, онда қабыну үдерісін күшейткен кезде туындайды. Уақыт өте келе бұл майлы түйіншектердің, яғни атеросклероздық бляшкалардың қалыптасуына ықпал етуі мүмкін. Мұндай бляшка үлкейсе немесе жарылса, қан ағымын бөгеп, инфаркт немесе инсульт қаупін арттырады.
Талдауда көрінбейді!
Мәселенің күрделі тұсы remnant cholesterol әдеттегі талдауда бөлек жол болып көрсетіле бермейді. Көп жағдайда адам жалпы холестерин, LDL, HDL және триглицерид деңгейін ғана көреді. Егер талдауда бұл үш көрсеткіш берілсе, remnant cholesterol шамамен былай есептеледі, жалпы холестериннен LDL мен HDL алынады. Яғни қалған бөлік осы қалдық холестеринге жақын көрсеткіш ретінде қаралады.
Егер мұндай есеп жасау қиын болса, триглицерид деңгейіне назар аударған жөн. Америкалық жүрек қауымдастығы мен Cleveland Clinic дерегіне сәйкес, ересектер үшін триглицеридтің 150 мг/дл-ден төмен болуы қалыпты саналады. 150-199 мг/дл – жеңіл жоғарылау, 200-499 мг/дл – жоғары, ал 500 мг/дл-ден асса өте жоғары деңгей ретінде бағаланады.
Remnant cholesterol-ді төмендетуге қатысты дәрігермен кеңесу маңызды. Статиндер LDL деңгейін жақсы түсіргенімен, remnant cholesterol-ге әсері әлсіздеу болуы мүмкін. Сондықтан бұл бағытта жаңа дәрілер зерттеліп жатыр. Бірақ өмір салты әлі де басты рөл атқарады.
Ең алдымен қант пен тазартылған көмірсуды азайту керек. Тәтті сусын, ақ нан, торт, печенье сияқты тағамдар бауырда триглицерид түзілуін күшейтеді. Ал триглицерид көбейсе, remnant cholesterol де жоғарылауы мүмкін. Майлы қызыл ет пен сары майды азайтып, балық, зәйтүн майы, жаңғақ, бұршақ, көкөніс пен талшыққа бай тағамдарды көбейту пайдалы.
Алкоголь де триглицеридті арттыруы мүмкін. Сондықтан оны шектеу жүрек-қан тамырлары қаупін азайтуға көмектеседі. Артық салмақ, әсіресе іш маңындағы май, remnant cholesterol деңгейіне әсер етуі ықтимал. Салмақ азайса, триглицерид пен қалдық холестерин де төмендеуі мүмкін.
Бұл тақырыптың негізгі сабағы қарапайым: холестеринді тек «жақсы» және «жаман» деп екіге бөлу жеткіліксіз. Егер LDL қалыпты көрінсе де, триглицерид жоғары болса, жүрекке қатысты қосымша қауіп сақталуы мүмкін. Сондықтан қан талдауын дәрігермен бірге толық қарап, жалпы тәуекелді жас, салмақ, қан қысымы, қант диабеті, темекі және тұқымқуалаушылықпен бірге бағалаған дұрыс.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
