Қазақстанда зейнетақы активтерін инвестициялау тәртібін түбегейлі өзгерту көзделіп отыр. Жаңа үлгі салымшының жасына қарай табыс пен тәуекел арасындағы тепе-теңдікті автоматты түрде реттеуге негізделмек, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі инвестициялық портфельдің құрылымын адамның өмірлік кезеңіне бейімдейтін стратегия әзірлеп жатыр. Жас салымшылардың жинағында табысы жоғары, алайда нарықтық тәуекелі басым құралдардың үлесі көбірек болуы мүмкін. Зейнет жасына жақындаған сайын қаражат біртіндеп тұрақты әрі сенімді активтерге ауыстырылады.
Қаржы нарығында мұндай тәсіл «өмірлік цикл стратегиясы» деп аталады. Оның мақсаты – еңбек жолының басында ұзақ инвестициялық көкжиекті пайдаланып, жинақтың кірістілігін арттыру. Зейнетке шығатын уақыт жақындағанда басты басымдық жиналған қаражатты сақтау болады.
Салымшыға акцияларды өз бетінше таңдап, бағалы қағаздар нарығын күн сайын бақылаудың қажеті болмайды. Портфельдің арақатынасы жас ерекшелігіне сәйкес автоматты түрде қайта қаралады. Соның арқасында инвестициялық шешім қабылдауға тәжірибесі жетпейтін азаматтар да жаңа үлгіге қатыса алады.
Қазіргі жүйеде салымшылардың едәуір бөлігіне ұқсас инвестициялық тәсіл қолданылады. Ұсынылып отырған модель баршаға ортақ портфельден бас тартып, әр жас санатына бөлек тәуекел деңгейін белгілеуді көздейді. Алайда жоғары ықтимал табысқа кепілдік берілмейді, өйткені нарықтық құралдардың бағасы өсуі де, төмендеуі де мүмкін.
Реформа аясында зейнетақы активтерінің елеулі бөлігін жеке басқарушы компанияларға беру жоспарланған. Мұндай қадам нарықтағы бәсекені күшейтіп, басқарушыларды жоғары нәтиже көрсетуге ынталандыруы ықтимал. Мемлекеттік және жеке басқарушылардың қызметін салыстыруға мүмкіндік беретін айқын өлшемдер де қажет болады.
Ұлттық банк зейнетақы активтерін басқару жүйесіндегі негізгі институционалдық рөлін сақтайды. Жеке компанияларға капиталдың жеткіліктілігі, тәуекелді басқару және есептіліктің ашықтығы бойынша күшейтілген талап қойылмақ. Олардың қызметі қаржы нарығын реттеушінің бақылауында болады.
Жаңа модель азаматтарға несімен қызық?
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Бағалы қағаздар нарығы департаментінің директоры Иван Мойсовтың айтуынша, басқарушы белгіленген талаптарды бұзып, салымшыға залал келтірсе, шығын өтелуге тиіс. Адал емес әрекет салдарынан келген зиян үшін де жауапкершілік қарастырылады. Мұндай қорғаныс тетігі азаматтардың жинағын жеке басқаруға беру кезіндегі сенімді күшейтуге бағытталған.
Жеке басқарушы банкротқа ұшыраған жағдайда зейнетақы активтері оның мүлкіне қосылмайды. Жинақ компанияның кредиторлар алдындағы берешегін өтеуге жұмсалмай, салымшының меншігі ретінде қорғалуға тиіс. Демек басқарушының қаржылық мәселесі азаматтың зейнетақы қаражатын жоғалтуға әкелмеуі қажет.
Жаңа модель азаматтарға зейнетақы жинағын тікелей инвестициялау міндетін жүктемейді. Негізгі шешімдерді кәсіби басқарушылар қабылдап, портфель белгіленген стратегия бойынша қайта теңгеріледі. Салымшы үшін кірістілік, комиссия және тәуекел деңгейі туралы ақпараттың түсінікті берілуі шешуші мәнге ие болмақ.
Жүйені 2030 жылға дейін кезең-кезеңімен енгізу жоспарланып отыр. Қазір аталған тетіктер әзірлену үстінде, сондықтан олар қолданысқа енді деп қабылдауға болмайды. Нақты мерзім, активтердің үлесі және басқарушыларға қойылатын талаптар тиісті құжаттар бекітілгеннен кейін белгілі болады.
Реформаның ұзақмерзімді нәтижесі басқару сапасы мен бақылаудың пәрменділігіне байланысты. Табыстылыққа ұмтылу салымшының ақшасын сақтау міндетімен қатар жүруге тиіс. Сондықтан жаңа жүйенің басты сынағы бәсеке қалыптастырумен бірге әр азаматтың болашақ зейнетақысын нарықтық күйзелістен сенімді қорғау болмақ.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
