Елдің зейнетақы жинақтарын екінші деңгейлі банктердің депозитіне үлестіріп беру тиімсіз әрі қаржы жүйесі үшін қауіпті қадам болуы мүмкін. Мұндай ұстанымды Қаржыгерлер қауымдастығы кеңесінің төрайымы Елена Бахмутова БЖЗҚ ұйымдастырған арнайы подкаст барысында мәлімдеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Депозит көкжиегінің қысқалығы
Қаржыгердің айтуынша, желіде «зейнетақы ақшасын екінші деңгейлі банктердің депозиттеріне орналастырсақ, әлдеқайда жоғары табыс алар едік» деген пікір жиі кездеседі. Бахмутова теория жүзінде мұндай тетіктің мүмкін көрінетінін, алайда іс жүзінде банктік модель зейнетақының ұзақмерзімді табиғатына мүлде үйлеспейтінін алға тартты.
Басты кедергілердің бірі – депозиттердің инвестициялық мерзімі. Қазір еліміздегі екінші деңгейлі банктер ұсынатын мерзімді салымдар небәрі үш жылдан аспайды.
«Тіпті қазір ұсынылып жүрген мерзімді депозиттердің өзі үш жылға ғана арналған. Яғни инвестициялау көкжиегі өте қысқа. Ал депозиттер арқылы тек қысқамерзімді қарыздарды ғана қаржыландыруға болады. Егер зейнетақы жинақтарын қысқамерзімді қағаздарға ауыстырып жіберсек, елде 30 жыл бойы қалыптасқан бәсекелестік артықшылықты жоғалтамыз», – деді Елена Бахмутова.
28 триллиондық әлеует және кепілдік шегі
Қаржыгер екінші деңгейлі банктердегі жеке тұлғалардың депозиттеріне мемлекет тарапынан берілетін кепілдік шегі 20 миллион теңгеден аспайтынын еске салды. Ал зейнетақы жүйесіндегі әрбір азаматтың жинағы ондаған жылдарға сақталып, оған инфляциядан кем түспейтін тұрақты өсім қамтамасыз етілуі шарт.
Қазір БЖЗҚ активтерінде 28 триллион теңгеден астам қаржы шоғырланған. Бұл көрсеткіш Қазақстандағы барлық жеке тұлғалардың банктердегі жиынтық депозит көлемімен теңеседі.
Зейнетақы активтері – елдің экономикалық дамуына ұзақ мерзім бойы қызмет ететін ең ірі ішкі ресурс. Мұндай орасан қаражатты банктерге қысқа мерзімге бөлшектеп беру мемлекеттің инвестициялық әлеуетін әлсіретеді.
Қор активтерін басқарудың жаңа бағыты
Сарапшы зейнетақы қаражатын жай ғана банктерге депозит ретінде таратпай, мемлекеттік бағалы қағаздар немесе сенімді ұзақмерзімді борыштық құралдар арқылы ірі инфрақұрылымдық жобаларға салу қажеттігін атап өтті. Мұндай қадам экономиканы жандандырумен бірге салымшылардың қаражатын құнсызданудан қорғайды.
Қазір Ұлттық банк капитал нарығындағы тікелей қатысуын біртіндеп азайтып, инвестициялық басқаруды кезең-кезеңімен нарыққа және БЖЗҚ мамандарына беруді жоспарлап отыр. Жеке басқарушы компаниялардың рөлін арттыру арқылы салымшыларға өз портфелін таңдауға көбірек мүмкіндік берілмек.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
