Жасанды интеллект инфрақұрылымына қажет электр энергиясының күрт өсуі әлемдік энергетика саласы мен жергілікті тұрғындар арасында үлкен дау туғызып келеді. Алайда энергетикалық нарықтарда енгізіле бастаған жекешеленген арнайы тарифтік жүйелер технологиялық алпауыттардың да, қатардағы тұтынушылардың да мүддесін қорғаудың жаңа тетігіне айналуда, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
АҚШ-та жасанды интеллектке арналған дата-орталықтардың жедел қарқынмен бой көтеруі энергетикалық желілерге бұрын-соңды болмаған салмақ түсірді. Технологиялық гиперскейлерлер уақыттан ұтылмау үшін желіге қосылу мерзімін барынша жеделдетуге ұмтылуда. Бірақ олардың бұл қадамына жергілікті тұрғындар мен реттеуші органдар тарапынан қатаң қарсылық көбейіп, бірқатар өңірлерде тіпті жаңа құрылыстарға уақытша мораторийлер жарияланды.
Қоғамның қарсылығы және қымбатшылық қаупі
Азаматтардың басты қаупі – алып деректер орталықтарының кесірінен қарапайым отбасыларға келетін электр қуатының төлемақысы шарықтап кетуі мүмкін деген алаңдаушылыққа саяды. Әдетте коммуналдық кәсіпорындар ірі өндірістерді қосу үшін жаңа электр станциялары мен желілер салады. Егер бұл шығындар баршаға ортақ тарифтер арқылы өтелсе, негізгі салмақ қарапайым тұрғындардың мойнына түседі.
«Триллиондаған долларлық технологиялық алпауыт өз қаласында орталық ашты деп қарт ата-аналардың электр түбіртегіндегі сан екі есе өспеуі керек», – деп түсіндірді 2nd Market Capital Advisory инвестициялық директоры Дейн Боулер.
Сонымен қатар IT секторының өзгермелі табиғаты қосымша қаржылық қауіп тудырады. Металлургия немесе өндірістік зауыттар сияқты емес, деректер орталықтары үшін ғимараттың өзінен гөрі есептеу қуаты маңызды. Егер компания нарықтағы жағдайға байланысты жобаны қысқартып немесе тоқтатып тастаса, салынған инфрақұрылым бос қалып, шығынды өтеу тағы да жергілікті халыққа жүктелуі ықтимал.
Энергетика алпауыттарының тиімді формуласы
Бұл түйткілді шешу үшін Duke Energy және WEC Energy Group секілді жетекші энергетикалық компаниялар арнайы, жеке дара келісімшарттық тарифтерді ұсынды. Жаңа тарифтік талаптар технологиялық алпауыттардың инфрақұрылымға кететін барлық шығынды толық өз мойнына алуын заңды түрде міндеттейді.
Мәселен, Duke Energy компаниясы Солтүстік Каролина коммуналдық қызметтер комиссиясына 50 мегаваттан асатын ірі жүктемелер үшін жаңа талаптар енгізуді ұсынды. Бұл жүйе бойынша гиперскейлерлер 10 жылдан 15 жылға дейінгі мерзімге ұзақмерзімді келісімшарт жасайды. Тіпті электр қуатын толық пайдаланбаған жағдайда да келісілген көлемнің кемінде 75 пайызын төлеуге міндеттеледі. Оған қоса, желіге қосылу құны алдын ала өндіріледі, ал келісімшарт мерзімінен бұрын бұзылса, қалған соманың кемінде 25 пайызы айыппұл ретінде алынады.
Осыған ұқсас ережені Висконсин штатының реттеуші органы да бекітті. Мұнда WEC Energy ұсынған талапқа сәйкес, 100 мегаваттан асатын тұтынушылар 15 жылдық міндетті келісімге қол қойып, жаңа генерация мен желі құрылысының барлық шығынын 100 пайыз өтейді.
Баршаға тиімді инвестициялық модель
Мұндай қатаң шарттарға қарамастан, технологиялық компаниялар келісімге баруға дайын. Өйткені жасанды интеллект жарысында олар үшін ең басты фактор – уақытты үнемдеп, нарыққа тезірек шығу. Аталған тарифтер жобаларды көп жылға созылатын бюрократиялық тексерістер мен жергілікті наразылықтардан қорғайды.
«Жаңа жекешеленген тарифтер энергетика кәсіпорындарына табысты кепілдендіріп, реттеушілерге халықтың шығынын өсірмеуге, ал IT алпауыттарға желіге жедел қосылуға мүмкіндік беретін тепе-теңдік қалыптастырады», – деп бағалады талдаушылар.
Нәтижесінде, келісімшарт мерзімі аяқталған соң салынған энергетикалық станциялардың құны толық өтеліп, төмен маржиналды өзіндік құнға ие болады. Бұл болашақта қатардағы тұтынушылар үшін электр бағасын төмендетуге немесе тұрақты ұстап тұруға негіз қалайды. Мұндай озық реттеу саясатын енгізген аймақтар экономикалық өсімге қол жеткізсе, қатаң тыйым салған өңірлер инвестициядан қағылуы мүмкін.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
