Қазақстандағы баспана бағасының өсуі ипотека нарығының құрылымын өзгертті. 2026 жылдың алғашқы жартысында 20 млн теңгеден басталатын несиелердің үлесі 40 пайызға жуықтады, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының мәліметінше, бір жыл бұрын ірі ипотекалардың үлесі 31,4 пайыз болған. Қазір әрбір он ипотекалық қарыздың төртеуі 20 млн теңгеден асады. Ал 10 млн теңгеге дейінгі несиелердің үлесі 20,7 пайыздан 16,5 пайызға төмендеді.
Берілген ипотекалық несиенің орташа сомасы 12,4 млн теңгені құрады. Өтінім саны 13,4 пайызға азайып, 419,2 мыңға дейін түскен. Соған қарамастан қарыз беру көлемі 12,4 пайызға өсіп, 1,1 трлн теңгеден асты.
Нарықтағы мұндай өзгерістің негізгі себебі баспана құны мен халық табысы арасындағы алшақтыққа тіреледі. Бір жыл ішінде жаңа тұрғын үй 15,5 пайызға, қайталама нарықтағы пәтер 11,8 пайызға қымбаттады. Халықтың нақты табысы осы аралықта небәрі 0,1 пайызға өскен.
Бұрын 10-15 млн теңгелік ипотекамен алынған пәтер енді 20 млн теңгеден жоғары қарызды қажет етеді. Сондықтан өтінім саны қысқарғанымен, әрбір рәсімделген несиенің көлемі ұлғайып отыр. Қымбатшылық тұрғындарды бастапқы жарнаны көбейтуге немесе ұзақ мерзімді ірі міндеттеме алуға мәжбүрлейді.
Ипотека нарығын негізінен мемлекеттік жеңілдетілген бағдарламалар ұстап тұр. Отбасы банктің несие беру көлемі 32,8 пайызға өсіп, 916,7 млрд теңгеге жетті. Қазір банкке еліміздегі жиынтық ипотекалық портфельдің шамамен 60 пайызы тиесілі.
Банктердің жалпы ипотекалық портфелі 7,2 пайызға ұлғайып, 7,5 трлн теңгені құрады. Ал коммерциялық ипотека бойынша берілген қарыз саны 39 пайызға қысқарды. Мұндай айырмашылық нарықтың мемлекеттік қолдау тетіктеріне тәуелді болып қалғанын аңғартады.
Ипотека бойынша мерзімі өткен берешек деңгейі 0,41 пайыз шамасында сақталып отыр. Көрсеткіш қарыз алушылардың төлем тәртібі әзірге тұрақты екенін білдіреді. Алайда қарыз көлемінің ұлғаюы үй шаруашылықтарының ұзақ мерзімді қаржылық жүктемесін арттырады.
Нарыққа қосымша қаржы зейнетақы жинақтары арқылы келіп жатыр. 2026 жылдың алғашқы алты айында қазақстандықтар Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан 407,5 млрд теңге алды. Көрсеткіш былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 59 пайызға жоғары.
Сарапшылар екінші жартыжылдықта ипотекаға сұраныс қайта жандануы мүмкін деп есептейді. Өсімге банктер мен құрылыс компанияларының бірлескен бағдарламалары ықпал етуі ықтимал. Дегенмен тұрғын үй бағасы нақты табыстан жылдам өссе, нарықтағы басты үрдіс аз өтінім мен үлкен қарыз болып қала береді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
