Қазақстанда ұлттық пошта операторының атын жамылып, азаматтардың банктік шоттары мен жеке мәліметтерін қолды ететін жаңа интернет-алаяқтық толқыны өршіп тұр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бас прокуратура телефондарға тарап жатқан күмәнді хабарламаларға байланысты ресми мәлімдеме жасап, тұрғындарды сақ болуға шақырды.
Жалған сәлемдеме және фишингтік тұзақ
Алаяқтардың қолданып отырған жаңа тәсілі қарапайым психологиялық айлаға негізделген. Тұрғындардың ұялы телефонына немесе мессенджерлеріне: «Сіздің атыңызға сәлемдеме келді, алайда мекенжай дұрыс көрсетілмегендіктен жеткізу тоқтатылды. Мекенжайды жаңарту үшін мына сілтемеге өтіңіз» деген мазмұнда хабарлама түседі.
Хатта көрсетілген сілтеме сырт көзге «Қазпоштаның» ресми порталынан аумайтын жалған интернет-парақшаға апарады. Ол жерде пайдаланушыдан мекенжайды растау және жеткізу құнын қайта есептеу үшін болмашы соманы (мәселен, 100-200 теңге) төлеу талап етіледі.
Қауіптің көкесі осы сәтте басталады. Азамат өз қолымен банк картасының барлық мәліметтерін — нөмірін, қолданылу мерзімін және картаның сыртындағы үш таңбалы құпия CVV/CVC кодын жазады. Соңында ұялы телефонға келген бір реттік құпия кодты енгізген сәтте, қаскөйлер шоттағы барлық ақшаны қағып алады немесе картаны электронды әмияндарға байлап, лезде шетелдік есепшоттарға аударып жібереді.
Бас прокуратураның қатаң ескертуі
Бас прокуратура ұлттық оператордың қызмет көрсету тәртібіне назар аударып, ресми мекеменің ешқашан мұндай тәсілмен ақпарат жинамайтынын еске салды.
Құқық қорғау органы азаматтарға мынадай қарапайым қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтауды тапсырады:
«Қазпошта» сәлемдеме туралы ресми хабарламаларды тек бекітілген қысқа нөмірлер (1499) немесе ресми қосымша арқылы ғана жолдайды;
Мекеме қызметкерлері мекенжайды анықтау үшін банк картасының деректерін, әсіресе құпия CVV кодын ешқашан сұрамайды;
Белгісіз нөмірлерден келген кез келген сілтемеге өтпеу, сайттың домендік атауын мұқият тексеру қажет.
Егер азамат байқаусызда карта мәліметтерін енгізіп үлгерсе, шұғыл түрде банктің мобильді қосымшасы арқылы картаны бұғаттап, банк орталығына және ішкі істер органдарына жүгінуі шарт.
Схема неге тез нәтиже беруде?
Алаяқтардың бұл айласының жаппай сипат алуы — еліміздегі электронды сауданың күрт дамуымен тікелей байланысты. Қазіргі уақытта миллиондаған қазақстандық Қытайдың танымал онлайн-базарларынан (Temu, Pinduoduo, AliExpress) үздіксіз тауар алдырады. Әрбір екінші отбасы күн сайын пошта арқылы әлдебір тапсырысты күтіп отырады.
Сондықтан азаматтар хабарламаны алған кезде күмәнданбастан, оны өзі күтіп жүрген нақты затымен шатастырып алады да, асығыс сілтемені басады. Алаяқтар халықтың осы аңғалдығы мен онлайн тапсырыстарға үйреніп қалған әдетін шебер пайдалануда.
Киберқылмыскерлердің басым бөлігі шетелдік виртуалды нөмірлер мен жасырын IP-мекенжайларды пайдаланатындықтан, оларды іздеп табу және ұрланған қаражатты кері қайтару өте күрделі процесс. Мұндай цифрлық шабуылдардан қорғанудың жалғыз жолы — ақпараттық сауаттылықты арттырып, бейтаныс сілтемелерге ешқашан сенбеу.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
