Жасанды интеллект сайлау науқандарындағы саяси коммуникацияның сипатын өзгертіп, контент дайындауды жылдамдатумен қатар жаңа ақпараттық тәуекелдер туғызып отыр. Қоғам қайраткері Ерлан Смайловтың айтуынша, ендігі кезеңде электоралдық үдерістің сапасы технологияны қолданумен ғана емес, қоғамның дипфейк пен манипуляцияны ажырата алу қабілетімен де өлшенеді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Ерлан Смайлов қазіргі сайлау науқанында жасанды интеллект құралдарының мәтін әзірлеу, сөз сөйлеуге дайындалу, графикалық материал, аудио және бейнеконтент жасау кезінде кеңінен қолданылып келе жатқанына назар аударды.
Оның пікірінше, генеративті технологиялар саяси коммуникацияның өндірістік циклін айтарлықтай қысқартады. Бұрын дизайнер, редактор, бейнемонтаж маманы немесе шығармашылық топ бірнеше сағат, кейде бірнеше күн жұмсайтын жұмысты заманауи ЖИ құралдары әлдеқайда жылдам орындауға мүмкіндік береді.
Мұндай технология әсіресе жедел саяси коммуникацияда тиімді. Партиялар мен кандидаттар қоғамдық күн тәртібіндегі өзгерістерге тез жауап беріп, әр аудиторияға бейімделген ақпараттық материал әзірлей алады. Сонымен қатар контент өндірісінің құны төмендеп, шағын штабтардың да цифрлық кеңістікте белсенді жұмыс істеу мүмкіндігі артады.
– Жасанды интеллект бүгінде жай технологиялық жаңалық емес. Ол мемлекеттік күн тәртібінің, қоғамдық пікірталастың және саяси бәсекенің бір бөлігіне айналып келеді. Жаңа мүмкіндіктермен қатар дезинформация, дипфейк және саяси контентке деген сенімге байланысты жаңа сын-қатерлер де туындап отыр, – деді Ерлан Смайлов.
Сарапшының айтуынша, негізгі мәселе ЖИ-дің сайлауда қолданылуында емес, оның қандай мақсатпен пайдаланылатынында. Технология ақпаратты түсінікті жеткізуге, күрделі бағдарламаны ықшамдап түсіндіруге немесе сайлаушымен кері байланысты жақсартуға қызмет ете алады. Алайда адамның бейнесін, дауысын немесе сөзін рұқсатсыз өзгертіп, жалған ақпарат тарату саяси бәсекенің сапасына тікелей қауіп төндіреді.
Дипфейк технологиясының дамуы осы тәуекелді күшейтті. Сайлаушы бұрын бейнежазбаны немесе аудионы салыстырмалы түрде сенімді дәлел ретінде қабылдаса, енді көзбен көріп, құлақпен естіген ақпараттың өзі түпнұсқа болмауы мүмкін.
Смайловтың пікірінше, мұндай жағдайда саяси коммуникациядағы сенім жаңа стратегиялық ресурсқа айналады. Партия немесе қоғамдық тұлға ақпаратты қаншалықты жылдам таратқанына ғана емес, оның түпнұсқалығын дәлелдей алуына да мән беруге тиіс.
Жасанды интеллект сайлау штабтарының мүмкіндігін кеңейткенімен, жауапкершілік мәселесін де күрделендіреді. ЖИ көмегімен жасалған жалған материал үшін кім жауап береді, синтетикалық контент міндетті түрде таңбалануы керек пе, саяси жарнамада адамның жасанды бейнесін пайдалануға қандай шектеу қойылуы тиіс деген сұрақтар құқықтық күн тәртібіне шығып келеді.
Ерлан Смайловтың ойынша, мұндай жағдайда ЖИ-сауаттылықты дамыту тек білім беру міндеті болып қалмайды. Ол жаңа электоралдық мәдениеттің және ақпараттық қауіпсіздіктің маңызды элементіне айналады.
Сайлаушы ақпараттың эмоциялық әсеріне ғана сенбей, оның бастапқы дереккөзін тексеруге, ресми мәлімдемемен салыстыруға және күмәнді бейне мен аудиоға сын көзбен қарауға дағдылануы қажет. Сыни ойлау цифрлық дәуірдегі саяси манипуляцияға қарсы негізгі қорғаныс тетіктерінің бірі болмақ.
Сарапшының бағалауынша, генеративті ЖИ саяси бәсекені технологиялық жағынан демократияландыра алады: контент өндіруге бұрынғыдай үлкен ресурс қажет емес. Бірақ дәл сол мүмкіндік жалған ақпарат өндірудің де шегін төмендетеді.
Сондықтан алдағы кезеңдегі басты мәселе ЖИ-ді саяси процестен ығыстыру емес, оны ашық, жауапты және тексерілетін ортада пайдалану болмақ. Технология дамыған сайын сайлау науқанының сапасы алгоритмнің қуатымен емес, қоғамның ақпаратты ажырату қабілетімен және саяси институттардың сенімді сақтай алуымен айқындала түседі.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
