Президент тапсырмасымен құрылған арнайы мемлекеттік комиссия Қорғаныс министрлігінің қызметіне жүргізілген ауқымды кешенді тексерудің аралық қорытындысын жариялады. Тексеру шаралары қорғаныс ведомствосының 104 нысанын қамтып, анықталған заңсыздықтар мен бюджет қаражатын талан-таражға салу фактілері бойынша қылмыстық қудалау органдарының қарауына 37 қылмыстық іс түсті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
104 нысан және 37 қылмыстық іс
Ақорданың ресми мәліметінше, ведомстводағы тексеріс жұмыстары «Заң және тәртіп» қағидаты аясында жүргізілуде. Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Аида Балаева жетекшілік ететін комиссия құрамына Жоғары аудиторлық палата мен құқық қорғау органдарының тәжірибелі мамандары тартылған. Олар әскери бөлімдердегі жағдайды, бюджет қаржысының жұмсалу тиімділігін және мемлекеттік мүліктің сақталуын жіті қадағалап жатыр.
Тексерушілер сарбаздардың қауіпсіздігіне, қызмет өткеру жағдайына, тамақтану сапасы мен киім-кешекпен қамтамасыз етілуіне, сондай-ақ әскери емдеу мекемелерінің деңгейіне баса назар аударған.
Қазан айында өткен бірінші кезеңде 13 қылмыстық іс қозғалған болса, бүгінде тергеуге жолданған істердің саны 37-ге жетті. Комиссия жұмысын қараша айында толық қорытындыламақ.
Аудит барысында бірнеше бағыт бойынша өрескел заңбұзушылықтар әшкереленді. Қазан айында өткен бірінші кезеңде 13 қылмыстық іс қозғалған болса, бүгінде тергеуге жолданған істердің саны 37-ге жетті. Тергеу мүддесіне байланысты істің нақты мән-жайлары мен күдіктілердің аты-жөні әзірге жарияланған жоқ. Комиссия жұмысын биылғы қараша айында толық қорытындыламақ.
Каспий трагедиясынан басталған дауыл
Қорғаныс ведомствосындағы жаппай тексерулерге 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында өткен оқу-жаттығу кезіндегі қайғылы оқиға түрткі болған еді. Каспий теңізіндегі дауыл кезінде 14 әскери қызметші қаза тауып, тұтас ел қара жамылған болатын.
Сол қайғылы жағдай армиядағы салғырттықты, жоспарлау кезіндегі сауатсыздық пен қауіпсіздік шараларының аяққа тапталғанын бүкіл елге паш етті. Бас прокуратураның тергеуі аясында қазірдің өзінде Әскери-теңіз күштері бас қолбасшысының бірінші орынбасары, екі әскери бөлім командирі мен жауапты рота командирлері қамауға алынған. Теңіздегі трагедия армияның ішкі былығына жол ашқан басты катализаторға айналды.
Сапасыз ас, тозған киім және жымқырылған қаржы
37 қылмыстық істің басым бөлігі мемлекет мүлкін талан-таражға салу, қызметтік өкілеттікті асыра пайдалану және мемлекеттік сатып алулардағы көлеңкелі схемалармен байланысты. Қазақстан армиясына жыл сайын триллиондаған теңге бюджет қаражаты бөлінсе де, сарбаздардың сапасыз тамақ ішіп, көнерген киім киіп жүргені, казармалардың жөндеу көрмегені туралы шағымдар жылдар бойы толастамай келеді.
Құпия әскери тапсырыстар мен тендерлердің жабықтығын пайдаланған жауапты шенеуніктер жанармайдан бастап, сарбаздың етігіне дейінгі аралықтағы қыруар қаржыны жымқыруды әдетке айналдырған. Жауынгерлердің денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін медициналық қызметтің төмендігі де осы қаржылық алаяқтықтардың тікелей салдары болып отыр.
Ertenmedia ракурсы: Генералдардың ауысуы ма, әлде көзбояушылық па?
Қорғаныс министрлігіндегі бұл тексеріс қоғамда үлкен үмітпен қатар, зор күмән туғызуда. 37 қылмыстық істің қозғалуы – әрине, ауқымды көрсеткіш. Бірақ негізгі мәселе: бұл жолы нағыз кінәлілер жазасын ала ма, әлде бәрі төменгі буын офицерлерін айыпты етіп, істі жауып тастаумен тына ма?
Отандық тәжірибеде кез келген қайғылы оқиғадан кейін «жаппай тексеру» жарияланып, соңында қарапайым взвод немесе батальон командирлері сотталып, погонында жұлдызы самсаған шын кінәлі генералдар судан құрғақ шығып кететін үрдіс қалыптасқан. Қыруар тендерлерге қол қойып, әскердің бюджетін жеке қалтасына басқан жоғары басшылық пен министрліктің орталық аппаратындағы шенеуніктер жауапқа тартылмайынша, армияда ешқандай түбегейлі өзгеріс болмайды.
14 сарбаздың қазасы мен 37 қылмыстық іс – әскери жүйенің толықтай құлдырағанын көрсететін соңғы ескерту. Халыққа құрғақ статистика емес, нағыз генералдардың заң алдында жауап бергені қажет.
14 сарбаздың қазасы мен 37 қылмыстық іс – әскери жүйенің толықтай құлдырағанын көрсететін соңғы ескерту. Егер мемлекеттік комиссияның жұмысы нақты генералитетті тазартумен, мемлекеттік сатып алуларды ашық етумен және армияны жемқорлықтан толық арылтумен аяқталмаса, бұл да кезекті формальды есеп болып қала бермек. Халыққа құрғақ статистика емес, жазықсыз құрбан болған сарбаздардың қаны үшін нағыз генералдардың заң алдында жауап бергені қажет.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
