Қазақстандағы ең ірі мемлекеттік активтерді басқаратын «Самұрық-Қазына» қорының басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов пен «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының басшысы Елжас Отыншиевтің бір күнде ұсталуы қоғамда үлкен дүмпу туғызды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Қоғам белсенділері мен сарапшылар орын алған жағдайды мемлекетте жарияланған «Заң мен тәртіп» қағидатының нақты іске асуы ретінде бағалап, ендігі кезде ешкімнің атағы да, қызметі де жауапкершіліктен қорғай алмайтынын атап өтуде.
Астанадағы шулы ұстау: ҰҚК не мәлімдеді?
Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі таратқан ресми ақпаратқа сәйкес, квазимемлекеттік сектордағы қос алпауыт мекеменің бірінші басшылары сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікпен қолға түскен. Олармен бірге өзге де лауазымды тұлғалардың ұсталғаны белгілі болды.
Осы ресми мәлімдеменің қарсаңында әлеуметтік желілерде Астанадағы тұрғын үй кешендерінің бірінің маңында чемодан толы доллардың шашылып жатқаны түсірілген бейнежазбалар тараған еді. Куәгерлер арнайы қызмет өкілдері кеңсеге кірген сәтте күдіктілердің ақшаны терезеден лақтырып жібергенін айтып, оқиғаны қызу талқыға салды. Қазіргі уақытта істің мән-жайын толық анықтау үшін тергеу амалдары жүріп жатыр, ал өзге ақпарат тергеу құпиясына байланысты жария етілмеді.
«Қол тигізбейтіндер қалмады»: Сарапшылар пікірі
Саяси орта мен азаматтық қоғам өкілдері «Самұрық-Қазына» қоры төрағасының ұсталуын елдің жаңа тарихында бұрын-соңды болмаған оқиға деп атауда. Бұған дейін теміржол саласындағы басшылар жауапқа тартылғанымен, мемлекеттің басты қаржылық-өндірістік холдингінің жетекшісіне кісен салынуы мемлекеттік саясаттың түбегейлі өзгергенін көрсетеді.
Саясаттанушы Данияр Әшімбаев квазимемлекеттік сектордағы бұл тазартуды заң үстемдігінің нақты көрінісі деп бағалады. Оның пікірінше, билік лауазымы мен саяси ықпалына қарамастан, жемқорлықпен аяусыз күресуге бағытталған қатаң ұстанымын паш етті.
«Самұрық» қорының басшысы – елдегі ең жоғары лауазымдардың бірі, ал қордың өзі аса маңызды стратегиялық бағдарламалардың негізгі операторы. Мемлекеттің оның жоғары мәртебесіне де, беделге нұқсан келу қаупіне де қарамастан, ұстауға рұқсат беруі өзгелерге үлкен сабақ болуы керек», – деп жазды саясаттанушы.
Сарапшы Президент Тоқаев айқындаған қағидаттар ешкімге ерекше артықшылық бермейтінін, заң алдында баршаның құқығы мен міндеті тең екенін еске салды.
«Самұрық-Қазына» төңірегіндегі қордаланған күмән
Ұлттық қор мен оның құрамындағы еншілес кәсіпорындар соңғы жылдары жұртшылық пен Үкімет тарапынан жиі сынға ұшырап келді. Жақында ғана Премьер-министр Олжас Бектенов қордың ірі инвестициялық жобаларының мерзімі үнемі кешігетінін қатаң сынға алып, бақылауды күшейтуді тапсырған еді.
Ел экономикасының күретамыры саналатын мұнай-газ, теміржол, тау-кен және энергетика активтері шоғырланған қордағы бақылаусыздық, миллиардтаған теңгенің тиімсіз жұмсалуы мен жабық тендерлер қоғамның үнемі наразылығын тудырып отырды. «ҚТЖ» сияқты қарызға белшесінен батқан алып тасымалдаушының басшылығы мен активтерді тікелей қадағалаған топ-менеджерлердің қатар ұсталуы саладағы дағдарыстың шегіне жеткенін көрсетеді.
Заң мен тәртіптің шынайы сынағы
Қазақстандықтар ұзақ жылдар бойы «жоғары лауазымды шенеуніктерге заң жүрмейді, тек ұсақ-түйек қылмыскерлер ғана ұсталады» деген түсінікпен өмір сүріп келді. Квазимемлекеттік алпауыттардың жетекшілеріне қатысты қозғалған қылмыстық іс осы стереотиптің күлін көкке ұшыруға тиіс.
Мемлекет пен қоғам үшін ең бастысы — оқиғаны жай ғана кезекті шулы тақырып немесе лауазымдық ауыс-түйіс ретінде қалдырмау. Ұлттық компаниялардың қызметін түбегейлі ашық етіп, мемлекет қазынасы мен халық байлығының қайтарымсыз талан-таражға түсуіне біржола нүкте қойылуы шарт. Егер заң үстемдігі мызғымастай бекітілсе, кез келген шенеунік үшін билік мансап пен жеке баюдың құралы емес, халық алдындағы ең ауыр жауапкершілік болып қала бермек.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
