Автор: Нұрлан Жұмахан

Нұрлан Жұмахан, Ertenmedi.kz агенттігінің сарапшысы

Нұрлан Жұмахан Ertenmedia.kz үшін қоғам, саясат және медиа кеңістіктегі өзекті құбылыстарға авторлық көзқарасын білдіреді. Колумналарында оқиғаға баға беріп қана қоймай, оның астарындағы қоғамдық көңіл-күй мен саяси ишараны саралайды.

ЖИ ИИ

Көпшілік эрудицияны интеллектпен, жатталған деректі ойлау қабілетімен шатастырып жүр. Экономист Айдархан Құсайынов жасанды интеллектінің (ЖИ) адам санасына ықпалы туралы жазбасында осы ұғымдардың ара-жігін ажыратып, дайын жауапқа тәуелділіктің қаупін түсіндірді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Айдархан Құсайыновтың айтуынша, көп оқыған, түрлі автордан үзінді келтіріп, ғылым мен өнер туралы еркін сөйлейтін адам айналасына бірден ақылды көрінеді. Алайда мұндай әсер кейде мықты жады мен мол ақпарат қорының ғана нәтижесі болуы мүмкін. Тіпті қысқа уақытта философ, суретші немесе «дана адам» болып көрінуді үйрететін тұтас индустрия қалыптасқан. Экономист эрудицияны адамның жинаған білімі мен оқыған дүниесінің көлемі деп түсіндіреді. Осы өлшеммен қарағанда Google-ды әлемдегі ең мықты эрудит…

Толық оқу
500 теңге

Қазақстанда тамыз айында жұмыс берушілер ең көп маманды білім беру саласынан іздеген, ал ең жоғары жалақы өндіруші өнеркәсіпте ұсынылған. Enbek.kz электрондық еңбек биржасындағы бос жұмыс орындары бір айда ширекке жуық көбейіп, жұмыс іздеушілер мен жұмыс берушілер арасындағы алшақтық айтарлықтай қысқарды, – деп жазады Ertenmedia.kz. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, тамызда ең жоғары жалақы өндіруші өнеркәсіптегі ауысым бастығына ұсынылған. Жұмыс беруші аталған маманға айына шамамен 2,06 млн теңге төлеуге дайын болған. Киберқауіпсіздік маманына 2 млн теңгеге жуық, ал кеніш директорына 1,63 млн теңге жалақы көрсетілген. Жұмыс іздеушілердің жалақыға қатысты талабы да төмен емес. Әкімшілік бөлім басшысы лауазымына үміткерлер орта…

Толық оқу
Маңғыстау

Маңғыстау облысының Қарақия ауданында жалпы құны 1 млрд доллар болатын алып көпфункционалды порттық-логистикалық хаб салынбақ. Жаңа теңіз қақпасы өңірдің транзиттік мүмкіндігін кеңейтіп, Қазақстанның Орта дәліздегі орнын күшейтуге бағытталған, – деп жазады Ertenmedia.kz. Жоба Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Маңғыстаудың көлік-логистикалық әлеуетін дамыту жөніндегі тапсырмасы аясында жүзеге асырылып жатыр. Облыс әкімі Нұрдәулет Қилыбай Қарақия ауданына жұмыс сапары кезінде порт салынатын аумаққа барып, жобалау-зерттеу жұмыстарының барысымен танысты. Ол жобаны қолға алған қытайлық Guo You Resources Group компаниясының өкілдерімен алдағы міндеттерді талқылады. Каспий теңізінің шығыс жағалауынан бой көтеретін хабтың бірінші кезеңіне 300 млн доллар инвестиция салынады. Осы қаражат есебінен порт инфрақұрылымы, айлақ кешені, контейнерлік…

Толық оқу
iPhone 18 Pro

Apple 9 қыркүйекте iPhone 18 Pro мен iPhone 18 Pro Max смартфондарын таныстыруға дайындалып жатыр. Сыртқы бейнесі қатты өзгермегенімен, жаңа буынның камерасы, процессоры, салқындату жүйесі мен байланыс модулі айтарлықтай жаңаруы мүмкін, – деп жазады Ertenmedia.kz. Болжамды жаңалықтарды Bloomberg журналисі Марк Гурман жариялады. Әңгіме механикалық диафрагма, жетілдірілген салқындату жүйесі, энергияны аз тұтынатын A20 Pro процессоры, Apple C2 модемі және жаңа түстер туралы болып отыр. Компания таныстырылым өткізгенге дейін аталған сипаттамалар ресми расталған дерек саналмайды. Ең қызықты өзгерістің бірі камераға қатысты. Механикалық диафрагма объективке түсетін жарық мөлшерін реттеп, кадрдың тереңдігін оптикалық жолмен басқаруға мүмкіндік береді. Жарық мол кезде саңылау тарылады, ал қараңғы…

Толық оқу

Audi 1999-2005 жылдары шығарылған шағын A2 моделін электрлі көлік ретінде қайта таныстырды. Қалаға арналған жаңа A2 e-tron үнемділігімен, заманауи технологиясымен және 646 шақырымға жететін жүріс қорымен ерекшеленеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Электромобильдің Германиядағы бастапқы бағасы 38 200 еуро немесе шамамен 20,1 млн теңге болады. Жақсы жабдықталған нұсқалары 51 мың еуроға, яғни 27 млн теңгеге дейін барады. Тапсырыс қабылдау 10 қыркүйекте басталып, алғашқы көліктер дилерлерге желтоқсанда жеткізіледі. A2 e-tron-ның басты артықшылығы – энергияны аз тұтынуы. Тиімділік пакеті орнатылған нұсқа WLTP циклі бойынша 100 шақырымға небәрі 12,8 кВт·сағ электр жұмсайды, сондықтан Audi оны марка тарихындағы ең үнемді модель деп атады. Электромобильдің ең…

Толық оқу
АДГ

Германия үшін балама партиясының Саксония-Анхальттағы тарихи жеңісі Берлиннің Ресейге қатысты саясатын қайта қарау талабын күшейтті. Партияның тең төрағасы Тино Хрупалла санкцияларды жұмсартып, Мәскеумен қатынасты қалпына келтіруге шақырды, – деп жазады Ertenmedia.kz. Хрупалла ARD телеарнасына берген сұхбатында Германияның Ресеймен қайтадан жақсы қарым-қатынас орнатуын қалайтынын айтты. Оның пікірінше, қазіргі санкциялық саясат өзгеруге тиіс. AfD бұл мәселені Бундесрат арқылы көтеріп, федералдық үкіметке қысым жасауды жоспарлап отыр. Партия жетекшісі Мәскеумен арадағы қатынасты одан әрі шиеленістіруге қарсы шықты. Ол Ресеймен диалогті қайта бастап, санкциялар шиыршығын тоқтату керек деп санайды. Хрупалла Бонндағы Ресей бас консулдығын жабу мен Берлиндегі Ресей үйінің жұмысын тоқтату ешкімге пайда әкелмейтінін мәлімдеді.…

Толық оқу
ауа райы

9 қыркүйекте Қазақстанның батысы мен бірқатар солтүстік өңірінде жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, ал оңтүстікте ауа температурасы +36°C-қа дейін көтеріледі. Сәрсенбіге арналған ауа райы болжамын «Қазгидромет» ұсынды, – деп жазады Ertenmedia.kz. Астанада көшпелі бұлт шығып, жауын-шашын болмайды, жел жылдамдығы 9-14 м/с болады, ауа температурасы түнде +15…+17°C, күндіз +31…+33°C-ты көрсетеді. Алматыда да жауын-шашынсыз, көшпелі бұлтты ауа райы сақталып, 3-8 м/с жел соғады, түнде +16…+18°C, күндіз +29…+31°C болады. Екі мегаполисте де күн жылы әрі құрғақ өтеді. Шымкентте көшпелі бұлт шығып, жауын-шашын болмайды, жел 8-13 м/с жылдамдықпен соғады, түнде +18…+20°C, күндіз +32…+34°C күтіледі. Түркістанда да күн ашық әрі құрғақ болып, 8-13 м/с желдің екпіні…

Толық оқу

Ақтау қаласында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» жалпыұлттық тұжырымдамасы аясында кең көлемді экологиялық-ағартушылық іс-шара ұйымдастырылды. Аталған жоба қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, қоршаған ортаға деген жауапкершілікті арттыруға және жас ұрпақтың табиғатқа жанашыр көзқарасын нығайтуға бағытталды. Бастама аясында Ақтау қаласындағы 39 мектеп қамтылып, білім беру ұйымдарындағы мұғалімдердің 10 пайызы арнайы оқыту бағдарламасынан өтті. Іс-шара барысында экологиялық қауіпсіздік, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеудің маңызы, қоршаған ортаны қорғау мәдениеті және күнделікті өмірде экологиялық дағдыларды қалыптастыру тақырыптары жан-жақты түсіндірілді. Сонымен қатар қатысушыларға қалдықтарды бөлек жинаудың халықаралық тәжірибелері мен оның қоршаған ортаға тигізетін оң әсері туралы кеңінен айтылды. Бұл экологиялық…

Толық оқу
Астана Алматы

Орталық Азия қалаларының арасындағы бәсеке күшейгенімен, Алматы мен Астананың экономикалық ауқымы, қаржы нарығы және ондаған жылда қалыптасқан іскерлік ортасы аймақтағы көшбасшылық орнын сақтауға мүмкіндік береді. Ташкент пен Бішкек жылдам дамып келе жатқанымен, алшақтықты жою үшін жоғары өсім қарқынын ұзақ уақыт бойы ұстап тұруға тиіс, – деп жазады Ertenmedia.kz. Алматы ұзақ жыл бойы Қазақстанның саяси және коммерциялық қызметін қатар атқарып, Орталық Азияның жетекші іскерлік орталығына айналды. Астана елорда мәртебесін алғаннан кейін екі қаланың рөлі бірін-бірі толықтыра түсті: Алматы қаржы және бизнес орталығы болып қалса, Астана саяси, институционалдық және корпоративтік салмағын арттырды. 2025 жылы Астана экономикасы шамамен 10 пайыз, Алматы экономикасы 5…

Толық оқу
көлік салығы

Қазақстанда автонесие бойынша ай сайынғы төлем орташа жалақының 30,6 пайызына жетті. Қарыздың қымбаттауы бірнеше жыл қатарынан өскен сұранысты алғаш рет төмендетіп, жаңа несие беру көлемін қысқартты, – деп жазады Ertenmedia.kz. Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының шолуынша, 2026 жылдың алғашқы жартысында автонесие алуға берілген өтінім саны бір жылда 9 пайызға азайды. Бір жыл бұрын сұраныс 50 пайыздан астам өскен еді. Сарапшылар нарық бірнеше жылдық қарқынды кеңеюден кейін түзету кезеңіне өткенін айтады. Автонесиенің орташа мөлшерлемесі бір жылда 18,8 пайыздан 24,4 пайызға көтерілді. Небәрі бір жылдағы өсім 5,6 пайыздық тармақты құрады. Соның салдарынан жаңа берілген несие көлемі 24 пайызға қысқарып, 886,6 млрд теңгеге түсті. Нарықтың…

Толық оқу