Автор: Самал Жолжаксын

Avatar photo

Самал Жолжақсын Ertenmedia.kz редакциясында экономика, қаржы нарығы, банк секторы, салық саясаты және әлеуметтік-экономикалық өзгерістер тақырыбын жазады. Оның материалдарында күрделі қаржылық шешімдер қарапайым тілмен түсіндіріліп, оқырманға нақты әсері сараланады. Ұлттық банк, бюджет, валюта бағамы, несие, зейнетақы және тұрғын үй нарығына қатысты жаңалықтарды тұрақты қадағалайды.

Жұлдыз Сүлейменова жекеменшік мектептер

Оқу-ағарту министрлігі жаңадан ашылатын жекеменшік мектептерге мемлекеттік тапсырысты тоқтатуды ұсынып отыр деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Министрлік жеке мектептердің қарқынды көбеюі білім сапасына кері әсер етіп, мемлекеттік бюджет шығынын арттырғанын алға тартуда. Ведомство мәліметінше, мектептердің бір бөлігі өңірлердің нақты қажеттілігін ескерместен, жалға алынған ғимараттарда ашылған. Тіпті кейбір мектептерде оқушылардың жартысы онлайн форматта білім алған, бұл білім туралы заңға қайшы. Енді министрлік мемлекеттік тапсырысты тек өңірдегі инфрақұрылымдық мәселелерді нақты шешетін, үш ауысымды немесе апатты мектептердің жүгін жеңілдететін жеке оқу орындарына беруді ұсынуда. Қазіргі уақытта жеке мектептерді цифрлық бақылау жүйесі енгізілген. 2025 жылдың қыркүйегінен бері 785 мектеп толық цифрландырылып, бюджеттен қаржыландырумен синхрондалған. Бұдан бөлек,…

Толық оқу
нұрай серікбайдың өлімі

Нұрай Серікбайдың өліміне қатысты іс бойынша күдікті Ақтас ауылындағы психиатриялық ауруханада сараптамадан өтіп жатыр. Тергеу амалдары бір айдың ішінде аяқталып, сотқа жолданады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бұл туралы Сенат отырысының кулуарында Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары Бауыржан Әленов мәлімдеді. Оның айтуынша, қазір тергеу белсенді жүріп жатыр. Күдікті Ақтаста барлық қажетті процедуралар мен сараптамалардан өтуде. Сараптама нәтижелерін алу үшін шамамен бір ай уақыт керек. «Нұрайдың қазасына қатысты қылмыстық іс тергеліп жатыр. Күдікті Ақтас ауылында, оған қатысты барлық тиісті сараптамалар тағайындалды. Шамамен бір айдан соң сараптама қорытындылары дайын болып, іс сотқа беріледі. Бұл мәселеде ешқандай күмән болмауы тиіс», – деді Бауыржан Әленов. Қажетті…

Толық оқу
қазақтілді БАҚ

Қазақстандықтардың ақпарат тұтыну дағдысында түбегейлі өзгерістер байқалып жатыр. Мемлекеттік тілге деген сұраныс артуда, ал әлемжелілер ақпарат алудың басты көзіне айналған деп хабарлайды Ertenmedia.kz. DEMOSCOPE бюросының сауалнамасына қатысқандардың 76,5 пайызы ақпаратты қазақ тілінде тұтынатынын айтқан. Оның ішінде 45,4 пайызы мемлекеттік тілде ғана оқыса, 31,1 пайызы қазақ және орыс тілдерінде қатар ақпарат алады. Респонденттердің 21,1 пайызы ақпаратты тек орыс тілінде тұтынатынын айтқан. Ақпарат көздеріне деген сенім деңгейі қазақстандық аудиторияның сыни көзқарасын анық аңғартады.  Тұрғындардың басым бөлігі тек мемлекеттік БАҚ (57,4%) пен жақын туыстары мен таныстарының (54,4%) берген ақпаратын сенімді деп есептейді. Қалған ақпарат көздеріне сенім деңгейі төмен. Мәселен, блогерлерге – 66,1%, әлеуметтік желілердегі…

Толық оқу
бензин бағасы 2026

Қазақстанда бензин мен дизель бағасын ұстап тұруға бағытталған мораторий 1 сәуірден бастап өз күшін жойды деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бұл шектеу былтыр қазан айынан биылғы 31 наурызға дейін күшінде болды. Осы аралықта АИ-92 маркалы бензин литріне 213-239 теңге, дизель отыны 317-337 теңге көлемінде бекітілген болатын. ENERGY MONITOR арнасының сарапшыларының пайымдауынша, мораторий мерзімі аяқталғанымен, мемлекет бағаның күрт көтерілуіне жол бермейді. Сарапшылар бензиннің литріне айына шамамен 1 теңгеге ғана қымбаттап, біртіндеп өсуін болжайды. Энергетика министрлігі де жанармай нарығындағы баға еркін қалыптасатынын еске салды. Дегенмен халық мүддесін қорғау мақсатында үкімет бағаның күрт және негізсіз өсуіне тосқауыл қоятынын жеткізді. 1 сәуір күні таңертең еліміздің ірі…

Толық оқу
марат қожаев

Сенатор Марат Қожаев жол қозғалысы ережесін жүйелі түрде бұзатын жүргізушілерге жазаны қатайтуды талап етіп, премьер Бектеновке сауал жолдады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Қожаевтың пікірінше, қазіргі айыппұл жүйесі тәртіп бұзған жүргізушілер үшін тежеуші фактор болудан қалған. Керісінше, жүргізушілер айыппұлды «жолдағы жайлылық пен жылдамдық үшін төленетін ақы» деп қабылдайды. «Көптеген жүргізушілер үшін әкімшілік айыппұл профилактикалық мәнін жоғалтып, жылдамдықты асыру мен еркін қозғалу үшін қажетті шығынға айналған», – деді сенатор. Статистикаға сүйенген депутат жол апаттарының 90 пайызы жүргізушілердің кінәсінен, көбіне жылдамдық режимін сақтамаудан болатынын айтты. Ол қазіргі қолданыстағы бейнебақылау жүйесінің кемшіліктерін де сынға алды. Жүргізушілер тек камера орнатылған тұста ғана жылдамдықты төмендетіп, одан кейін…

Толық оқу
доллар бағамы төмендеп

Қазақстан қор биржасындағы (KASE) бүгінгі сауда-саттық қорытындысы бойынша доллардың бағамы соңғы бір жарым жылдағы ең төменгі көрсеткішке түсті. Ұлттық валюта сыртқы нарықтың қолайлы әсері мен нарықтық күтулер аясында айтарлықтай нығайып отыр деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Биржадағы күндізгі сауда нәтижесінде доллардың орташа бағамы бірден 2,76 теңгеге түсіп, 472,31 теңгені құрады. Сарапшылар мұндай деңгей соңғы рет 2024 жылдың тамыз айында байқалғанын еске салады. Қолма-қол ақша нарығында жағдай одан да белсенді. Kurs.kz порталының мәліметінше, Алматыдағы айырбастау орындарында долларды сатып алу орта есеппен 469,84 теңгеге, сату – 472,20 теңгеге бекітілген. Ал Астанада сатып алу бағамы 468,04 теңгені құраса, сату бағасы 475,04 теңге деңгейінде. Ұлттық банк…

Толық оқу
әділетхан молдахан

Алматыда жалған ақпарат таратты деген күдікпен 10 тәулікке қамалған блогер Әділетхан Молдаханның туыстары президент Тоқаевқа, Бас прокуратура мен Ішкі істерге ашық хат жолдап, әділ әрі объективті тергеу жүргізуді сұрады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Үндеу авторларының айтуынша, блогер қазір Алматыдағы СИ-8 тергеу изоляторына ауыстырылып, арнайы сараптама нәтижесі 9 сәуірге дейін шығуы тиіс. Сараптама қорытындысы бойынша Әділетханның іс-әрекетінде қылмыс құрамы бар-жоғы анықталады. «Біз Бас прокуратура мен Ішкі істер министрлігінен әділдікті талап етеміз. Мемлекеттік ұстанымға қайшы пікір білдіргені үшін ғана оны жалған ақпарат таратушы қылмыскер ретінде соттап жіберуге жол берілмеуі керек. Менің бауырым жауапкершілікті терең сезінетін адам. Ол миллиондаған аудиториясы бар блогер ретінде ешқашан…

Толық оқу
алаяқтық

Қазақстан мен Украина полицейлері Днепр қаласында орналасқан, трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топтың алаяқтық колл-орталықтарының жұмысын тоқтатты деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Арнайы операция барысында үш ірі колл-орталықтың жұмысына тосқауыл қойылды. Қазақстан, Украина және Еуропа елдерінің азаматтарын алдаған қылмыстық топ өздерін «инвестициялық компаниялардың қызметкеріміз» деп таныстырып, тұрғындардың жеке мәліметі мен банк есеп-шотына қол жеткізген. «Қылмыстық топ мүшелері ұзақ уақыт бойы азаматтарды жалған инвестицияларға тартумен айналысып, олардың есепшоттары мен цифрлық активтерін ұрлаған. Сондай-ақ, интернетте танымал инвестициялық платформалар мен криптобиржалардың көшірмесін жасап, құрбандарын шатастырып отырған», – деп мәлімдеді Ішкі істер министрлігі. Тергеу барысында алаяқтар адамдардың сеніміне кіріп, махаббат қатынастарын орнату арқылы ақша жымқырған «романтикалық» схемаларды қолданғаны…

Толық оқу
такси

Қазақстанда такси қызметінің құны алдағы уақытта айтарлықтай қымбаттауы мүмкін. Себеп мемлекет пен интернет-платформалар арасындағы жүргізушілердің әлеуметтік төлемі жөніндегі келіспеушіліктер деп хабарлайды Ertenmedia.kz. 31 арнаның дерегінше бүгінгі таңда нарықта агрегаторлардың екі жұмыс үлгісі бар. Біріншісі транзакциялық модель, мұнда төлемдер платформа арқылы жүреді. Ал екіншісі клиент тікелей жүргізушіге ақша төлейтін P2P моделі. Жаңа Салық кодексі бойынша барлық агрегаторлар төлем түріне қарамастан әлеуметтік төлемдер үшін жауап беретін салық агенті болуы тиіс. Такси және курьерлік қызметтер қауымдастығының төрағасы Мейрамбек Әбілқасов мәселенің түп-тамыры ақша айналымын реттеуде жатқанын айтады. «Мәселе былай: жүргізуші тапқан табысының белгілі пайызын платформаға береді. Сол 4 пайызды жүргізушіден ұстап, жинақтап, ай сайын…

Толық оқу
құлшылық

Алматы орталық мешітінің наиб имамы Бауыржан Көптілеуов мұсылмандарға жол үстінде намаз оқуға рұқсат етілмейтінін мәлімдеді деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Имамның айтуынша, парыз амалдарын орындаудан бұрын, айналадағы адамдарға кедергі келтірмеу мен олардың денсаулығына зиян тигізбеу маңыздырақ. Намаз оқығанда өзіңнің ғана емес, өзгелердің де қауіпсіздігін ойлау басты шарттардың бірі. «Құлшылық кезінде де адамдардың тыныштығы мен қауіпсіздігіне баса назар аударған жөн. Жол үсті намаз оқитын жер емес. Себебі, діни парызды өтеу басқаларға кедергі болмауы тиіс», – деді Бауыржан Көптілеуов. Оның сөзінше, Ислам діні құлшылықта қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті жоғары қояды. Осыған байланысты намазды арнайы орындарда немесе адамдарға ешқандай зиян келтірмейтін, қауіпсіз жерлерде оқуға шақырды.…

Толық оқу