Автор: Самал Жолжаксын

Avatar photo

Самал Жолжақсын Ertenmedia.kz редакциясында экономика, қаржы нарығы, банк секторы, салық саясаты және әлеуметтік-экономикалық өзгерістер тақырыбын жазады. Оның материалдарында күрделі қаржылық шешімдер қарапайым тілмен түсіндіріліп, оқырманға нақты әсері сараланады. Ұлттық банк, бюджет, валюта бағамы, несие, зейнетақы және тұрғын үй нарығына қатысты жаңалықтарды тұрақты қадағалайды.

айдархан құсайынов

Халықтың табысын арттыру туралы мемлекеттік бағдарламалар жыл сайын жаңартылып, қайта қабылданып жатқанымен, нақты нәтиже жоқ. Танымал экономист Айдархан Құсайынов LS басылымына берген сұхбатында осы мәселенің себебін үкіметтің «қате бағыттағы тәсілімен» байланыстырды деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Сарапшының пікірінше, ел экономикасын дамытуға бағытталған бағдарламалар мен түрлі шаралар бірнеше мәрте қолға алынған. Бірақ олардың негізгі кемшілігі құрылымдық өзгерістердің жоқтығында. «Осындай бағдарламаны бұған дейін бірнеше рет қабылдап көрді. Әр жолы жаңартылып, өзгертіліп қайта шықты. Бірақ нақты нәтиже көрінген емес. Неге? Өйткені, құрылымдық реформа болмайынша, ескі тәсілмен халықтың табысын көтереміз деу бос әуре. Бір жолмен жеті-сегіз рет жүріп өтіп, басқа нәтиже күту қисынсыз. Бектенов? Қазір үкіметтің…

Толық оқу
абу даби

Біріккен Араб Әмірліктері Араб мұнай экспорттаушы елдер ұйымы ОАПЕК құрамынан шықты, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Reuters агенттігінің жазуынша, ұйымның өзі таратқан мәлімдемеде БАӘ-нің мүшеліктен кеткені көрсетілген. ОАПЕК ОПЕК сияқты өндіріс көлемін бекітпейді. Негізгі міндеті араб мұнай экспорттаушылары арасындағы салалық байланыс пен ынтымақтастықты үйлестіруге құрылған. Әбу-Дабидің қадамы күтпеген жерде пайда болған жоқ. Бұған дейін БАӘ 1 мамырдан бастап ОПЕК пен ОПЕК+ құрамынан шығатынын ресми жариялаған еді. Тосын шешім елдің ұзақ мерзімді экономикалық және энергетикалық стратегиясымен байланыстырылған. Әмірліктер ішкі өндіріс қуатын арттырып, әлемдік энергетика нарығында икемдірек қимылдағысы келеді. ОАПЕК-тен шығу осы бағыттың жалғасы болып көрінеді. БАӘ енді мұнай саясатын көпжақты ұйымдардың ортақ тәртібіне…

Толық оқу
Алтын виза Қазақстан

Қазақстанда шетелдік инвесторлар мен жоғары білікті мамандарға арналған «Алтын виза» тетігі енгізіледі, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Премьер-министрдің орынбасары, мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева көші-қон саясаты жаңа бағытқа бұрылатынын мәлімдеді. Оның айтуынша, Үкімет шетелден келетін қажет маман мен капиталға бұрынғыдай күрделі әкімшілік сүзгі арқылы емес, икемді әрі түсінікті жүйе арқылы қарамақ. Балаева жаңа тәсілдің басты мақсаты ел экономикасына керек мамандар үшін ашық, болжамды және қолайлы көші-қон тәртібін қалыптастыру екенін айтты. Сөз шетелдік азаматтың Қазақстанға еркін келуі, кәсіби әлеуетін іске асыруы және ел өміріне жайлы бейімделуі туралы болып отыр. Жаңа жүйеде бірнеше бағыт бар Біріншісі көші-қон саласында «бір терезе» қағидатын күшейту. Яғни мәртебе…

Толық оқу
Ержан Бабақұмаровтың өлімі

Астанада қоғам назарын аударған шулы іске соңғы нүкте қойылды. Президенттің бұрынғы кеңесшісі Ержан Бабақұмаровтың өліміне кінәлі деп танылған адам 11 жылға бас бостандығынан айырылды деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Қылмыстық істі Астана қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты жабық түрде қарады. Сот үкімі заңды күшіне енді, бірақ істің өзегіндегі бүге-шігесі жарияланбады. Бұған марқұмның кәмелетке толмаған балаларының жеке өмірін қорғау себеп болған. Соңы өліммен аяқталған жанжал қалай өрбіген? Қанды оқиға 2025 жылғы 30 қазанда болған. Тергеу мәліметінше, Ержан Бабақұмаров пен оның танысы арасында сөзге келіспеушілік туындап, арты ауыр жанжалға ұласқан. Сол кезде 56 жастағы Бабақұмаров ауыр дене жарақатын алып, оқиға орнында қайтыс…

Толық оқу
мемлекеттік қызмет

Қазақстанда мемлекеттік қызметтің ішкі тәртібі мен мансап жүйесін өзгертетін жаңа заң ұсынылды. Сенатор Евгений Больгерттың айтуынша құжат шенеуніктің өсу жолын жұмысының нәтижесіне, білімі мен кәсіби дайындығына байлайды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Сенатордың сөзінше, мемлекеттік қызметте лауазым төрт деңгейге бөлінеді. Әр деңгейдің еңбекақысы әртүрлі болады. Ал қызметте жоғарылау бағалау қорытындысына, оқыту мен тағылымдамадан өту нәтижесіне қарай шешілмек. Жалақы үш жылда бір рет қайта қаралады Заң жобасында мемлекеттік қызметшілердің жалақысын кемінде үш жылда бір рет индексациялау нормасы бар. Яғни еңбекақы инфляция мен экономикалық жағдайға қарай жүйелі түрде қайта есептелуге тиіс. Сонымен қатар басқа елді мекенге ауысқан қызметкерге қосымша қолдау қарастырылған. Оған көтерме жәрдемақы…

Толық оқу
Қазақстан шенеуніктеріне міндетті есірткі тексерісі енгізілді

Мемлекеттік қызметке қатысты жаңа заңға есірткіге тексеру талабы енгізілді. Енді бірқатар шенеунік наркоскринингтен тұрақты әрі тосын тәртіппен өтуге міндеттеледі, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Сенат мақұлдаған құжат мемлекеттік қызметті тек мансап пен жалақы жүйесі арқылы емес, жауапкершілік өлшемі арқылы да өзгертуді көздейді. Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының орынбасары Салауат Мұқсимовтың айтуынша, тексеру ең алдымен басшылық қызметтегі адамдарға қатысты болады. Тексеріс ескертусіз жүргізіледі Мұқсимовтың сөзінше, наркоскринингтен жыл сайын өтуге міндетті адамдар екі негіз бойынша анықталады. Біріншісі, қол астында қызметкері бар басшылар. Екіншісі, лауазымының сипатына қарай тәуекелі жоғары саналатын қызметкерлер. Мысалы, мемлекеттік құпиямен жұмыс істейтін адамдар. «Мұндай шектеулер мемлекеттік қызметтің тиімділігін арттыруға және азаматтардың…

Толық оқу
депозит ашу

Қазақстанда депозит қарапайым жинақ құралы ғана емес, инфляциямен арпалысатын қорғаныс қалқаны. Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18 пайыз деңгейінде қалдырған шақта банктер салымшы үшін күресті күшейтуде. Тиісінше қысқа мерзімді жоғары табысты өнімдерін алға шығаруда, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Наурызда жылдық инфляция 11 пайызға дейін бәсеңдегенімен, баға қысымы толық сейілген жоқ. Сондықтан 15–20 пайыз аралығындағы депозит нарығы жеке қаржысын сақтағысы келетін азамат үшін әлі де тартымды бағыт болып тұр. Ең жоғары табыс іздеген адам үшін негізгі бәсеке 3–6 айлық жинақ немесе мақсатты депозиттерде жүріп жатыр. Home Credit Bank «Сберегательный Хоум+» өнімі бойынша ГЭСВ 20,5 пайызға дейін көрсетсе, Freedom Bank «Капитал» депозитінде 6 айға…

Толық оқу
саясат нұрбек

Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесінде қаржы екі есеге ұлғайғанымен, нәтиже көңіл көншітпей отыр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жоғары аудиторлық палата мүшесі Тілеген Қаскин Мәжілістегі Үкімет сағатында жоғары білім беру саласындағы өткір мәселелерді жариялады. Оның айтуынша, соңғы бес жылда сала бюджеті 246 миллиардтан 472 миллиард теңгеге жетіп, студент саны 625 мыңға артқан. Алайда қаржы көбейгенімен, білім сапасы, ашықтығы мен нәтижесі сол деңгейде өспеген. Сала дамуының нақты стратегиясы жоқ. Соңғы жылдары қабылданған 7 стратегиялық құжаттың көбі мерзімінен бұрын аяқталған. Ал QS рейтингінде 3 университетті үздік 200-дікке кіргізу мақсаты жұмсартылып, 11 университетті 700 үздік арасына қосу көзделгенімен, іс жүзінде олардың саны 9-дан 6-ға азайған.…

Толық оқу
Жемқор бухгалтер Грекиядан жеткізілді

Бас прокуратура ірі көлемде алаяқтық жасады деген күдікпен іздеу жариялаған атышулы бухгалтер Грекиядан экстрадицияланды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Күдікті 2024 жылдың маусым айында Афинада ұсталған еді. Қазақстанмен тікелей әуе қатынасының болмауына байланысты, әйел Сербия аумағы арқылы транзитпен жеткізіліп, бүгін Астанадағы тергеу изоляторына қамалды. Прокуратураның мәліметінше, күдікті 2021 жылы Алматыдағы бір көлік компаниясында бухгалтер болып жұмыс істеген. Ол компания басшысынан «банктік ұяшыққа орналастырамын» деген сылтаумен 230 мың доллар (2026 жылдың сәуіріндегі бағам бойынша 106,9 млн теңге) алған. Бірақ ақшаны ұяшыққа салудың орнына оны өз қажетіне жаратып, кейін елден қашып кеткен. Қазір осы іс бойынша тергеу жүріп жатыр. Егер күдіктінің кінәсі дәлелденсе, ол…

Толық оқу
бірінші сынып оқушылары

Қазақстанда ата-аналар арасында баланы қай жастан мектепке беру керектігі туралы талас әлі күнге дейін өзекті болып отыр. Оқу-ағарту министрлігінің Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің төрағасы Жомарт Қарамбаев осы мәселеге қатысты нақты жауап беріп, заңға сүйене отырып, алты жастан мектепке барудың артықшылықтарын атады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жомарт Қарамбаевтың айтуынша, мәселе заң жүзінде анықталған, яғни елімізде соңғы жеті жыл ішінде бірінші сыныпқа алты жасар балалар ешқандай емтихансыз және конкурстық сынақсыз қабылданып келеді. «Білім туралы заңда анық жазылған: Қазақстанда балалар бірінші сыныпқа алты жастан қабылданады, мұнда ешқандай тест, сынақтар өткізілмейді», – деді Жомарт Қарамбаев. Министрлік өкілі баланы мектепке алты жастан берудің басты артықшылықтарын атап…

Толық оқу