Алматы облысында стоматологиялық қызмет көрсету кезінде 66 млн теңгенің жалған медициналық көмегі рәсімделгені мәлім болды. Осылайша медициналық сақтандыру жүйесі жемқорылықты ушықтыратын тетікке айналып бара жатқанына тағы да куә болдық, деп жазады Ertenmedia.kz.
Қаржылық мониторинг агенттігінің Алматы облысы бойынша департаменті тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі аясында стоматологиялық қызмет көрсету кезінде жасалған алаяқтық дерегі бойынша тергеуді аяқтады.
Тергеу дерегіне сүйенсек, стоматологиялық клиникалардың директоры Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорымен 450 млн теңгеден асатын медициналық қызметтерді сатып алу туралы шарттар жасасқан. Қағаз жүзінде бәрі заңды көрінгенмен клиникалар азаматтарға шұғыл және жоспарлы стоматологиялық көмек көрсетуге міндеттенген. Бірақ жүйеге енгізілген қызметтің бәрі бірдей нақты пациентке көрсетілмеген.
Негізгі схема медициналық ақпараттық Damumed жүйесі арқылы жүрген. Тергеу нұсқасына қарағанда, күдікті ортодонтиялық қызметтер көрсетілді деген жалған мәліметтерді енгізуді ұйымдастырған.
Нақтысында, ол қызметтер пациенттерге жасалмаған. Заңсыз әрекетке сырттай заңдылық сипат беру үшін дәрігерлердің есептік жазбалары және клиникаларға бұрын жүгінген кәмелетке толмаған пациенттердің жеке деректері рұқсатсыз пайдаланылған.
Нәтижесінде ортодонтиялық көмек көрсетудің 4 597 расталмаған жағдайы анықталып, мемлекетке келген залал 66 млн теңгеге бағаланды. Осындай деректерді орыс тіліндегі бірнеше басылым да жариялады: іс бойынша клиника директоры Damumed жүйесіне жалған ортодонтиялық қызметтер енгізгені, ал пациенттер ол көмекті шын мәнінде алмағаны айтылған.
Бұл оқиға бір клиниканың ғана мәселесі емес. Мұнда тұтас жүйелік тәуекел көрініп тұр. Мемлекет медициналық қызмет үшін ақша төлейді, қор көрсетілген көмекке сенеді, ақпараттық жүйе деректі тіркейді, ал пациент кейде өзінің атына қандай қызмет жазылғанын білмей де қалады.
Егер бақылау әлсіз болса, медициналық жүйе «емделмеген пациент», «көрсетілмеген қызмет», «жалған акт» деген көлеңкелі айналымға жол ашады. Мұндай жағдайда ұтылатын бір ғана тарап бар: ол – бюджет емес, ең алдымен нақты ем күтіп жүрген азамат.
Сот санкциясымен күдіктінің банктік шоттарындағы 23 млн теңгеге және құны 29 млн теңге болатын стоматологиялық жабдықтарға тыйым салынған.
Тергеу кезінде 11 млн теңге залал өтелген, ал күдіктіге үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалды. Орыс тіліндегі ақпарат құралдары да осы деректерді қайталап, 4, 5 мыңнан астам жалған қызмет пен 66 млн теңге залал туралы жазды.
Мұндай схеманың қауіпті тұсы, ол бірден байқала бермейді. Адам дәрігерге бармаған, брекет салдырмаған, ортодонтиялық көмек алмаған болуы мүмкін. Бірақ оның ЖСН-і, бұрынғы қабылдау дерегі, жеке мәліметі жүйеде сақталады.
Дәл осы дерек кейін жалған қызметті рәсімдеуге «кілт» ретінде қолданылуы мүмкін. Әсіресе кәмелетке толмаған пациенттердің деректерін пайдалану моральдық тұрғыдан да, құқықтық тұрғыдан да ауыр мәселе. Баланың атына жазылған жалған қызмет ертең оның нақты медициналық тарихына да көлеңке түсіреді.
Стоматология саласындағы жемқорлық схемасы
Бұл іс Damumed төңірегіндегі алғашқы дау емес. Мысалы, жуырда Шығыс Қазақстан облысында бұрынғы ФСМС басшысының орынбасары мен клиника директоры Damumed жүйесіндегі фиктивті тексерулер ісі бойынша сотталғаны жазылды. Онда Фондқа келтірілген залал 16, 6 млн теңге деп көрсетілген. Бұл дерек медициналық ақпараттық жүйедегі «приписка» мәселесі жекелеген өңірмен шектелмейтінін аңғартады.
Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры да азаматтарды өз атына жазылған жалған қызметтерді тексеруге шақырып келеді. Қордың түсіндіруінше, адам өзі алмаған медициналық қызметті анықтаса, fms. kz сайты, Qoldau 24/7 мобильді қосымшасы немесе 1414 байланыс орталығы арқылы хабарлауы керек. Қор барлық өтініш міндетті түрде қаралатынын мәлімдейді.
Пациенттің өзі де бақылау тетігінің бір бөлігіне айналуы қажет. Damumed арқылы медициналық тарихты, қабылдауларды, талдауларды, жолдамаларды, диагноздарды және өзге де мәліметтерді қарап отыруға болады. Егер адам өзіне қатысы жоқ қызметті көрсе, скриншот жасап, бірден шағымданғаны жөн. Өйткені жалған жазба тек қор қаржысын ұрлау емес, адамның медициналық дерегін бұрмалау болып саналады. Мұндай дерек кейін нақты ем алу кезінде шатастыруы мүмкін.
Медициналық сақтандыру жүйесі халықтың сеніміне сүйеніп жұмыс істейді. Азамат ай сайын жарна төлейді немесе мемлекет белгілі бір санат үшін қаржы бөледі. Ал сол қаржы жалған ортодонтиялық қызметке, қағаз жүзіндегі емге, көрінбеген пациентке кетсе, жүйеге деген сенім әлсірейді.
Стоматологиядағы осы іс сол сенімге түскен ауыр сынақ. Енді мәселе бір күдіктінің жауапкершілігімен ғана шектелмеуі керек. Нақты қорытынды жүйенің өзінен шығуы тиіс: кім растады, кім тексерді, неге 4 597 жағдай дер кезінде тоқтатылмады, неге дәрігерлердің аккаунты мен балалардың дерегі мұнша оңай пайдаланылды?
Мұндай істердің алдын алу үшін үш деңгейлі бақылау қажет. Бірінші деңгей – цифрлық жүйенің өз ішінде күмәнді үлгілерді автоматты анықтау. Мысалы, бір клиникада қысқа мерзімде бір типтегі ортодонтиялық қызмет тым көп тіркелсе, жүйе дабыл беруі керек.
Екінші деңгей – пациенттің растауы. Қымбат немесе ұзақ мерзімді қызметтер бойынша азаматқа SMS, қосымша немесе электронды үкімет арқылы «сіз бұл қызметті алдыңыз ба? » деген растау механизмі енгізілуі мүмкін.
Үшінші деңгей – қор мен бақылаушы органдардың тәуекелге негізделген аудиті. Барлық клиниканы бірдей тексеру мүмкін емес, бірақ күмәнді динамика көрсеткен ұйымдар бірден бақылауға алынуы тиіс.
Алматы облысындағы іс медицинаны қаржыландырудағы басты қағиданы еске салады: ақша пациенттің артынан жүруі керек, бірақ пациенттің келісімінсіз оның атымен ақша жүрмеуі тиіс.
Егер осы шекара бұзылса, медициналық сақтандыру көмектің құралы емес, көлеңкелі табыс табудың жолына айналып кетеді. Сондықтан 66 млн теңгелік стоматологиялық іс – тек қылмыстық хроника емес, бүкіл жүйеге жасалған ескерту.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
