Автор: Нұрлан Жұмахан

Нұрлан Жұмахан, Ertenmedi.kz агенттігінің сарапшысы

Нұрлан Жұмахан Ertenmedia.kz үшін қоғам, саясат және медиа кеңістіктегі өзекті құбылыстарға авторлық көзқарасын білдіреді. Колумналарында оқиғаға баға беріп қана қоймай, оның астарындағы қоғамдық көңіл-күй мен саяси ишараны саралайды.

ertenmedia

Италиялық Leonardo мен түркиялық Baykar құрған LBA Systems бірлескен кәсіпорны барлық қажетті рұқсатты алып, толыққанды жұмысын бастады. Компания жаңа буындағы ұшқышсыз ұшу аппараттарын әзірлеу, өндіру және техникалық қызмет көрсетумен айналысады, – деп жазады Ertenmedia.kz. Жаңа кәсіпорынның іске қосылғаны Ұлыбританиядағы Фарнборо халықаралық авиасалонында жарияланды. Leonardo мен Baykar компаниядағы үлесті тең бөліп, әрқайсысы 50 пайыздан иеленеді. LBA Systems-тің заңды және өндірістік басқару орталығы Италияда орналасқан. Leonardo кәсіпорынға авиациялық электроника, сенсор, пайдалы жүктеме, басқару жүйесі мен еуропалық сертификаттау тәжірибесін береді. Baykar ұшқышсыз платформаларды жобалау, сынау және жаппай өндіру мүмкіндігін ұсынады. Осылайша түрік дрондары италиялық электрондық жүйелермен және миссиялық жабдықтармен толықтырылады. LBA Systems портфеліне…

Толық оқу
алаяқ

Қазақстанда банктер мен компаниялардан түсетін ресми қоңыраулар телефон экранында арнайы белгімен көрсетіледі. Жаңа жүйе азаматтарға тіркелген ұйымның нөмірін қарапайым немесе күмәнді қоңыраудан бірден ажыратуға көмектеседі, – деп жазады Ertenmedia.kz. Жаңашылдық туралы Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Досжан Мұсалиев мәлімдеді. Қоңырау түскен сәтте экранда ұйымның атауы, арнайы жазу немесе белгі пайда болуы мүмкін. Оның нақты көрінісі әзірге жарияланған жоқ. Таңбалау заңды тұлғалардың ресми байланыс нөмірлеріне қолданылады. Негізгі мақсат – өзін банк, байланыс операторы немесе белгілі компанияның қызметкері ретінде таныстыратын алаяқтардың әрекетін шектеу. Жүйе абонентке телефон тұтқасын көтермей тұрып қоңыраудың қайдан келгенін бағалауға мүмкіндік береді. Мәселенің ауқымы әлі де үлкен. Ішкі…

Толық оқу
ауа райы

Қазақстанның басым бөлігінде 22 шілде күні жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, кей өңірде екпінді жел, нөсер мен бұршақ күтіледі. Елдің батысында жауын-шашын азайып, ауа температурасы 36 градусқа дейін көтеріледі, – деп жазады Ertenmedia.kz. «Қазгидромет» мәліметінше, Астанада күн бұлтты болып, жаңбыр жауады және найзағай ойнайды. Жел секундына 9–14 метр жылдамдықпен соғып, екпіні 15–20 метрге жетеді. Ауа температурасы түнде +13…+15, күндіз +22…+24 градус болады. Алматыда жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, жел екпіні секундына 15 метрге дейін күшейеді. Түнде ауа температурасы +19…+21, күндіз +27…+29 градус болады. Қонаевта жауын-шашын күтілмейді, күндіз +28…+30 градус жылы болады. Шымкентте жаңбыр мен найзағай болжанып, жел екпіні секундына 15–20 метрге жетеді.…

Толық оқу

Семейдің Қарағайлы шағын ауданында 1400 оқушыға арналған BINOM мектебінің құрылысы басталды. Жаңа білім ордасын келесі оқу жылына қарай пайдалануға беру жоспарланып отыр, – деп жазады Ertenmedia.kz. Мектептің іргетасын қалау рәсіміне Абай облысының әкімі Берік Уәли, BI Group директорлар кеңесінің мүшесі Бауыржан Исабаев және BINOM мектептер желісінің директоры Шолпан Қадырова қатысты. Шараға Қазақстанның Еңбек Ері, ұстаз Алма Шүкіжанова да келді. Жоба мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетігі арқылы жүзеге асырылады. Берік Уәли Қарағайлының халық саны жылдам өсіп келе жатқан жаңа тұрғын аудандарының бірі екенін айтты. Мұнда мектеп жасындағы балалар қатары да жылдан-жылға көбейіп келеді. Сондықтан жаңа білім ордасының құрылысы өңірдегі орын тапшылығын азайтатын маңызды…

Толық оқу
кітап

Талдықорғандағы Достық үйінде этномәдени кеңістік қағидатымен жұмыс істейтін этнокітапхана ашылды. Жаңа рухани орталық Жетісу өңірінің тарихы мен ерекшелігін танытып, түрлі этностың мәдени мұрасын кітап арқылы насихаттауға бағытталған, – деп жазады Ertenmedia.kz. Кітапхана интерьерін безендіру кезінде қазақтың ұлттық мәдениетіне тән өрнек пен көркемдік элементтер кеңінен қолданылған. Оқу залында келушілерге кітап оқуға, өздігінен білім алуға және қажетті ақпарат іздеуге қолайлы жағдай жасалды. Рухани кеңістік облыс тұрғындары мен өңір қонақтарына тегін қызмет көрсетеді. Этнокітапхана жастарға, студенттерге, мұғалімдерге, ғалымдарға және этномәдени бірлестік өкілдеріне арналған. Мұнда кітапсүйер кез келген азамат келіп, қордағы әдебиетті пайдалана алады. Орталықта мәдени-ағартушылық кездесулер мен ғылыми іс-шаралар өткізу де жоспарланған. Кітапхана…

Толық оқу
Зиянкестерге қарсы күрес

Қазақстанда шегіртке зиянкестеріне қарсы күрес биылғы қорғаныс жұмыстары толық аяқталды. Химиялық өңдеу 1,8 миллион гектар аумақта жүргізіліп, ауыл шаруашылығы дақылдарының зақымдалуына жол берілген жоқ, – деп жазады Ertenmedia.kz. Соңғы екі жылда фитосанитариялық қызметтің жұмыс тәсілі айтарлықтай өзгерді. Шегірткеге қарсы өңделетін аумақ 3,1 миллион гектардан 1,8 миллион гектарға дейін қысқарып, 42 пайызға азайған. Министрлік мұны зиянкестер ошақтарын ерте анықтап, таралмай тұрып оқшаулаудың нәтижесімен байланыстырады. Бұрын негізгі күш шегіртке жаппай тарағаннан кейін оны жоюға жұмсалатын. Қазір мониторинг арқылы қауіп алдын ала бағаланып, өңдеу нақты ошақтарға бағытталады. Мұндай тәсіл егістікке түсетін қатерді азайтып, пестицид пен техниканы тиімді пайдалануға мүмкіндік берді. Өсімдіктерді қорғау құралдарын…

Толық оқу
танкер өртенді

Қара теңіздегі Каспий құбыр консорциумының терминалында мұнай тиеліп жатқан NELSA танкеріне ұшқышсыз аппарат соққы жасады. Жүк тиеу тоқтатылып, 22 адамнан тұратын халықаралық экипаж қауіпсіз жерге көшірілді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Дрон танкердің оң жақ артқы бөлігіне, қондырма мен машина-қазандық бөлімінің арасына түскен. Соққыдан кейін кеменің палубасы мен ішкі бөліктерінде өрт шықты. Жалын бірнеше сағат ішінде танкердің тиеу бригадасы мен консорциумның жедел құтқару топтарының күшімен сөндірілді. Өртті жүк сақталатын резервуарларға жеткізбеу мүмкін болды. Мұнай теңізге төгілген жоқ, танкер де суға батпай, қалқып тұр. Қазір мамандар кеменің техникалық жағдайы мен келтірілген зақымды бағалап жатыр. Экипаж мүшелері Каспий құбыр консорциумының сүйреткіш кемелерімен эвакуацияланды.…

Толық оқу
Фиджитал

Экран алдындағы тактика мен спорт алаңындағы шеберлікті бір нәтижеге біріктіретін фиджитал жарыстары әлемдік спорттың жаңа бағытына айналып келеді. Оның ауқымын Астана қаласында 29 шілде мен 9 тамыз аралығында өтетін «Болашақ ойындары – 2026» халықаралық турнирі көрсетеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. «Болашақ ойындары» дегенде көпшіліктің ойына алдымен Dota 2, PUBG немесе Mobile Legends секілді киберспорт ойындары түседі. Алайда турнирдің басты ерекшелігі виртуалды сайыспен шектелмейді. Мұнда экрандағы тартыс нақты алаңдағы спорт бәсекесімен жалғасады. Фиджитал атауы ағылшын тіліндегі physical және digital сөздерінің бірігуінен шыққан. Спортшылар әуелі белгілі бір спорттың цифрлық нұсқасында сынға түсіп, кейін сол бәсекені шынайы алаңда жалғастырады. Жеңімпаз екі кезеңде жиналған…

Толық оқу

Қазақстан жастарының 82,7 пайызы болашаққа сеніммен қарайды. Олардың оптимизмі білім алуға, жаңа кәсіп игеруге және әлемдік тәжірибеге қол жеткізу мүмкіндігімен сабақтасып жатыр. Қазақ ұлттық өнер университетінің доценті Қуаныш Өмірбек болған сұхбат барысында шетелде оқыған жастардың елге оралуы, кәсіби орта, ұлттық құндылық пен әлеуметтік лифт мәселесі кеңінен сөз болды. Енді осыған назар аударсаңыздар. – Мемлекет басшысы қазақ жастарының болашаққа оптимизммен қарайтынын айтты. Жастармен тікелей жұмыс істейтін маман ретінде олардың ертеңгі күнге сенімін неден байқайсыз? – Жастар ғылыми-зерттеу орталығы жүргізген зерттеу нәтижесінде қазақстандық жастардың 82, 7 пайызы болашаққа оптимизммен қарайтыны анықталған. Меніңше, мұндай көрсеткіш жас буынның білім алуға, жаңа кәсіп игеруіне мүмкіндік…

Толық оқу
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

Қазақстанда цифрлық кеңістік пен жасанды интеллектті дамыту жылы аясында киберқауіпсіздік, дербес деректерді қорғау және телекоммуникация саласын жаңғыртуға бағытталған ауқымды заңнамалық өзгерістер қабылданды. Жаңа талаптар мемлекеттік жүйелермен қатар, азаматтардың мәліметін жинайтын жеке компаниялардың да жауапкершілігін күшейтеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Елде алғаш рет цифрлық инфрақұрылымды қорғаудың бірыңғай құқықтық негізі қалыптастырылды. «Цифрлық кодекс» пен киберқауіпсіздік саласындағы жаңа нормалар аса маңызды ақпараттық жүйелерді қорғау тәртібін нақтылады. Стратегиялық цифрлық нысандарды бақылауда Ұлттық қауіпсіздік комитетінің өкілеттігі кеңейтілді. Еңбек заңнамасына жұмыс беруші мен жұмыскердің кибермәдениет талаптарын сақтау міндеті енгізілді. Мемлекеттік қызметшілер мен аса маңызды инфрақұрылымда еңбек ететін мамандар жыл сайын арнайы оқытудан өтуге тиіс. Негізгі цифрлық…

Толық оқу