Автор: Самал Жолжаксын

Avatar photo

Самал Жолжақсын Ertenmedia.kz редакциясында экономика, қаржы нарығы, банк секторы, салық саясаты және әлеуметтік-экономикалық өзгерістер тақырыбын жазады. Оның материалдарында күрделі қаржылық шешімдер қарапайым тілмен түсіндіріліп, оқырманға нақты әсері сараланады. Ұлттық банк, бюджет, валюта бағамы, несие, зейнетақы және тұрғын үй нарығына қатысты жаңалықтарды тұрақты қадағалайды.

нұрай серікбай

Шымкентте Нұрай Серікбайдың қазасына қатысты резонансты істің негізгі сот талқылауы басталды. Аса қатыгездікпен адам өлтірді деп айыпталған Шерхан Аймахан жауапкершілікті марқұм қыздың өзіне аударып, Нұрай оған бірінші болып пышақ салғанын мәлімдеді, деп жазады Ertenmedia.kz. 28 шілдеде жауап берген 29 жастағы сотталушы Нұраймен 2025 жылдың жазынан бастап кездескенін айтты. Сөзінше, қызға тұрақты түрде ақша беріп, сыйлық жасаған. Қазан айында екеуі үйленуге уағдаласқан-мыс. Аймаханның нұсқасы бойынша, 2026 жылғы 11 қаңтарда ол Нұрайды кездесуге шақырып, қарым-қатынасты тоқтататынын айтқан. Сондай-ақ қызға сыйлаған сақинасын қайтарып алмақ болған. «Ажырасатынымызды айтқан кезде ол ашуланып, сақинаны далаға лақтырып жіберді. Нұрай кеудемнен ұрып, балағаттай бастады. Қалтамнан пышақтарды сипап көрдім.…

Толық оқу
көлік салығы

Ұлттық банк автонесие рәсімдегенде қарыз жүктемесі коэффициентін алып тастауға қарсы. Реттеуші мұндай қадам көлік алған азаматты кейін бірнеше миллион теңге қарызбен қалдыруы мүмкін екенін ескертті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің автонесиеге қатысты ұсынысына пікір білдірді. Оның сөзінше, қарыз жүктемесі коэффициенті несие түріне қарамастан қолданылуға тиіс. Талаптың негізгі мақсаты – азаматтарды шамадан тыс қарызданудан қорғау. Сүлейменов 10 млн теңгеге көлік алған адамның жағдайын мысалға келтірді. Қарыз алушы бір жылдан кейін жұмысынан айырылып, төлем жасай алмай қалса, банк автокөлікті тәркілейді. Алайда көлік бастапқы бағасына сатылмайды. «Банк машинаны қалған құны бойынша шамамен 5–7 млн теңгеге өткізеді.…

Толық оқу
алакөл

Алакөлдегі соңғы оқиғалардан кейін заңгер Ержан Есімханов демалыс аймағындағы сервисті сынға алып, өткір пікір білдірді. Айтуынша, екі жыл бұрын көрген түйткілдердің көбі сол күйі қалған, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Заңгер екі жыл бұрын отбасымен Алакөлде төрт күндей аунап-қунап қайтыпты. Суы ұнағанымен, демалыстың әсерін қауіпсіздіктің жоқтығы, қызмет көрсету сапасының төмендігі нілдей бұзған. «Жағалау мүлде абаттандырылмаған. Күн сайын түн ортасына дейін жақын маңдағы дискотеканың даңғаза үні үйіміздің қабырғасын солқылдатып тұратын. Қоқыс аяқ алып жүргісіз. Ең сорақысы қауіпсіздік атымен жоқ. Гидроцикл мінген әңгүдіктер суға түскен бала-шағадан екі-үш метр жерден жүйткіп өтетін. Оларды бақылап жатқан ешкім жоқ. Сол жолы әлгі жетесіздермен қатты сөзге келіп, гидроцикл…

Толық оқу
нұрай серікбайдың өлімі

Нұрай Серікбайдың қазасына қатысты іс сотқа жетті. Прокурор 21 жастағы қыздың басынан өткен қудалауды, күштеп алып кету әрекетін және қайғылы күннің ауыр детальдарын жария етті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Айыпталушы Шерхан Аймахан сотқа күзетпен жеткізілді. Алдыңғы отырысқа ол денсаулығына байланысты қатыспаған еді. Бұл жолы оның мойны мен сол қолы медициналық таңғышпен оралған. Тыңдау барысында прокурор айыптау актісін жариялады. Тергеу мәліметінше, Шерхан Аймаханға аса қатыгездікпен адам өлтіру, аңду (сталкинг) және некеге тұруға мәжбүрлеу баптары бойынша айып тағылған. Айыптау нұсқасына сәйкес, Нұрай мен айыпталушы отбасылық жиында танысып, кейін араласа бастаған. Жігіт қызға үйленуге ұсыныс жасағанымен, Нұрай отбасы құруға дайын емес екенін айтып, бас…

Толық оқу
пенсия в Казахстане

Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов қазақстандықтарға зейнетақы жинағын жекеменшік басқарушы компанияларға аудармас бұрын олардың жұмысын жан-жақты зерттеуге кеңес берді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бас банкир Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің азаматтарға зейнетақы активтерінің 100%-ына дейін жекеменшік басқаруға беру мүмкіндігін қарастыратын бастамасын қолдайтынын айтты. Сүлейменовтің сөзінше, жаңа заң қабылданса, азаматтардың таңдау мүмкіндігі кеңейеді. Алайда бұл барлық жинақты Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан міндетті түрде шығару керек дегенді білдірмейді. «Ең маңыздысы заң азаматтарға таңдау құқығын береді. Сондықтан ең алдымен қаржылық сауатты арттыру қажет. Зейнетақы жүйесінің қалай жұмыс істейтінін, басқарушы компаниялардың инвестициялық декларацияларын, осы уақытқа дейін қандай нәтиже көрсеткенін зерттеп алған жөн. Содан кейін…

Толық оқу
Ұлттық банк

Ұлттық банк 24 шілдеде өткен ақша-кредит саясаты комитетінің отырысында базалық мөлшерлемені 17%-дан 16,75%-ға дейін төмендету туралы шешім қабылдады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бұл маусым айындағы шешімнен кейінгі қатарынан екінші жеңілдету. Еске салсақ, өткен жолы базалық мөлшерлеме бірден 1 пайыздық тармаққа қысқартылған болатын. Реттеуші мұндай шешімді инфляцияның баяулауымен түсіндірді. Ұлттық банктің мәліметінше, жылдық инфляция қатарынан тоғыз ай бойы төмендеп келеді. Оған теңгенің нығаюы, тұтынушылық сұраныстың тұрақтануы, сондай-ақ Үкімет пен Ұлттық банк қабылдаған инфляцияға қарсы шаралар ықпал еткен. Сонымен қатар Ұлттық банк баға тұрақтылығына төнетін қауіп әлі де сақталып отырғанын атап өтті. Негізгі тәуекелдердің қатарында халықтың жоғары инфляциялық күтулері, жанармай мен коммуналдық қызмет…

Толық оқу
нұрбол назарбаев алтын орда

Кейінгі күндері атышулы Нұрбол Назарбаевтың төңірегіндегі кейс қайта талқыға түсуде. Мемлекет әулетке дем алуға да, уақыт ұтуға да бұдан былай 1 секунд та уақыт бермейтінін ұқтырды деп жазады Ertenmedia.kz. Осы тұста экс-елбасының немере інісіне қатысты соңғы сот процесінің астарына үңіліп, мәселені барынша ұғынықты нақышта тарқатып беруге тырысайық. Сонымен… Нұрбол ма, Нұрбол Активтерді қайтару комитетіне 63,7 млрд теңгеден астам қарызы бар екенін мойындай отырып, сотқа «төлем қабілеттілігін қалпына келтіру» (банкроттықтың баламасы, қарызды 5 жылға созып бөліп төлеу) процедурасын қолдануды өтініп арыз түсірген. Алайда, Алматы облысы Қарасай аудандық соты да, кейін осы шешімнің үстінен қараған апелляциялық сот та өтінішті кері қайтарған. Неге?…

Толық оқу
КИСИ GPS

Петропавлда жаңа Конституция аясындағы өңірлік басқару, жергілікті өзін-өзі басқару және азаматтық қоғамның рөлі талқыланды. Сарапшылар конституциялық өзгерістердің табысты жүзеге асуы аймақтардың белсенділігіне тікелей байланысты екенін атап өтті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. «Қазақстанның жаңа конституциялық архитектурасы: өңірлер көзқарасы» тақырыбындағы жиын ҚСЗИ-дің «КИСИ GPS: Gylym. Pikir. Sayasat» ұлттық сараптамалық алаңы аясында өтті. Оған ғалымдар, заңгерлер, саясаттанушылар, үкіметтік емес ұйым өкілдері мен Солтүстік Қазақстан облыстық қоғамдық кеңесінің мүшелері қатысты. Қазақстан Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеулер институтының директоры Жандос Шаймарданов жаңа Конституция ел дамуының әділеттілікке, заң үстемдігіне, жауапкершілік пен тең мүмкіндікке негізделген жаңа кезеңін бастағанын айтты. Оның сөзінше, жаңа саяси жүйе партиялардың жауапкершілігін арттырып, халықпен тұрақты…

Толық оқу
Елжас Муратович Отыншиев

Ұлттық теміржол компаниясының басшылығы ауысты. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ басқарма төрағасы болып Елжас Отыншиев тағайындалды. Тиісті шешімді «Самұрық-Қазына» қорының басқармасы қабылдады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Елжас Отыншиев Мәскеу физика-техникалық институтында «Жалпы және қолданбалы физика» мамандығы бойынша бакалавриат пен магистратураны тәмамдаған. Еңбек жолын 2007 жылы Ernst & Young компаниясының Мәскеудегі кеңсесінде бастаған. 2009–2019 жылдары «Самұрық-Қазына» қоры мен оның еншілес компанияларында еңбек етті. 2021–2023 жылдары KIDF құрылымында инвестициялық портфельді басқаруға жетекшілік еткен. 2023 жылғы сәуірден бастап «Самұрық-Қазына» қорының стратегия және активтерді басқару жөніндегі басқарушы директоры әрі басқарма мүшесі болды. Осы қызметінде қордың теміржол, мұнай-газ және тау-кен салаларындағы портфельдік компанияларына жауап берді. Отыншиев…

Толық оқу
бірыңғай QR

Қазақстанда 19 шілдеден бастап банктер арасындағы бірыңғай QR-төлем жүйесі ресми түрде іске қосылады. Жаңа тәртіп толық жұмыс істесе, сатып алушыға дүкендегі терминалдың қай банкке тиесілі екенін аңдап жүрудің қажеті қалмайды. Телефондағы өз банкінің қосымшасын ашып, ортақ кодты сканерлеу жеткілікті болады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Бірыңғай QR жүйесі былтыр да кеңінен жарнамаланған еді. Алайда жоба толыққанды іске қосылмай, алғашқы талпыныс алты банктің қатысуымен шектелді. Кейін қызмет 2026 жылғы наурызда түгел қолжетімді болады делінгенімен, белгіленген мерзім тағы кейінге шегерілді. Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Әйгерім Ілиясованың айтуынша, 19 шілдедегі ресми іске қосу жүйе сол күні-ақ барлық жерде мінсіз жұмыс істейді дегенді білдірмейді. Қызметке…

Толық оқу