Автор: Самат Келдібай

Avatar photo

Самат Келдібай Ertenmedia.kz редакциясында қоғам, әлеуметтік ахуал, құқықтық тәртіп, резонанс оқиғалар және даулы мәселелер тақырыбын жазады. Оның материалдарында күн тәртібіндегі күрделі оқиғалар оқырманға түсінікті тілмен беріліп, шешім қабылдайтын органдардың ұстанымы мен қоғам реакциясы қатар қамтылады.

Димаш Құдайберген

Әлемдік сахнаның жарқын жұлдызы Димаш Құдайберген жеке өмірі мен отбасы құру туралы көптің көкейінде жүрген сұраққа жауап берді. Әнші 9 сәуірде Астанада өткен форумда бұл мәселенің маңыздылығы мен тереңдігіне тоқталды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Әзілдеп бастаса да, Димаш отбасылық өмірге деген көзқарасының ерекше әрі айрықша екенін ашып айтты. «Қазақстанға ұшып келсем, төлқұжат тексеретін мамандар бірден «Димаш, қашан үйленесің?» дейді. Қарсы алушылар да, үйдегілер де, достарым да бәрінің қоятын сұрағы бір. Мен үшін отбасы өте маңызды, оны өмірде бір-ақ рет және мәңгілікке құру керек деп санаймын. Өзгеше көзқараспен қараймын, қыздардың көңіліне қаяу түсіріп, біреуді ренжітуден қатты қорқамын», – дейді Димаш. Әнші ел…

Толық оқу
зейнетке шығу жасы

Қазақстанда әйелдердің зейнет жасын біртіндеп 63-ке дейін жеткізу мәселесі қоғамда қызу талқылануда. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Виктория Шегай үкіметтің мұндай шешім қабылдау себептерін түсіндіріп, егде жастағы әйелдерді жұмыспен қамту үшін қандай шаралар қарастырылғанын айтты деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Заңнама бойынша, әйелдердің зейнет жасы 2031 жылға қарай ерлердің жасымен теңесіп, 63 жасқа жетеді. Вице-министрдің айтуынша, мұндай шешім 1998 жылдан бастап Қазақстан жинақтаушы зейнетақы жүйесіне көшкендіктен қабылданған. Яғни, болашақ зейнетақының мөлшері еңбек өтілі мен жинақталған қаражатқа тікелей байланысты болып отыр. «Шынында да, әйелдердің зейнет жасын кезең-кезеңімен 63 жасқа жеткізу туралы шешім қабылданды. Себебі 1998 жылдан бері жинақтаушы жүйеге көшкен елімізде еңбек…

Толық оқу
жұлдыз сүлейменова

Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова педагогтер арасында қызу талқыланып жатқан біліктілік тестін алып тастауға қатысты тың мәлімдеме жасады. Министр шешім уақытша емес, түпкілікті екенін ерекше атап өтті деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Әлеуметтік желідегі ұстаздардың пікірін мұқият оқып отырғанын айтқан министр, реформа қоғамның көңілін аулау емес, мұғалімдердің жүктемесін шынайы жеңілдету мақсатында жасалған жүйелі қадам деп сендірді. «Бұл жарты жыл немесе бір жылдан кейін қайта келетін уақытша шара емес. Мұғалімдер біліктілік тестін бұдан былай тапсырмайды! Біз бұл кезеңді толық алып тастадық. Бірақ тестілеу университетті енді бітіріп, педагогика саласына енді ғана келген жас мамандар үшін міндетті болып қала береді. Өйткені оларға өз біліктілігін бастапқы кезеңде…

Толық оқу
Банк жүйесіне қатысты жаңа заң

Қазақстанда жастар арасында «жалақыға дейінгі қарыз» деп аталатын қысқа мерзімді несиелерге сұраныс күрт артып, орташа қарыз алушының жасы төмендей бастады. Бұл жағдай қазақстандықтардың қаржылық мінез-құлқының айтарлықтай өзгергенін көрсетеді деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Экономист Руслан Сұлтанов Ұлттық банктің қысқа мерзімді, банктік емес тұтынушылық несие (PDL) нарығын талдаған зерттеуін сараптай келе осындай қорытындыға келді. Зерттеу дерегінше, PDL сегментіндегі қарыз алушылардың орташа жасы 2022 жылы 36 жас болса, 2024 жылы 33 жасқа дейін төмендеген. Сонымен қатар, қарыздың орташа сомасы 50,6 мың теңгеден 64,2 мың теңгеге дейін өскен. Сұлтановтың пікірінше, өзгеріс әдеттегі клиенттердің жасаруынан әлдеқайда терең мәнге ие. «Жастардың несие алуға жаппай көшуі болашақта үлкен…

Толық оқу
балабақшалар жабыла ма

Оқу-ағарту министрлігі балабақшаларды лицензиялау енгізілгеннен кейін жеке меншік мекемелердің жаппай жабылуы мүмкін деген күдікке қатысты түсініктеме берді деп хабарлайды Ertenmedia.kz. 2027 жылдан бастап елдегі барлық балабақшалар меншік түріне қарамастан лицензия алуға міндетті болады. Лицензиялаудың негізгі талабы ғимараттың жай-күйі, педагогтардың кәсіби деңгейі, білім беру бағдарламалары, материалдық-техникалық база және инфрақұрылым талаптарына сәйкестігі. Министрлік ақпаратына сәйкес, Қазақстанда қазіргі таңда 11 909 балабақша жұмыс істейді, оның 6 526-сы жеке меншік. Ведомство жеке меншік балабақшалардың басым бөлігі лицензиялаудың жаңа талаптарына сәйкес келетінін атап өтті. «Қазірдің өзінде жеке меншік балабақшалардың 96 пайызы мемлекеттік білім беру тапсырысын орындап отыр. Бұл олардың басым көпшілігінің белгіленген талаптарға сай екенін…

Толық оқу
ішкі істер

Ішкі істер министрлігі жол қозғалысына қатысушыларды көлік құжаттарын уақытында тексеруге шақырды деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Министрліктің ресми өкілі Шұғыла Тұрлыбек жүргізушілерге техникалық байқау, сақтандыру полисі мен жүргізуші куәлігінің жарамдылық мерзімін кейінге қалдырмай тексеруге кеңес берді. «Құрметті жүргізушілер мен жол қозғалысына қатысушылар! Құжаттарыңызды қазір тексеріп алыңыз. Әңгіме тек техникалық байқау мен сақтандыру туралы ғана емес. Жүргізуші куәлігіңіздің де жарамдылық мерзімін бір қарап өтіңіз. Мұны қазір онлайн режимде, бірнеше минут ішінде жасауға болады. Мәселе қағаз жүзіндегі формалдылықта емес, сіздің және өзгелердің қауіпсіздігінде. Техбайқаудан өту көлігіңіздің қауіпсіз екенін білдіреді. Ал сақтандыру полисі жол апаты болған жағдайда сізді қорғайтын басты құжат. Автоматтандырылған камералар осы құжаттардағы…

Толық оқу
FlyArystan жолаушылары үшін қуанышты жаңалық

Жазғы маусым қарсаңында FlyArystan Грузия бағытына басымдық беріп, Астанадан ұшатын рейстер санын қайта пысықтады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Лоукостер енді елорда мен Кутаиси арасындағы әуе қатынасын жаз бойы аптасына екі мәрте орындайды. Мұндай шешім демалыс жоспарын ертерек жасап жүрген жолаушыға ыңғайлырақ кесте ұсынуға бағытталған. Әуе компаниясының мәліметінше, 2026 жылғы 1 маусым мен 31 тамыз аралығында Астана – Кутаиси – Астана бағыты бойынша рейстер дүйсенбі және сәрсенбі күндері орындалады. FlyArystan үшін Астана халықаралық бағыттар желісіндегі негізгі базалардың бірі саналады. Жазғы маусымда тасымалдаушы Қазақстан астанасынан Батумиге, Газипашаға, Ташкентке және Ыстықкөлдегі Тамчыға да тікелей рейс ұсынып отыр. Осылайша компания өңір ішіндегі сапарға арналған бағыттар…

Толық оқу
мұнай жылыой

Қазақстанның мұнай картасында жаңа ірі нүкте бой көрсете бастады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. «ҚазМұнайГаз» Каспий маңы бассейніндегі Жылыой карбонат платформасын таныстырып, оны ауқымы жағынан Қашағанмен салыстыруға болатынын мәлімдеді. Алдын ала бағалауға қарағанда, аталған құрылымның ресурстық әлеуеті 20 миллиард тонна шартты отыннан асады. Мұндай меже Жылыой бағытын геологтар үшін де, энергетикалық стратегия үшін де айрықша маңызға шығарып отыр. Жоба халықаралық Geoscience & Exploration Central Asia геологиялық форумында таныстырылды. Платформаның аумағы шамамен 9 мың шаршы шақырымға созылады. Ең назар аударар жайт, осы кеңістік осыған дейін толыққанды зерттеле қоймаған. Ендігі жоспар 2D және 3D сейсмикалық барлау жүргізіп, кемінде 8 мың метр тереңдікке дейін түсетін…

Толық оқу
несие 2026

Қазақстанда несие бұрынғыдай сирек жүгінетін қаржы тетігі емес, күнделікті тіршіліктің бір бөлігіне айналды деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Қазір елде әр екінші тұрғынның мойнында қарыз бар. Сарапшылар мұны қаржы нарығының кеңеюінен гөрі, халық табысының әлсіреуі мен борышқа тәуелділіктің күшеюі ретінде бағалап отыр. Tengenomika арнасы мен Бірінші кредиттік бюро дерегіне қарағанда, елде қолданыстағы несиесі бар азаматтар саны 10 496 525 адамға жеткен. Қазақстан халқының жалпы саны 20,5 миллион шамасында екенін ескерсек, қарызы барлардың үлесі 51,2 пайызға шыққан. Демек, қазір несие әлеуметтік мәртебесіне де, табыс деңгейіне де қарамай, жұрттың жартысынан астамына тән құбылысқа айналған. Сарапшылардың пайымынша, борыштың жаппай белең алуы экономикадағы тереңірек ахуалды аңғартады.…

Толық оқу
булаев депутат

Петропавлдың бұрынғы депутаты, тазарту құрылғылары мекемесінің экс-басшысы Павел Булаев мемлекетке 805 миллион 651 мың теңге көлемінде шығынды өтеуге міндеттелді. Бұл соманы Булаевпен бірге оның сыбайластары Денис Маршалов, Руслан Яковенко және Лев Шакшабаев та қайтарады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Павел Булаев 2024 жылдың ақпанында бюджет қаражатын жымқырды деген күдікпен ұсталған болатын. Тергеу дерегінше, заңсыз схема бірнеше жыл бойы жұмыс істеп келген. Булаев «Тазарту құрылғылары» мемлекеттік кәсіпорнын басқарған тұста коммерциялық фирма құрылып, конкурстар мен тендерсіз тікелей шарттар алып отырған. Кейін су құбырларын күтіп ұстау, жол тазалау және қала көркейту бойынша жалған келісімдер арқылы бюджет қаражаты ешбір техникасы да, жұмысшылары да жоқ фирмаларға аударылып…

Толық оқу